หม้อทอดไร้น้ำมันก่อมะเร็งจริงไหม? รู้ทันอะคริลาไมด์ก่อนอาหารไหม้เกรียม
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
คำตอบสั้น ๆ คือ หม้อทอดไร้น้ำมันไม่ได้ทำให้คนเป็นมะเร็งโดยตัวมันเอง แต่ความร้อนสูงอาจทำให้มันฝรั่ง ขนมปัง และอาหารแป้งเกิดอะคริลาไมด์ได้เหมือนการทอด อบ หรือย่างบางรูปแบบ ประเด็นจึงอยู่ที่วัตถุดิบ อุณหภูมิ ความชื้น และระดับความเกรียม ไม่ใช่ชื่อเครื่องว่าไร้น้ำมัน
ข่าวลือมักตัดคำว่า “อาจเพิ่มความเสี่ยง” ให้เหลือเพียง “กินแล้วเป็นมะเร็ง” ทั้งที่หลักฐานจากสัตว์ทำให้นักวิทยาศาสตร์กังวล แต่อะคริลาไมด์กับมะเร็งในมนุษย์ยังมีหลักฐานจำกัดและไม่สอดคล้องกันทั้งหมด เป้าหมายที่เหมาะสมจึงคือการลดการได้รับ ไม่ใช่ตื่นตระหนกจนต้องเลิกใช้หม้อทอด
อะคริลาไมด์ไม่ได้ออกมาจากตัวเครื่อง
อะคริลาไมด์เกิดจากปฏิกิริยาระหว่างน้ำตาลรีดิวซ์กับกรดอะมิโนแอสพาราจีน ซึ่งมีอยู่ในอาหารจากพืช เมื่ออาหารแป้งถูกให้ความร้อนสูงและมีความชื้นต่ำ โดยทั่วไปตั้งแต่ประมาณ 120°C ขึ้นไป ปฏิกิริยาเมลลาร์ดจะทำให้ผิวอาหารเป็นสีน้ำตาลและมีกลิ่นหอม กระบวนการเดียวกันที่ทำให้ขนมปังปิ้งหรือมันฝรั่งทอดน่ากิน จึงเป็นช่วงที่อะคริลาไมด์อาจเพิ่มขึ้น
สารนี้ไม่ได้มาจากไฟฟ้าหรือสารเคลือบของหม้อทอดโดยตรง หากเป็นเนื้อ ปลา ผัก หรืออาหารแป้งต่ำ ความกังวลก็ไม่เหมือนการทอดมันฝรั่งจนแห้งและเข้มมาก สิ่งที่ต้องจับตาคืออาหารแป้งที่ผิวแห้งเป็นสีน้ำตาลจัด โดยเฉพาะส่วนที่ไหม้
หม้อทอดลมร้อนใช้ลมร้อนหมุนเวียนผ่านตะแกรง จึงใช้น้ำมันเพิ่มเพียงเล็กน้อยและมักทำให้อาหารดูดซับไขมันน้อยกว่าการจุ่มในน้ำมันหลายร้อยมิลลิลิตร นี่ช่วยลดไขมันในมื้ออาหาร แต่ไม่ได้แปลว่าอาหารทุกชนิดจะดีต่อสุขภาพ หรือไม่มีสารจากความร้อน
การเปรียบเทียบอะคริลาไมด์จึงไม่ได้ให้คำตอบเดียวเสมอไป งานวิจัยปี 2024 ชิ้นหนึ่งทดลองมันฝรั่งแท่งที่ล้างหรือแช่น้ำ แล้วทอดด้วยหม้อทอดลมร้อน ทอดน้ำมัน และอบ พบค่าเฉลี่ยในหม้อทอดลมร้อน 12.19 ไมโครกรัมต่อกิโลกรัม เทียบกับทอดน้ำมัน 8.94 และอบ 7.43 แต่ความแตกต่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ ผลนี้ไม่ได้แปลว่าหม้อทอดอันตรายกว่าเสมอ แต่อย่าปล่อยอาหารแห้งกรอบนานเกินไปเพียงเพื่อให้ได้สีเข้ม
ทำอย่างไรให้กรอบโดยไม่พาอาหารไปถึงจุดไหม้
ไม่มีอุณหภูมิหรือนาทีเดียวที่ปลอดภัยสำหรับอาหารทุกชนิด เพราะขนาดชิ้น ปริมาณอาหาร และกำลังของแต่ละรุ่นต่างกัน ให้ยึดสองเรื่องพร้อมกัน คือทำให้อาหารสุกถึงด้านใน และหยุดก่อนผิวกลายเป็นสีน้ำตาลเข้มหรือดำ สำหรับมันฝรั่งแท่งหรือพืชหัว ให้เริ่มปรับตามคู่มือในช่วงประมาณ 160–180°C ตรวจดูก่อนเวลาสูงสุด และเอาออกเมื่อเป็นสีเหลืองทองอ่อน
• แช่มันฝรั่งดิบในน้ำประมาณ 15–30 นาที สะเด็ดและซับให้แห้งก่อนปรุง ช่วยลดการเกิดอะคริลาไมด์ได้
• อย่าเก็บมันฝรั่งดิบไว้ในตู้เย็นเป็นประจำ เพราะความเย็นอาจเพิ่มน้ำตาลในหัวมันและเอื้อต่อการเกิดอะคริลาไมด์
• อย่าใส่อาหารแน่นตะกร้าเกินไป เขย่าหรือกลับด้านเป็นระยะ เพื่อให้สุกทั่วถึงและไม่ต้องเร่งเวลาจนบางจุดไหม้
ความสุกของเนื้อสัตว์ไม่ควรดูจากสีผิวอย่างเดียว เพราะสีทองอาจเกิดก่อนด้านในสุก ใช้เทอร์โมมิเตอร์วัดตรงส่วนที่หนาที่สุดจะแม่นกว่าเวลาในสูตร แนวทางความปลอดภัยอาหารระบุว่า ไก่ทุกส่วนควรถึง 74°C เนื้อบด 71°C ปลา 63°C และเนื้อชิ้นทั้งชิ้นอย่างหมูหรือเนื้อวัว 63°C พร้อมพัก 3 นาทีตามชนิดอาหาร
การทำอาหารนานขึ้นหลังจากสุกแล้วไม่ได้เพิ่มประโยชน์สำคัญ แต่เพิ่มโอกาสให้ผิวแห้งและเข้มขึ้น ถ้าปลายมันฝรั่งหรือขนมปังเป็นสีดำ ควรตัดส่วนนั้นทิ้ง ไม่ใช้ความเคยชินว่า “ยิ่งกรอบยิ่งดี” เป็นตัวตัดสิน
ใช้หม้อทอดให้เป็นเครื่องมือ ไม่ใช่ใบรับรองสุขภาพ
หม้อทอดมีประโยชน์เมื่อช่วยลดน้ำมัน ลดการทอดซ้ำ และทำผัก ปลา หรือเนื้อไม่ติดมันได้สะดวกขึ้น แต่ถ้าใช้ทำเฟรนช์ฟรายส์ นักเก็ต หรือของแปรรูปทุกมื้อ ปริมาณเกลือ ไขมัน และพลังงานก็ยังขึ้นอยู่กับอาหาร ไม่ได้หายไปเพราะเปลี่ยนเครื่องครัว
• เลือกวัตถุดิบให้หลากหลาย ให้ของทอดเป็นเพียงส่วนหนึ่งของมื้อ
• ใช้สีเหลืองทองเป็นสัญญาณหยุดสำหรับอาหารแป้ง ไม่ไล่ไปจนถึงน้ำตาลเข้มหรือดำ
• ทำตามคู่มือของรุ่นนั้น และลดเวลาเมื่ออาหารชิ้นเล็กหรือเครื่องร้อนเร็วกว่าที่คาด
สรุปคือ หม้อทอดไร้น้ำมันไม่ใช่เครื่องก่อมะเร็ง แต่ก็ไม่ใช่เครื่องที่ทำให้สารจากความร้อนเป็นศูนย์ อะคริลาไมด์เกิดจากอาหารบางชนิดเมื่อเจอความร้อนสูงและความชื้นต่ำ โดยเฉพาะเมื่อผิวอาหารเข้มเกินจำเป็น ใช้เครื่องต่อได้ ลดน้ำมัน แช่มันฝรั่งก่อนปรุง คุมสีไม่ให้ไหม้ และสลับวิธีต้ม นึ่ง หรืออบบ้าง
การทำอาหารที่ดีไม่ใช่การหาเครื่องครัวที่ปลอดภัยร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่คือการรู้ว่าอาหารแต่ละชนิดมีจุดเสี่ยงตรงไหน แล้วหยุดความร้อนให้พอดีกับทั้งความสุกและความอร่อย
https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/acrylamide
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38274202/
https://www.cfs.gov.hk/english/multimedia/multimedia_pub/multimedia_pub_fsf_173_02.html
https://www.foodsafety.gov/food-safety-charts/safe-minimum-internal-temperatures

ช็อกวงการเพลงไทย! สูญเสีย “พีธ พีระ” เจ้าของเพลงฮิต “ความรักดีๆอยู่ที่ไหน” เสียชีวิตกะทันหัน
สลากดิจิทัล งวด 16 พ.ย. 69 มีคนถูกรางวัลที่ 1 จำนวน 16 คน รวม 31 ใบ รับ 186 ล้านบาท
น้องอันดามัน” เยี่ยมบุ๋ม ปนัดดา รอบ 2 เจอสื่อถามถึงแม่ เผยคำตอบสั้น ๆ ทำเอาหลายคนเข้าใจทันทีว่าทำไมไม่พูด!
โรงเรียนดังที่เด็กไทยแห่สอบเข้า ปี 2569 เปิดตัวเลขผู้สมัครและอัตราการแข่งขัน
เลขเด็ดสำนักไหนเข้าเป้า งวด 16 พ.ย. 69 ย้อนดูโพยก่อนเทียบผลจริง
เปิดประวัติ 5 ตระกูลขุนนางผู้ทรงอิทธิพลของไทย จากราชสำนักโบราณสู่ชื่อสกุลที่ยังปรากฏถึงปัจจุบัน
เลขกำลังวันอังคาร งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 7 ตัว พร้อมเลขวงกลมและแนวทางจับคู่ 2 ตัว–3 ตัว!
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
รู้หรือไม่? มีจังหวัดเดียวในไทยที่ไม่มีแม่น้ำสายหลักไหลผ่าน แต่ผู้คนยังใช้ชีวิตได้ตามปกติ!
เปิดส่วนแบ่งตลาดแอปส่งอาหารไทย GrabFood, LINE MAN และ ShopeeFood ใครมีสัดส่วนเท่าไร
ประวัตินามสกุลคนไทย เมื่อก่อนตั้งได้ แต่เดี๋ยวนี้ห้ามตั้ง
ประธานาธิบดีมองโกเลียประกาศลาออก หลังถูกกล่าวหาว่าทุจริต
คุณค่าของวรรณกรรมไทย “แม่ช่าง”
โรงเรียนดังที่เด็กไทยแห่สอบเข้า ปี 2569 เปิดตัวเลขผู้สมัครและอัตราการแข่งขัน
เปิดส่วนแบ่งตลาดแอปส่งอาหารไทย GrabFood, LINE MAN และ ShopeeFood ใครมีสัดส่วนเท่าไร
รู้หรือไม่? มีจังหวัดเดียวในไทยที่ไม่มีแม่น้ำสายหลักไหลผ่าน แต่ผู้คนยังใช้ชีวิตได้ตามปกติ!





