จังหวัดที่มีอำเภอมากที่สุดในไทยคือโคราชที่มีถึง 32 อำเภอ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ถ้าถามว่า จังหวัดไหนมีอำเภอเยอะที่สุดในประเทศไทย คำตอบคือ นครราชสีมา หรือที่คนไทยคุ้นกันว่า “โคราช” นั่นเอง โดยมีทั้งหมด 32 อำเภอ มากกว่าทุกจังหวัดในประเทศ

ตัวเลขนี้ทำให้โคราชไม่ได้เป็นเพียงจังหวัดใหญ่ของภาคอีสาน แต่เป็นจังหวัดที่มีความหลากหลายอยู่ในตัวมากกว่าที่หลายคนสัมผัสจากการแวะเข้าเมืองหรือไปเที่ยวเขาใหญ่เพียงไม่กี่วัน เพราะแต่ละอำเภอมีทั้งชุมชนเกษตร เมืองการค้า พื้นที่ป่า เขื่อน ที่ราบสูง และแหล่งท่องเที่ยวคนละบรรยากาศกันไป

ทำไมโคราชถึงมีอำเภอเยอะขนาดนั้น

เหตุผลหลักคือขนาดพื้นที่ของจังหวัด นครราชสีมามีพื้นที่ราว 20,494 ตารางกิโลเมตร เป็นหนึ่งในจังหวัดที่มีพื้นที่มากที่สุดของไทย และมีชุมชนกระจายตัวกว้างมาก การแบ่งเขตการปกครองออกเป็นหลายอำเภอจึงช่วยให้การดูแลบริการรัฐ การเดินทาง และการจัดการเรื่องท้องถิ่นเข้าถึงผู้คนได้ง่ายขึ้น

ลองนึกภาพว่า จากอำเภอเมืองนครราชสีมาไปถึงอำเภอที่อยู่ห่างออกไปคนละทิศ บางเส้นทางต้องผ่านพื้นที่เกษตรและเนินเขาหลายช่วง ถ้าทุกอย่างต้องไปรวมที่ศูนย์กลางเดียว ชาวบ้านคงเสียเวลาเดินทางกันไม่น้อย อำเภอจึงไม่ใช่แค่เส้นบนแผนที่ แต่เป็นหน่วยงานใกล้ตัวสำหรับงานทะเบียน บัตรประชาชน การรับเรื่องร้องทุกข์ และบริการภาครัฐพื้นฐาน

32 อำเภอไม่ได้แปลว่าเหมือนกัน 32 แบบ

ชื่ออำเภอในโคราชที่คนมักนึกถึงก่อนคือ อำเภอเมืองนครราชสีมา ปากช่อง พิมาย สีคิ้ว หรือวังน้ำเขียว แต่เมื่อไล่ดูให้ครบ จะเห็นโลกอีกหลายแบบซ่อนอยู่ในจังหวัดเดียว ตั้งแต่อำเภอขนาดใหญ่ที่คึกคัก ไปจนถึงพื้นที่ชนบทที่วิถีชีวิตเดินช้ากว่า

ความต่างนี้เองทำให้เวลามีคนพูดว่า “ไปโคราช” คำถามต่อมามักต้องเป็น “ไปอำเภอไหน” เพราะไปปากช่องกับไปพิมาย หรือไปวังน้ำเขียวกับไปบัวใหญ่ ประสบการณ์แทบไม่เหมือนกันเลย ทั้งเส้นทาง อาหาร ผู้คน และจังหวะของเมือง

ในภาพรวม ประเทศไทยมี 76 จังหวัด และกรมการปกครองระบุจำนวนอำเภอทั่วประเทศไว้ 878 อำเภอ ดังนั้นโคราชที่มี 32 อำเภอจึงถือครองสัดส่วนไม่น้อยเมื่อเทียบกับทั้งประเทศ

แล้วกรุงเทพฯ ล่ะ มี 50 เขตไม่ใช่หรือ

จุดที่หลายคนสับสนคือ กรุงเทพมหานครมี 50 เขต ซึ่งจำนวนมากกว่า 32 แน่นอน แต่ “เขต” ของกรุงเทพฯ ไม่ได้เรียกว่า “อำเภอ” เพราะกรุงเทพมหานครมีรูปแบบการปกครองพิเศษ ต่างจากจังหวัดทั่วไปที่แบ่งการปกครองเป็นอำเภอและตำบล

เพราะฉะนั้น ถ้านับตามคำถามว่า จังหวัดที่มีจำนวนอำเภอมากที่สุด นครราชสีมาคือคำตอบ แต่ถ้าพูดถึงหน่วยย่อยระดับใกล้เคียงกันในกรุงเทพฯ ก็ต้องใช้คำว่าเขต ไม่ควรเอาสองคำนี้มานับปนกันตรง ๆ

โคราชจึงเป็นจังหวัดที่น่าสนใจในอีกมุมหนึ่ง ไม่ใช่แค่ใหญ่ มีคนมาก หรือเป็นประตูสู่อีสาน แต่ใหญ่จนมี 32 อำเภอให้แต่ละพื้นที่มีเรื่องของตัวเอง ใครเคยไปแค่ตัวเมือง อาจยังรู้จักโคราชได้ไม่ถึงครึ่งก็ได้

ภาพประกอบสร้างขึ้นเพื่อสื่อบรรยากาศของบทความ