เปิดตัวเลข "หนี้ครัวเรือนต่อรายได้" ของคนทำงานในแต่ละภูมิภาค

ถ้าถามว่าอะไรคือ "ภาระหนักที่สุด" ในการใช้ชีวิตของคนไทยยุคนี้ คำตอบสั้นๆ ที่คนส่วนใหญ่คิดตรงกันคงหนีไม่พ้นคำว่า "หนี้" สถิติหนี้สินครัวเรือนของไทยพุ่งสูงทะลุ 90% ต่อ GDP ซึ่งเป็นตัวเลขระดับวิกฤตที่สถาบันการเงินทั่วโลกจับตามองอย่างใกล้ชิด

เมื่อเจาะลึกตัวเลขหนี้สินแยกตามภูมิภาค จะพบโครงสร้างหนี้ที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน คนในแต่ละภาคไม่ได้ติดหนี้เพราะความฟุ่มเฟือยเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากโครงสร้างรายได้ที่ไม่ครอบคลุมค่าใช้จ่ายพื้นฐาน และภาระหนี้เพื่อการลงทุนทำกินที่ถูกซ้ำเติมด้วยภาวะเศรษฐกิจชะลอตัว

1. ภาคอีสาน: หนี้เกษตรกรรมและภาระนอกระบบ

สถิติพบว่าครัวเรือนภาคอีสานมีสัดส่วนหนี้สินต่อรายได้สูงเป็นอันดับต้นๆ ส่วนใหญ่เป็นหนี้จากการกู้ยืมมาทำเกษตรกรรม เช่น ค่าปุ๋ย ค่าพันธุ์พืช และค่างวดรถไถ เมื่อประสบภัยธรรมชาติ ผลผลิตไม่เข้าเป้า จึงต้องหันไปพึ่งพาหนี้นอกระบบซ้ำซากเพื่อนำมาหมุนเวียน

2. ภาคเหนือ: หนี้บริโภคและหนี้สินเชื่อส่วนบุคคล

ภูมิภาคที่มีสัดส่วนหนี้เพื่อการอุปโภคบริโภคและหนี้บัตรเครดิตพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะในกลุ่มคนรุ่นใหม่และคนทำงานในเมืองท่องเที่ยว ค่าครองชีพที่ปรับตัวสูงขึ้นสวนทางกับฐานเงินเดือนเฉลี่ย ทำให้การใช้สินเชื่อระยะสั้นกลายเป็นทางออกในการประคองชีวิตประจำวัน

3. ภาคกลางและปริมณฑล: หนี้ที่อยู่อาศัยและยานพาหนะ

พื้นที่นี้มีมูลค่าหนี้สินต่อครัวเรือนเป็นตัวเลขดิบสูงที่สุด แต่ส่วนใหญ่เป็นหนี้ในระบบ เช่น หนี้ผ่อนบ้าน คอนโด และรถยนต์ ถึงแม้จะเป็นหนี้ที่มีสินทรัพย์ค้ำประกัน แต่สัดส่วนเงินงวดที่ต้องจ่ายในแต่ละเดือนกลับกินเงินเดือนไปมากกว่า 50–60% ของรายได้

4. ภาคใต้: หนี้ผันผวนตามราคาพืชผลเศรษฐกิจ

โครงสร้างหนี้ภาคใต้ผูกติดอยู่กับราคายางพาราและปาล์มน้ำมัน ในช่วงที่ราคาสินค้าเกษตรตกต่ำ สัดส่วนการผิดนัดชำระหนี้และหนี้เสีย (NPL) ของกลุ่มเกษตรกรในพื้นที่ จะขยับขึ้นสูงอย่างมีนัยสำคัญ

ประเด็นที่ผมสังเกตเห็นและน่ากังวลที่สุดคือ "ภาวะหนี้รื้อรัง" คนทำงานจำนวนมากกำลังทำงานเพื่อนำเงินมาจ่ายดอกเบี้ยเพียงอย่างเดียว โดยที่เงินต้นแทบไม่ลดลงเลย ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อกำลังซื้อและการเติบโตทางเศรษฐกิจในภาพรวม

การแก้ปัญหาหนี้ไม่ได้อาศัยแค่การวินัยทางการเงินส่วนบุคคล แต่ต้องแก้ที่โครงสร้างค่าแรงและระบบสวัสดิการสังคม แล้วในแต่ละเดือน คุณต้องแบ่งรายได้ไปจ่ายหนี้สินคิดเป็นกี่เปอร์เซ็นต์ครับ?