ตกเรือแล้วโดนใบพัดบาดไม่ได้เกิดง่ายทุกครั้ง แต่พลาดทีเดียวอาจหนักมาก

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

คำถามว่า “มีโอกาสแค่ไหนที่จะตกเรือแล้วโดนใบพัดบาด” ไม่มีตัวเลขเดียวที่ตอบได้ตรง ๆ เพราะมันขึ้นกับชนิดเรือ ความเร็ว ตำแหน่งของคนบนเรือ กระแสน้ำ และสิ่งสำคัญที่สุดคือ ตอนที่คนตกลงน้ำ เครื่องยนต์ยังทำงานอยู่หรือไม่

ข่าวอุบัติเหตุลักษณะนี้ฟังดูไกลตัว เพราะไม่ได้เกิดกับคนลงเรือทุกคน แต่เมื่อเงื่อนไขหลายอย่างมาชนกัน เช่น เรือโคลงจากคลื่น คนยืนหรือเอื้อมตัวมากเกินไป อยู่ใกล้ท้ายเรือ และคนขับยังไม่ตัดกำลังเครื่อง ความเสี่ยงก็เปลี่ยนจาก “เรื่องที่ไม่น่าเกิด” เป็นเหตุฉุกเฉินได้ในไม่กี่วินาที

อันตรายไม่ได้เริ่มที่ใบพัด แต่มักเริ่มจากการเสียหลัก

การตกเรือเกิดได้ตั้งแต่ก้าวขึ้นลงท่าเรือ เรือกระแทกคลื่นจากเรือลำอื่น ผู้โดยสารย้ายที่นั่งพร้อมกัน ไปจนถึงการก้มเก็บของริมกราบเรือ เรือเล็กหรือเรือที่บรรทุกคนและสัมภาระไม่สมดุลจะตอบสนองต่อการขยับตัวเร็วกว่าเรือขนาดใหญ่

ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นชัดเจนเมื่อมีคนยืนบนเรือที่กำลังแล่น เดินไปท้ายเรือ ข้ามเรือขณะยังไม่เทียบท่า จับขอบเรือด้วยมือเดียว หรือดื่มแอลกอฮอล์จนการทรงตัวและการตัดสินใจช้าลง แม้ไม่ได้ตกลงไปถึงน้ำ การลื่นกระแทกในเรือก็อาจทำให้เกิดการตกตามมาได้

ส่วนใบพัดไม่ได้เป็นอันตรายเพราะมัน “ตามหา” คนในน้ำ แต่เป็นเพราะผู้ที่ตกอาจอยู่ใกล้ท้ายเรือพอดี ขณะที่เรือยังเคลื่อนหรือกำลังถอยหลัง กระแสน้ำจากท้ายเรือ การพยายามว่ายกลับเข้าหาเรือ และความตกใจล้วนทำให้ระยะห่างที่ควรมีหายไปอย่างรวดเร็ว

ดังนั้นประโยคที่ควรจำไม่ใช่ “ระวังอย่าตก” อย่างเดียว แต่คือ ถ้ามีคนอยู่ในน้ำ ห้ามให้เครื่องยนต์ทำงานใกล้คนนั้น แนวทางความปลอดภัยทางเรือระบุไปในทิศทางเดียวกันว่า ผู้ควบคุมควรใช้ความระมัดระวังสูงสุดเมื่อมีคนในน้ำ และตัดเครื่องก่อนให้คนเข้าใกล้ท้ายเรือหรือปีนกลับขึ้นเรือ

สถานการณ์ไหนควรยกระดับความระวังทันที

• เรือเล็กเจอคลื่นหรือเรือสวน ผู้โดยสารควรนั่งต่ำ จับจุดยึด และไม่ลุกเปลี่ยนที่ในจังหวะเรือโคลง

• ช่วงรับคนกลับขึ้นเรือ อย่าใช้เครื่องยนต์หรือชุดใบพัดเป็นที่เหยียบ และควรมีบันได เชือก หรือห่วงชูชีพพร้อม

• ท่าเรือที่พื้นเปียก ก้าวขึ้นลงทีละคน รอให้เรือถูกผูกหรือประคองนิ่งก่อน

• ว่ายน้ำหรือเล่นน้ำจากเรือ เลือกพื้นที่ปลอดภัย ไม่ใช่ร่องน้ำหรือบริเวณเรือสัญจร และดับเครื่องก่อนทุกครั้ง

• เด็ก ผู้สูงอายุ หรือคนว่ายน้ำไม่แข็ง เสื้อชูชีพที่ใส่กระชับไม่ใช่แค่ของที่พกไว้ แต่ช่วยให้มีเวลาและแรงรอการช่วยเหลือมากขึ้น

หากมีคนตกน้ำ สิ่งแรกคือหยุดการเคลื่อนที่ ไม่ใช่รีบพาเรือเข้าไปชิด

ผู้ที่เห็นเหตุควรบอกคนขับให้รู้ตัวทันที พยายามชี้ตำแหน่งของผู้ตกน้ำไว้ตลอด และโยนอุปกรณ์ลอยน้ำ เช่น ห่วงชูชีพหรือเชือกช่วยพยุง แทนการให้หลายคนรีบกระโจนลงไปพร้อมกันจนควบคุมสถานการณ์ไม่ได้

ผู้ควบคุมเรือต้องลดกำลังและดับเครื่องตามสถานการณ์ก่อนเข้าช่วย โดยรักษาระยะจากท้ายเรือและใบพัดให้ชัดเจน จากนั้นจึงค่อยเข้าหาอย่างช้า ๆ ในจุดที่ปลอดภัยกว่า การเร่งเครื่องวนกลับใกล้คนในน้ำอาจทำให้คลื่นและกระแสน้ำซ้ำเติมเหตุการณ์เดิม

ถ้ามีบาดแผลลึก เลือดออกมาก หมดสติ หายใจลำบาก สงสัยกระดูกหัก หรือได้รับแรงกระแทกรุนแรง ควรโทรขอความช่วยเหลือฉุกเฉินและนำส่งโรงพยาบาลโดยเร็ว ระหว่างรอให้กดห้ามเลือดด้วยผ้าสะอาดหรือวัสดุสะอาดเท่าที่มี โดยไม่พยายามดึงสิ่งที่ปักคาออกเอง

การป้องกันที่ทำได้ก่อนออกเรือใช้เวลาไม่กี่นาที

ก่อนออกเรือ ให้คนขับบอกกติกาสั้น ๆ ว่าให้นั่งตรงไหน จับอะไร ห้ามลุกเมื่อเรือกำลังแล่น และหากมีคนตกน้ำใครเป็นผู้แจ้งคนขับ ใครหยิบห่วงชูชีพ การพูดให้ชัดก่อนออกเดินทางช่วยลดความสับสนในช่วงที่ทุกคนตกใจได้มากกว่าที่คิด

ตรวจเสื้อชูชีพให้พอดีตัว เก็บสัมภาระไม่ให้เกะกะทางเดิน และอย่าปล่อยให้ท้ายเรือเป็นพื้นที่ยืนเล่น โดยเฉพาะระหว่างเทียบท่า รับคนขึ้น หรือลงเล่นน้ำ สำหรับเรือที่มีสายตัดเครื่องฉุกเฉิน ผู้ควบคุมควรใช้อย่างถูกต้องตามคู่มือของเรือลำนั้น

เรื่องนี้จึงไม่ควรถูกมองเป็นความกลัวเกินเหตุ เพราะใบพัดเรืออาจทำให้การบาดเจ็บรุนแรงได้จริง แต่ก็เป็นความเสี่ยงที่ลดลงได้มากจากพฤติกรรมง่าย ๆ ได้แก่ นั่งให้มั่นคง ใส่เสื้อชูชีพ ไม่อยู่ใกล้ท้ายเรือโดยไม่จำเป็น และ ดับเครื่องก่อนมีคนอยู่ในน้ำหรือขึ้นลงท้ายเรือ

การเดินทางทางน้ำที่ปลอดภัยไม่ใช่การหวังว่าจะไม่มีใครตกเรือเลย แต่คือการเตรียมให้ทุกคนรู้ว่า หากพลาดขึ้นมา เรือจะหยุด เครื่องจะเงียบ และการช่วยเหลือจะเริ่มอย่างเป็นระบบ