เปิด 5 จังหวัดชายแดนที่มีการค้าสูง เงินผ่านด่านแต่ละปีมหาศาลแค่ไหน?
ประเทศไทยมีพื้นที่ติดกับประเทศเพื่อนบ้านทั้งเมียนมา ลาว กัมพูชา และมาเลเซีย ทำให้จังหวัดชายแดนไม่ได้มีหน้าที่เป็นเพียงพื้นที่รอยต่อระหว่างประเทศเท่านั้น แต่ยังเป็น “ประตูเศรษฐกิจ” ที่สินค้าจำนวนมหาศาลเดินทางเข้าออกในแต่ละปี
ข้อมูลของกรมการค้าต่างประเทศระบุว่า ในปี 2567 การค้าชายแดนไทยกับ 4 ประเทศเพื่อนบ้านมีมูลค่ารวม 976,921 ล้านบาท ขณะที่หากรวมการค้าผ่านแดนไปยังประเทศที่สามด้วย มูลค่าการค้าชายแดนและผ่านแดนของไทยทั้งระบบสูงถึง 1.815 ล้านล้านบาท ในปีเดียวกัน
เมื่อนำข้อมูลของจังหวัดและด่านสำคัญมาดู จะเห็นว่าบางพื้นที่มีเงินหมุนเวียนผ่านด่านระดับหลักแสนล้านบาทต่อปีเลยทีเดียว
1. สงขลา — กว่า 301,000 ล้านบาทต่อปี
จังหวัดสงขลาถือเป็นยักษ์ใหญ่ด้านการค้าชายแดนของไทย โดยมีด่านสำคัญอย่าง สะเดาและปาดังเบซาร์ เชื่อมต่อกับประเทศมาเลเซีย
ข้อมูลจังหวัดสงขลาระบุว่า ปี 2567 การค้าชายแดนไทย–มาเลเซียของจังหวัดมีมูลค่ารวมกว่า 301,960 ล้านบาท ทำให้สงขลาเป็นหนึ่งในพื้นที่ชายแดนที่มีมูลค่าการค้าสูงที่สุดของประเทศ
เฉพาะข้อมูลระดับประเทศของกรมการค้าต่างประเทศ ด่านศุลกากรสะเดามีมูลค่าการค้าชายแดน 239,660 ล้านบาท ในปีเดียวกัน ขณะที่การค้าชายแดนไทย–มาเลเซียทั้งประเทศอยู่ที่ 306,679 ล้านบาท
ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่าเศรษฐกิจของสงขลาไม่ได้ขับเคลื่อนด้วยหาดใหญ่หรือการท่องเที่ยวเพียงอย่างเดียว แต่ยังมีภาคการค้า โลจิสติกส์ และการขนส่งสินค้าข้ามประเทศเป็นเครื่องยนต์สำคัญ
2. หนองคาย — เงินค้าชายแดนแตะระดับกว่า 90,000 ล้านบาท
หนองคายเป็นประตูสำคัญระหว่างไทยกับ สปป.ลาว และมีความสำคัญเพิ่มขึ้นจากการเชื่อมต่อเส้นทางไปยังจีน
ข้อมูลกรมการค้าต่างประเทศระบุว่า ด่านศุลกากรหนองคายมีมูลค่าการค้าชายแดน 91,635 ล้านบาทในปี 2567 เพิ่มขึ้น 10.2% จากปีก่อนหน้า
ขณะที่รายงานของสำนักงานศุลกากรหนองคายซึ่งรวบรวมการค้าในพื้นที่ตามนิยามของจังหวัด ระบุยอดปี 2567 ไว้ที่ 119,981.59 ล้านบาท ตัวเลขที่แตกต่างกันนี้เกิดจากขอบเขตของข้อมูลที่นำมารวมไม่เหมือนกัน จึงไม่ควรนำสองตัวเลขมาใช้แทนกันโดยไม่ดูนิยามก่อน
จุดแข็งของหนองคายคือการเชื่อมต่อกับลาวและเส้นทางการขนส่งต่อเนื่องไปยังจีน โดยกระทรวงพาณิชย์มองว่าการเชื่อมโยงระบบรางไทย–ลาว–จีนเป็นโอกาสสำคัญในการเพิ่มศักยภาพการขนส่งสินค้าในอนาคต
3. สระแก้ว — อรัญประเทศคือประตูการค้าขนาดใหญ่
สระแก้วเป็นจังหวัดชายแดนที่มีบทบาทสำคัญในการค้ากับกัมพูชา โดยเฉพาะ ด่านศุลกากรอรัญประเทศ ซึ่งเป็นเส้นทางหลักของสินค้าไทยที่เข้าสู่กัมพูชา
ในปี 2567 ด่านศุลกากรอรัญประเทศมีมูลค่าการค้าชายแดน 110,718 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 13.9% จากปีก่อนหน้า
ตัวเลขดังกล่าวมีความสำคัญอย่างมากต่อเศรษฐกิจชายแดนไทย–กัมพูชา เพราะข้อมูลจาก Thai PBS ระบุว่าอรัญประเทศคิดเป็นประมาณ 63.4% ของมูลค่าการค้าชายแดนไทย–กัมพูชาที่ผ่านด่านสำคัญ ขณะที่ด่านคลองใหญ่ จ.ตราด และด่านจันทบุรีตามมาเป็นลำดับ
สินค้าที่ผ่านด่านมีตั้งแต่รถยนต์และชิ้นส่วน เครื่องดื่ม สินค้าเกษตร ปุ๋ย ไปจนถึงสินค้าอุตสาหกรรม โดยข้อมูลของสำนักงานพาณิชย์จังหวัดสระแก้วแสดงให้เห็นว่าเฉพาะเดือนมกราคม 2567 ก็มีการค้ารวมกว่า 9,132 ล้านบาท แล้ว
4. เชียงราย — กว่า 107,000 ล้านบาท ผ่าน 3 ด่านสำคัญ
เชียงรายมีความพิเศษกว่าหลายจังหวัด เพราะเป็นพื้นที่เชื่อมโยงทั้ง เมียนมา ลาว และจีนตอนใต้ ผ่านด่านแม่สาย เชียงแสน และเชียงของ
ข้อมูลปี 2567 ระบุว่าการค้ารวมผ่าน 3 ด่านสำคัญของจังหวัดมีมูลค่า 107,328.76 ล้านบาท แบ่งเป็นด่านแม่สาย 20,036.39 ล้านบาท ด่านเชียงแสน 10,779.19 ล้านบาท และด่านเชียงของ 76,513.18 ล้านบาท
โดยเฉพาะเชียงของมีบทบาทสำคัญในการขนส่งสินค้าตามเส้นทาง R3A ผ่านลาวเข้าสู่จีนตอนใต้ ขณะที่เชียงแสนมีการขนส่งทางแม่น้ำโขง และแม่สายเชื่อมต่อกับเมียนมา
นี่ทำให้เชียงรายไม่ได้เป็นเพียงจังหวัดท่องเที่ยว แต่ยังเป็นหนึ่งในจุดยุทธศาสตร์ด้านโลจิสติกส์ของภาคเหนืออีกด้วย
5. ตาก — แม่สอดเงินค้าชายแดนกว่า 77,000 ล้านบาท
จังหวัดตาก โดยเฉพาะพื้นที่แม่สอด เป็นประตูการค้าสำคัญระหว่างไทยกับเมียนมา
ข้อมูลสถานการณ์การค้าชายแดนปี 2567 ระบุว่า จังหวัดตากมีมูลค่าการส่งออก 70,541.23 ล้านบาท และนำเข้า 6,911.81 ล้านบาท รวมเป็นมูลค่าการค้า 77,453.04 ล้านบาท
แม่สอดมีความสำคัญอย่างมากต่อการกระจายสินค้าจากประเทศไทยเข้าสู่เมียนมา แต่ในช่วงที่ผ่านมาเส้นทางการค้าก็ได้รับผลกระทบจากสถานการณ์ความไม่สงบในฝั่งเมียนมา
ข้อมูลของธนาคารแห่งประเทศไทยยังชี้ว่า การค้าผ่านด่านแม่สอดมีการเปลี่ยนแปลงอย่างมากในช่วงหลังโควิด โดยเฉพาะการส่งออกสินค้าโทรศัพท์มือถือและสมาร์ทโฟนที่เพิ่มขึ้นอย่างผิดปกติเมื่อเทียบกับช่วงก่อนโควิด ซึ่งสะท้อนทั้งโอกาสและความเสี่ยงของการค้าชายแดนพื้นที่นี้
แล้วจังหวัดไหน “เงินผ่านด่าน” มากที่สุด?
ถ้ามองจากข้อมูลปี 2567 และใช้ตัวเลขที่มีการรายงานในระดับจังหวัดหรือด่าน โดยต้องระวังว่าขอบเขตข้อมูลของแต่ละแหล่งอาจแตกต่างกัน อันดับที่เห็นได้ชัดคือ
สงขลา — ประมาณ 301,960 ล้านบาท
หนองคาย — 91,635 ล้านบาทที่ระดับด่านศุลกากร
สระแก้ว — 110,718 ล้านบาทที่ด่านอรัญประเทศ
เชียงราย — 107,328.76 ล้านบาทจาก 3 ด่านสำคัญ
ตาก — 77,453.04 ล้านบาท
หากเรียงเฉพาะตัวเลขข้างต้นจากมากไปน้อย จะเป็น สงขลา > สระแก้ว > เชียงราย > หนองคาย > ตาก แต่หนองคายมีรายงานระดับจังหวัดที่รวมรายการกว้างกว่าอยู่ที่ 119,981.59 ล้านบาท จึงไม่ควรเอาตัวเลขสองนิยามมาปนกันแล้วสรุปว่าเมืองหนึ่ง “ค้าขายมากกว่า” อีกเมืองแบบเด็ดขาด
เงินมหาศาลนี้มาจากอะไร?
การค้าชายแดนไม่ได้หมายถึงการที่ประชาชนเดินข้ามแดนไปซื้อของเท่านั้น แต่รวมถึงการส่งออกและนำเข้าสินค้าในระบบ เช่น น้ำมันเชื้อเพลิง สินค้าอุปโภคบริโภค ยางพารา เครื่องจักร สินค้าเกษตร ชิ้นส่วนรถยนต์ อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ และสินค้าสำหรับอุตสาหกรรม
ยิ่งไปกว่านั้น บางจังหวัดไม่ได้ทำหน้าที่เพียงซื้อขายกับประเทศที่อยู่ติดกัน แต่ยังเป็น ทางผ่านไปยังประเทศที่สาม ด้วย เช่น เชียงรายที่เชื่อมต่อไปจีน และหนองคายที่เชื่อมโยงกับระบบขนส่งไทย–ลาว–จีน
ข้อมูลภาพรวมของกระทรวงพาณิชย์ยืนยันว่าในปี 2567 การค้าชายแดนและผ่านแดนของไทยรวมกันแตะ 1.815 ล้านล้านบาท ซึ่งถือเป็นระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ในขณะนั้น
ดังนั้นจังหวัดชายแดนจึงไม่ได้เป็นเพียง “พื้นที่ปลายประเทศ” แต่เป็นจุดยุทธศาสตร์ที่มีเงินหมุนเวียนมหาศาล และความเปลี่ยนแปลงของด่านหนึ่งสามารถส่งผลต่อผู้ประกอบการ รถขนส่ง ตลาดค้าส่ง ร้านค้า โรงงาน และเศรษฐกิจของพื้นที่โดยรอบได้เป็นวงกว้าง
ข้อควรระวังในการอ่านตัวเลข: คำว่า “การค้าชายแดน” กับ “การค้าชายแดนและผ่านแดน” เป็นคนละฐานข้อมูล และตัวเลขระดับ “จังหวัด” กับ “ด่านศุลกากร” ก็อาจไม่เท่ากัน ดังนั้นตัวเลขข้างต้นจึงควรอ่านตามนิยามที่ระบุ ไม่ควรนำทุกตัวเลขมาบวกกันหรือเปรียบเทียบโดยตรงโดยไม่ดูขอบเขตข้อมูล
โรงเรียนดังที่เด็กไทยแห่สอบเข้า ปี 2569 เปิดตัวเลขผู้สมัครและอัตราการแข่งขัน
เปิดส่วนแบ่งตลาดแอปส่งอาหารไทย GrabFood, LINE MAN และ ShopeeFood ใครมีสัดส่วนเท่าไร
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
เลขกำลังวันอังคาร งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 7 ตัว พร้อมเลขวงกลมและแนวทางจับคู่ 2 ตัว–3 ตัว!
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!
แบรนด์รถมอเตอร์ไซค์สัญชาติไทย ที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดแบรนด์หนึ่งของประเทศ
หวย 1 ธันวาคม 2569 เปิดสถิติย้อนหลัง 20 ปี! เจาะเลขรางวัลที่ 1-เลขท้าย 2 ตัว มีเลขไหนเคยออกซ้ำบ้าง?
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
ถ่านหินนำมาหุงข้าวได้หรือไม่? จากเชื้อเพลิงใต้พิภพสู่เตาหุงต้มในชีวิตประจำวัน
โตโยต้าเตรียมเปิดตัว "GRMN Corolla" รุ่นพิเศษจำนวนจำกัด
พ่อแอร์มีนาเปิดใจทั้งน้ำตาแห่งความโล่งใจ หลังศาลออสเตรเลียถอนฟ้องทุกข้อหา เชื่อลูกสาวบริสุทธิ์ รอลุ้นวันได้กลับบ้าน
ประธานาธิบดีมองโกเลียประกาศลาออก หลังถูกกล่าวหาว่าทุจริต
โรงเรียนดังที่เด็กไทยแห่สอบเข้า ปี 2569 เปิดตัวเลขผู้สมัครและอัตราการแข่งขัน
เปิดส่วนแบ่งตลาดแอปส่งอาหารไทย GrabFood, LINE MAN และ ShopeeFood ใครมีสัดส่วนเท่าไร
รู้หรือไม่? มีจังหวัดเดียวในไทยที่ไม่มีแม่น้ำสายหลักไหลผ่าน แต่ผู้คนยังใช้ชีวิตได้ตามปกติ!
เปิดหมู่บ้านล้านนาที่ยังรักษาวิถีบรรพบุรุษ ทั้งภาษา อาหาร และประเพณีที่สืบทอดมาหลายชั่วอายุคน