เคยเป็นไหม? กลั้นฉี่นานๆ พอได้ปลดปล่อยแล้วทำไมร่างกายถึงสั่นสะท้านขึ้นมาเอง

เวลาที่ต้องเดินทางไกล รถติดหนัก หรือติดประชุมยาวจนต้องกลั้นปัสสาวะไว้เป็นเวลานาน วินาทีที่เราได้วิ่งเข้าห้องน้ำแล้วปลดปล่อยสายธารออกไป หลายคนมักจะเคยสัมผัสกับความรู้สึกแปลกประหลาด นั่นคืออาการ "ตัวสั่นสะท้าน" หรือสั่นพริ้วไปทั้งตัวตั้งแต่กระดูกสันหลังขึ้นมาจนถึงศีรษะอย่างฉับพลันชั่วขณะหนึ่ง อาการสุดแปลกนี้ไม่ได้เกิดจากอากาศหนวดเย็นหรือจิตคิดไปเอง แต่มันคือปรากฏการณ์ทางประสาทวิทยาและระบบหลอดเลือดที่เรียกว่า "Post-micturition Convulsified Syndrome" หรือเรียกสั้นๆ ว่า "Pee Shivers"

ต้นเหตุสำคัญประการแรกมาจาก "ระบบประสาทอัตโนมัติ (Autonomic Nervous System)" ในร่างกาย ซึ่งแบ่งออกเป็นสองระบบหลัก คือ ระบบซิมพาเทติก (Sympathetic) ที่ควบคุมสภาวะตื่นตัวตึงเครียด และระบบพาราซิมพาเทติก (Parasympathetic) ที่ควบคุมสภาวะผ่อนคลาย

ขณะที่เรากำลังกลั้นปัสสาวะอย่างหนัก สมองและร่างกายจะมองว่านี่คือสภาวะตึงเครียด ระบบซิมพาเทติกจึงทำงานเต็มที่ด้วยการหลั่งฮอร์โมนอะดรีนาลีน ส่งผลให้ความดันโลหิตสูงขึ้น หัวใจเต้นเร็ว และกล้ามเนื้อหูรูดกระเพาะปัสสาวะหดตัวแน่น แต่ในวินาทีที่เราได้ปลดปล่อย ความเครียดนั้นจะหายวับไปในทันที ระบบพาราซิมพาเทติกจะสวิตช์ขึ้นมาทำงานแทนที่อย่างฉับพลัน ส่งผลให้ความดันโลหิตและอัตราการเต้นของหัวใจดิ่งวูบลงอย่างรวดเร็ว การเปลี่ยนแปลงระบบประสาทสลับขั้วอย่างกะทันหันนี้เอง ที่ทำให้เกิดสัญญาณไฟฟ้าประสาทลัดวงจรชั่วขณะ แสดงออกมาเป็นอาการกล้ามเนื้อกระตุกสั่นเกร็งไปทั้งตัว

ปัจจัยที่สองคือ "การสูญเสียความร้อนฉับพลัน (Thermal Drop)" น้ำปัสสาวะที่สะสมอยู่ในกระเพาะปัสสาวะของเราเป็นของเหลวที่มีอุณหภูมิเดียวกับภายในร่างกาย (ประมาณ 37 องศาเซลเซียส) เมื่อเรากลั้นไว้เป็นปริมาณมาก กระเพาะปัสสาวะจะทำหน้าที่เหมือน "ถุงน้ำร้อน" ช่วยรักษาความอบอุ่นในช่องท้อง เมื่อเราขับถ่ายปัสสาวะจำนวนมากออกไปอย่างรวดเร็ว ร่างกายจึงสูญเสียความร้อนภายในไปทันที สมองจึงสั่งการให้กล้ามเนื้อสั่นสะท้าน (Shivering) เพื่อสร้างความร้อนชดเชยกลับคืนมาให้รวดเร็วที่สุด

ปรากฏการณ์ Pee Shivers นี้จึงเป็นเพียงปฏิกิริยาตอบสนองอันสมบูรณ์แบบของร่างกาย ที่พยายามปรับสมดุลความดันโลหิตและอุณหภูมิให้กลับสู่สภาวะปกติในเสี้ยววินาทีเท่านั้น