หน้าแรก ตรวจหวย เว็บบอร์ด ควิซ แชร์ลิ้ง Page อัลบั้ม คำคม Glitter เกมถอดรหัสภาพ คำนวณ การเงิน ราคาทองคำ กินอะไรดี
ข้อตกลงการใช้บริการนโยบายความเป็นส่วนตัวนโยบายเนื้อหานโยบายการสร้างรายได้About Usติดต่อเว็บไซต์แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม

เคยไหม... ได้กลิ่นเดิมแล้ววาร์ปกลับไปตอนเด็ก? ไขปริศนาสมองกับความทรงจำที่ซ่อนอยู่ในกลิ่น

เขียนโดย EvaAqua

เชื่อไหมว่า มนุษย์เราไม่ได้เดินทางข้ามเวลาได้แค่ในภาพยนตร์ไซไฟเท่านั้น เพราะในชีวิตจริง สมองของเรามี "ปุ่มวาร์ป" ขนาดจิ๋วที่ทำงานได้เร็วกว่าแสงเสียอีก และตัวจุดชนวนปุ่มนั้น ก็ไม่ใช่เครื่องไทม์แมชชีนหรูหราที่ไหน แต่มันคือ "กลิ่น" ที่บังเอิญลอยมาเตะจมูกเราในวันธรรมดาวันหนึ่ง

ลองนึกภาพตามนะ วันนี้คุณกำลังเดินผ่านร้านกาแฟ แล้วจู่ๆ ก็ได้กลิ่นหนังสือเก่า ลอยออกมาจากร้านข้างๆ ทันใดนั้น ภาพห้องสมุดโรงเรียนประถม สมุดการบ้านเล่มเก่า หรือแม้แต่ความรู้สึกเย็นฉ่ำของแอร์ในวัยเด็กก็ผุดขึ้นมาในหัวแบบคมชัดจัดเต็ม ทั้งๆ ที่เรื่องนี้คุณอาจจะลืมมันไปแล้วร่วมสิบๆ ปีด้วยซ้ำ!

จริงๆ แล้ว ปรากฏการณ์วาร์ปข้ามเวลานี้ไม่ได้เกิดขึ้นเพราะความบังเอิญนะ แต่มันมีวิทยาศาสตร์ซ่อนอยู่ และในทางจิตวิทยาเขามีชื่อเรียกเก๋ๆ ว่า Proustian Memory Phenomenon ซึ่งตั้งชื่อตามนักเขียนชาวฝรั่งเศส มาร์แซล พรูสต์ ผู้ที่เคยแต่งหนังสือเล่าถึงตอนที่เขากินขนมมาดแลนจุ่มชา แล้วความทรงจำวัยเด็กอันแจ่มชัดก็พรั่งพรูออกมาแบบหยุดไม่ได้

เอาเข้าจริง สมองส่วนการรับกลิ่นของเราเนี่ย เป็นระบบที่พิเศษกว่าประสาทสัมผัสอื่นๆ มากๆ เพราะเวลามนุษย์เรามองเห็นภาพ ได้ยินเสียง หรือสัมผัสอะไรก็ตาม สัญญาณเหล่านั้นจะต้องวิ่งไปผ่านสถานีถ่ายทอดสัญญาณกลางของสมองอย่าง "ทาลามัส" ก่อน เพื่อให้สมองคัดกรองว่านี่คืออะไร แล้วค่อยส่งไปประมวลผลต่อ

แต่กับ "กลิ่น" มันไม่ใช่อย่างนั้นเลยครับ! เส้นประสาทรับกลิ่นในจมูกของเราส่งตรงสัญญาณตรงเป๊ปไปยัง อะมิกดาลา (Amygdala) สมองส่วนที่ควบคุมอารมณ์ความรู้สึก และ ฮิปโปแคมปัส (Hippocampus) สมองส่วนที่ทำหน้าที่บันทึกความทรงจำระยะยาวแบบทางด่วนพิเศษ สายตรงโดยไม่ผ่านสถานีคัดกรองใดๆ ทั้งสิ้น

นั่นเลยเป็นเหตุผลว่าทำไม เวลาเราได้กลิ่นนมอุ่นๆ กลิ่นฝนตกกระทบพื้นดินแห้งๆ หรือแม้แต่กลิ่นน้ำหอมยี่ห้อเดียวกับที่แฟนเก่าเคยใช้ เราถึงไม่ได้แค่ "จำได้" ว่ามันคือกลิ่นอะไร แต่มันมักจะพกเอา "ความรู้สึก" ในอดีตจังหวะนั้นกลับมาด้วยแบบยกแพ็ก ทั้งความสุข ความอบอุ่น หรือความเหงาในวันวาน

ทีนี้หลายคนอาจสงสัยว่า แล้วทำไมส่วนใหญ่ความทรงจำจากกลิ่นถึงชอบพาเราย้อนกลับไปแค่ช่วงวัยเด็กหรือวัยรุ่นล่ะ? คำตอบง่ายๆ ก็คือ ในช่วงอายุ 10 ถึง 20 ปี สมองของเรากำลังเปิดรับสิ่งใหม่ๆ และสร้างความประทับใจครั้งแรกขึ้นมาเยอะมาก กลิ่นที่เราเจอในวัยนั้นจึงถูกบันทึกไว้เป็น "แม่แบบความทรงจำ" ที่แน่นหนาที่สุดนั่นเอง

ครั้งหน้าที่คุณเดินผ่านใครสักคน แล้วได้กลิ่นน้ำหอมที่คุ้นเคย หรือได้กลิ่นกับข้าวฝีมือแม่ลอยมาจากบ้านข้างๆ ลองหยุดหมุนตามโลกสักนิด แล้วปล่อยให้สมองเดินทางย้อนเวลากลับไปซึมซับความทรงจำดีๆ ดูก็ได้นะครับ เพราะบางที กลิ่นหอมฟ้องอดีตเหล่านี้ อาจจะเป็นของขวัญชิ้นเล็กๆ ที่ธรรมชาติสร้างไว้ เพื่อเตือนให้เรารู้ว่า เราเคยมีความสุขกับสิ่งรอบตัวมากแค่ไหน

แหล่งที่มา: (ชื่อสื่อ) Herz, R. S. (2004). The Role of Odor-Evoked Memory in Psychological and Physiological Health. Brain Sciences.

Chu, S., & Downes, J. J. (2000). Long-term memory for scents: The Proust phenomenon revisited. Chemical Senses.

Harvard Medical School. (2020). What the nose knows: How scents trigger vivid memories. Harvard Health Publishing.
⚠ แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม 
EvaAqua's profile
มีผู้เข้าชมแล้ว 49 ครั้ง
เขียนโดย EvaAqua
เป็นกำลังใจให้เจ้าของกระทู้โดยการ VOTE และ SHARE
5 VOTES (5/5 จาก 1 คน)
VOTED: EvaAqua
Hot Topic ที่น่าสนใจอื่นๆ
เลขกำลังวันอังคาร งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 7 ตัว พร้อมเลขวงกลมและแนวทางจับคู่ 2 ตัว–3 ตัว!สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯโรงเรียนดังที่เด็กไทยแห่สอบเข้า ปี 2569 เปิดตัวเลขผู้สมัครและอัตราการแข่งขันเปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบันถ่านหินนำมาหุงข้าวได้หรือไม่? จากเชื้อเพลิงใต้พิภพสู่เตาหุงต้มในชีวิตประจำวันหวย 1 ธันวาคม 2569 เปิดสถิติย้อนหลัง 20 ปี! เจาะเลขรางวัลที่ 1-เลขท้าย 2 ตัว มีเลขไหนเคยออกซ้ำบ้าง?เปิดส่วนแบ่งตลาดแอปส่งอาหารไทย GrabFood, LINE MAN และ ShopeeFood ใครมีสัดส่วนเท่าไรพ่อแอร์มีนาเปิดใจทั้งน้ำตาแห่งความโล่งใจ หลังศาลออสเตรเลียถอนฟ้องทุกข้อหา เชื่อลูกสาวบริสุทธิ์ รอลุ้นวันได้กลับบ้านรู้หรือไม่? มีจังหวัดเดียวในไทยที่ไม่มีแม่น้ำสายหลักไหลผ่าน แต่ผู้คนยังใช้ชีวิตได้ตามปกติ!น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!นาทีชีวิต! "แต๊งค์ พงศกร" เล่าประสบการณ์เฉียดตาย หัวใจวายเฉียบพลันหลังออกกำลังกาย พบเส้นเลือดตีบตัน 100%แบรนด์รถมอเตอร์ไซค์สัญชาติไทย ที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดแบรนด์หนึ่งของประเทศ
ดู Hot Topic ทั้งหมด
กระทู้อื่นๆในบอร์ด สาระ เกร็ดน่ารู้
โรงเรียนดังที่เด็กไทยแห่สอบเข้า ปี 2569 เปิดตัวเลขผู้สมัครและอัตราการแข่งขันเปิดส่วนแบ่งตลาดแอปส่งอาหารไทย GrabFood, LINE MAN และ ShopeeFood ใครมีสัดส่วนเท่าไรรู้หรือไม่? มีจังหวัดเดียวในไทยที่ไม่มีแม่น้ำสายหลักไหลผ่าน แต่ผู้คนยังใช้ชีวิตได้ตามปกติ!เปิดหมู่บ้านล้านนาที่ยังรักษาวิถีบรรพบุรุษ ทั้งภาษา อาหาร และประเพณีที่สืบทอดมาหลายชั่วอายุคน
ตั้งกระทู้ใหม่