โวยวาย คุมตัวเองไม่อยู่จนทำร้ายคนอื่น ต้องรับมืออย่างไรให้ปลอดภัย

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

อารมณ์ที่พุ่งจนตะโกน ด่าทอ ข่มขู่ หรือเผลอผลักทำร้ายคนอื่น ไม่ใช่เรื่องที่ควรปล่อยผ่านด้วยคำว่า “เดี๋ยวก็หาย” เพราะในนาทีที่การยับยั้งชั่งใจหายไป ความสัมพันธ์ ทรัพย์สิน และความปลอดภัยของทุกคนในห้องอาจเสียหายได้เร็วมาก

สิ่งที่คนทั่วไปเรียกว่า “สติแตก” ไม่ใช่ชื่อโรค และไม่ได้แปลว่าคนนั้นมีโรคทางจิตเสมอไป อาจเกิดร่วมกับความเครียดสะสม การอดนอน แอลกอฮอล์หรือสารเสพติด ความขัดแย้งรุนแรง รวมถึงปัญหาสุขภาพกายและสุขภาพจิตบางอย่าง จึงไม่ควรเดาโรคจากเหตุการณ์ครั้งเดียว แต่ก็ควรจริงจังกับพฤติกรรมที่เสี่ยงอันตราย

ก่อนระเบิด ร่างกายมักส่งสัญญาณ

บางคนหน้าแดง หายใจถี่ กำหมัด เดินวน พูดเร็วขึ้น หรือรู้สึกเหมือน “ทนไม่ได้แล้ว” ขณะที่บางคนเริ่มประชด ขุดเรื่องเก่า และตีความทุกคำพูดเป็นการท้าทาย หากจับสัญญาณของตัวเองได้เร็ว การหยุดบทสนทนาชั่วคราวยังเป็นทางเลือกที่ทำได้

ลองพูดให้สั้นและชัด เช่น “ตอนนี้ฉันเริ่มคุมอารมณ์ไม่อยู่ ขอออกไปตั้งหลัก 20 นาทีแล้วค่อยคุย” จากนั้นถอยไปอยู่จุดที่ปลอดภัย ดื่มน้ำ หายใจช้า ๆ หรือโทรหาคนที่ไว้ใจ การเดินหนีเพื่อไม่ให้เกิดความรุนแรง ไม่ใช่การแพ้ แต่คือการรับผิดชอบต่อสิ่งที่อาจเกิดขึ้นต่อไป

ถ้าอีกฝ่ายเริ่มโวยวายหรือข่มขู่ อย่าพยายามชนะการเถียง

ในช่วงที่คนหนึ่งกำลังเดือดมาก การอธิบายยาว ๆ การย้อนเหตุผล หรือการพูดประชดมักทำให้สถานการณ์ยิ่งรุนแรงกว่าเดิม เป้าหมายแรกไม่ใช่พิสูจน์ว่าใครถูก แต่คือพาทุกคนออกจากจุดเสี่ยง

• เว้นระยะและอย่ายืนขวางทางออก

• ลดน้ำเสียง พูดทีละประโยค และไม่แตะตัวอีกฝ่าย

• พาเด็ก ผู้สูงอายุ หรือผู้ที่อยู่ในภาวะเปราะบางออกจากบริเวณนั้นก่อน

• หลีกเลี่ยงสิ่งของที่อาจใช้ทำร้ายกันได้ แล้วขอความช่วยเหลือจากคนใกล้ตัวหรือเจ้าหน้าที่เมื่อจำเป็น

คำขู่จะทำร้ายตัวเองหรือคนอื่นต้องถือว่าเป็นสัญญาณฉุกเฉิน หากมีอาวุธ มีการทำร้ายร่างกายแล้ว ควบคุมตัวเองไม่ได้ หรือมีคนอยู่ในอันตรายทันที ให้โทร 191 หรือ 1669 ตามความเหมาะสม อย่าพยายามเข้าไปจับล็อกหรือเผชิญหน้าคนเดียว

หลังเหตุการณ์สงบ อย่าจบแค่คำขอโทษ

การขอโทษสำคัญ แต่ยังไม่พอถ้าเหตุเกิดซ้ำ ควรคุยกันในเวลาที่ทุกฝ่ายสงบว่าอะไรเป็นชนวน สัญญาณแรกของแต่ละคนคืออะไร และจะใช้กติกาใดเมื่อต้องพักการคุย เช่น ห้ามตามไปตื้อ ห้ามส่งข้อความถล่ม หรือให้ติดต่อคนกลางเมื่อเริ่มเสี่ยง

ถ้ามีพฤติกรรมก้าวร้าวบ่อยขึ้น นอนไม่หลับหลายคืน ใช้สารมากขึ้น หวาดระแวง พูดคนเดียว หรือมีความคิดทำร้ายตนเองและผู้อื่น ควรพาไปประเมินกับแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิต การไปพบผู้เชี่ยวชาญไม่ใช่การตีตรา แต่เป็นการหาสาเหตุและวางแผนป้องกันก่อนความเสียหายจะหนักกว่าเดิม

คนที่กำลังเสี่ยงทำร้ายคนอื่นอาจต้องการความช่วยเหลือ แต่คนรอบข้างไม่จำเป็นต้องยอมอยู่ในอันตรายเพื่อพิสูจน์ว่าตัวเองเข้าใจ

สายด่วนสุขภาพจิต 1323 ให้คำปรึกษาได้ตลอด 24 ชั่วโมง โดยเฉพาะเมื่อไม่แน่ใจว่าควรรับมืออย่างไร หรือเริ่มเห็นว่าความโกรธกำลังกินพื้นที่ชีวิตมากเกินไป

การหยุดวงจรนี้เริ่มจากเรื่องเล็กมาก คือยอมรับว่า “ตอนนี้ไม่ปลอดภัยที่จะคุยต่อ” แล้วถอยออกมาก่อน ความสัมพันธ์ที่ดีไม่ใช่ความสัมพันธ์ที่ไม่มีใครโกรธ แต่คือความสัมพันธ์ที่ไม่มีใครต้องเสี่ยงถูกทำร้ายเมื่อเกิดความโกรธขึ้นมา