WinRAR ไม่ฟรี แล้วทำไมใช้ฟรีได้?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

WinRAR ไม่ฟรี แล้วทำไมใช้ฟรีได้?

หลายคนติดตั้ง WinRAR ไว้ในคอมพิวเตอร์ตั้งแต่วันแรกที่เริ่มใช้งาน Windows พอมีไฟล์ RAR หรือ ZIP ก็คลิกขวาแล้วเลือกแตกไฟล์ตามปกติ หากมีหน้าต่างเตือนเรื่องการลงทะเบียนเด้งขึ้นมา ก็เพียงกดปิดแล้วทำงานต่อ ความรู้สึกจึงเกิดขึ้นง่ายมากว่า โปรแกรมนี้น่าจะใช้ฟรี เพียงแต่มีข้อความเตือนน่ารำคาญเป็นครั้งคราว

แต่ความจริงคือ WinRAR ไม่ใช่โปรแกรมฟรีถาวร สิ่งที่ผู้ใช้จำนวนมากกำลังใช้อยู่คือรุ่นทดลองที่ยังเปิดให้ทำงานต่อได้ แม้พ้นช่วงทดลองไปแล้วก็ตาม การเปิดโปรแกรมได้จึงไม่ได้แปลว่าได้รับสิทธิ์ใช้งานอย่างถูกต้องตลอดไป

ใช้ฟรีได้ 40 วัน ไม่ได้แปลว่าใช้ฟรีตลอดชีวิต

เงื่อนไขของ WinRAR ใช้แนวคิดแบบลองใช้ก่อนซื้อ ผู้ใช้สามารถทดลองโปรแกรมได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายเป็นระยะเวลาไม่เกิน 40 วัน หลังจากนั้น หากต้องการใช้งานต่อ จะต้องซื้อใบอนุญาตให้เรียบร้อย ข้อมูลนี้ระบุอยู่ในเงื่อนไขการใช้งานของผู้พัฒนาโดยตรง และหน้าคำถามที่พบบ่อยของ WinRAR ก็อธิบายในทำนองเดียวกัน

คำว่า 40 วันจึงหมายถึงช่วงเวลาที่ได้รับอนุญาตให้ทดลอง ไม่ใช่ระยะเวลาที่ต้องจ่ายเงินแล้วโปรแกรมจะหายไปจากเครื่อง หลังจากครบกำหนด โปรแกรมอาจยังทำงานได้ตามเดิม เพียงแต่การใช้งานต่อโดยไม่มีใบอนุญาตไม่สอดคล้องกับข้อตกลงของซอฟต์แวร์

ตรงนี้เองที่ทำให้หลายคนเข้าใจผิด เพราะโปรแกรมไม่ได้ปิดตัวเองทันทีเหมือนบริการออนไลน์บางประเภท ไม่มีระบบล็อกอินที่บังคับทุกครั้ง และยังสามารถเปิดไฟล์หรือบีบอัดไฟล์ได้ หน้าต่างเตือนจึงถูกมองว่าเป็นเพียงโฆษณาหรือคำขอสนับสนุน ทั้งที่มีความหมายเกี่ยวกับสิทธิ์การใช้งานอยู่ด้วย

ทำไมโปรแกรมยังใช้ได้ แม้ไม่เคยซื้อ

ซอฟต์แวร์บางชนิดเลือกใช้วิธีเตือนแทนการตัดการทำงานทั้งหมด เหตุผลหนึ่งคือผู้ใช้จะได้มีโอกาสเปิดไฟล์เก่า กู้ข้อมูล หรือทดสอบความเข้ากันได้ก่อนตัดสินใจซื้อ การที่เครื่องมือยังไม่ถูกล็อกทันทีจึงเป็นประสบการณ์ที่ถูกออกแบบไว้ ไม่ใช่การประกาศว่า WinRAR กลายเป็น freeware

ลองนึกภาพการทดลองขับรถก่อนซื้อ รถยังขับได้ครบทุกฟังก์ชันในช่วงทดลอง แต่ไม่ได้หมายความว่าผู้ทดลองขับจะนำรถไปใช้ต่อได้โดยไม่ต้องซื้อ การทดลองใช้ซอฟต์แวร์ก็มีหลักการใกล้เคียงกัน เพียงแต่หน้าต่างโปรแกรมไม่ได้แสดงเส้นแบ่งนี้ชัดเท่ากับเอกสารสัญญา

โปรแกรมยังเปิดได้ ไม่ได้แปลว่าเราได้รับอนุญาตให้ใช้ต่อ

อีกเรื่องที่ทำให้สับสนคือบางคนติดตั้งโปรแกรมมานานหลายปี แต่ไม่เคยเห็นผลกระทบที่ชัดเจน จึงคิดว่าการใช้งานแบบนี้คงเป็นเรื่องปกติ เมื่อไม่มีใครมาทวงเงินที่หน้าบ้าน และคอมพิวเตอร์ยังทำงานเหมือนเดิม ความรู้สึกว่าไม่ได้ทำอะไรผิดก็ยิ่งฝังแน่น

ในมุมของผู้ใช้ทั่วไป ความเข้าใจผิดนี้อาจเกิดขึ้นโดยไม่ได้มีเจตนาหลีกเลี่ยงลิขสิทธิ์ หลายคนไม่เคยอ่านหน้าต่างเงื่อนไขตอนติดตั้ง หรือคิดว่าคำว่า Trial เป็นเพียงรูปแบบการตลาด แต่ในทางใบอนุญาต คำว่า Trial มีขอบเขตชัดเจนกว่าคำว่า Free

ถ้าไม่เคยซื้อ ควรทำอย่างไร

ทางเลือกแรกคือซื้อใบอนุญาต หากใช้ WinRAR เป็นประจำ ต้องเปิดไฟล์จำนวนมาก หรือมีงานที่ผูกกับรูปแบบ RAR โดยตรง การซื้อจะทำให้การใช้งานอยู่ในขอบเขตที่ถูกต้อง ใบอนุญาตของ WinRAR เป็นแบบถาวร ไม่ใช่การสมัครสมาชิกรายเดือนตามข้อมูลทางการ

ทางเลือกที่สองคือเปลี่ยนไปใช้เครื่องมืออื่นที่ตรงกับลักษณะงานและเงื่อนไขของผู้ใช้ หากใช้เพียงการบีบอัดหรือแตกไฟล์ ZIP พื้นฐาน ระบบปฏิบัติการหลายรุ่นมีเครื่องมือในตัวอยู่แล้ว ส่วนคนที่ต้องจัดการไฟล์หลายรูปแบบก็สามารถเลือกโปรแกรมที่ประกาศเป็นซอฟต์แวร์ฟรีหรือโอเพนซอร์ส โดยดาวน์โหลดจากเว็บไซต์ทางการและตรวจสอบเงื่อนไขให้เรียบร้อย

ทางเลือกที่สามคือเลิกติดตั้ง WinRAR หากไม่ได้ใช้งานจริง การมีโปรแกรมอยู่ในเครื่องเพียงเพราะเคยติดตั้งตามคำแนะนำของคนอื่น อาจไม่ใช่เหตุผลที่ดีพอสำหรับการเก็บไว้ต่อ โดยเฉพาะถ้าเครื่องนั้นเป็นของบริษัทหรือใช้ทำงานที่มีข้อมูลสำคัญ

สิ่งที่ไม่ควรทำคือหาไฟล์ crack, keygen หรือ license key ที่เผยแพร่ตามเว็บทั่วไป เพราะนอกจากเป็นการหลีกเลี่ยงการซื้อใบอนุญาตแล้ว ไฟล์เหล่านี้ยังอาจถูกฝังมัลแวร์ ขโมยรหัสผ่าน หรือเปิดทางให้คนอื่นเข้าถึงเครื่องได้ การประหยัดค่าโปรแกรมจึงอาจกลายเป็นความเสียหายที่แพงกว่ามาก

ผู้ใช้ทั่วไปกับบริษัทมีความเสี่ยงไม่เท่ากัน

สำหรับคอมพิวเตอร์ส่วนตัว การตัดสินใจอาจดูเหมือนเป็นเรื่องเล็ก เพราะมีผู้ใช้เพียงคนเดียวและไม่ได้มีระบบตรวจสอบซอฟต์แวร์เป็นประจำ แต่สำหรับองค์กร เรื่องนี้เกี่ยวข้องกับการจัดการทรัพย์สินซอฟต์แวร์และการตรวจสอบใบอนุญาตโดยตรง

เงื่อนไขของ WinRAR แยกแนวทางสำหรับผู้ใช้ตามลักษณะการใช้งาน ผู้ใช้ตามบ้านสามารถใช้ใบอนุญาตของตนกับอุปกรณ์ที่เป็นของตนเองได้ ขณะที่การใช้งานในธุรกิจต้องพิจารณาจำนวนเครื่องหรืออุปกรณ์ที่ติดตั้ง ใช้งาน หรือเข้าถึงโปรแกรม หากมีพนักงานหลายคนใช้โปรแกรมเดียวกัน ก็ไม่ควรคิดว่าใบอนุญาตหนึ่งชุดครอบคลุมคอมพิวเตอร์ทุกเครื่องโดยอัตโนมัติ

ฝ่ายไอทีจึงควรตรวจสอบว่าเครื่องใดมี WinRAR ติดตั้งอยู่ ใครเป็นผู้ใช้งาน และมีหลักฐานการซื้อหรือไม่ หากไม่จำเป็นต้องใช้ ก็ควรถอนการติดตั้งหรือเปลี่ยนไปใช้เครื่องมือที่องค์กรอนุมัติ การทำบัญชีซอฟต์แวร์ให้ชัดตั้งแต่ต้นช่วยลดปัญหาในวันที่มีการตรวจสอบ และยังทำให้รู้ด้วยว่าโปรแกรมใดถูกติดตั้งค้างไว้โดยไม่มีคนใช้งาน

ประเด็นสำคัญไม่ได้อยู่ที่ว่าบริษัทจะถูกตรวจพบหรือไม่ แต่อยู่ที่การมีระบบจัดการซอฟต์แวร์อย่างรับผิดชอบ โปรแกรมราคาสูงหรือราคาต่ำก็ยังมีเงื่อนไขเหมือนกัน และโปรแกรมที่ใช้งานได้โดยไม่ถามหาใบอนุญาตทุกครั้งก็ไม่ได้แปลว่าไม่มีข้อผูกพัน

ซื้อหรือเปลี่ยนโปรแกรมดี

คำตอบขึ้นอยู่กับงานที่ทำ หากต้องใช้ฟังก์ชันเฉพาะของ WinRAR เป็นประจำและชอบความคุ้นเคยของโปรแกรม การซื้อใบอนุญาตอาจเป็นทางเลือกที่ง่ายที่สุด แต่ถ้าใช้งานแค่แตกไฟล์ ZIP เป็นครั้งคราว การเปลี่ยนไปใช้เครื่องมือฟรีที่มีเงื่อนไขชัดเจนอาจเหมาะกว่า

• ใช้ส่วนตัวและใช้เป็นประจำ: พิจารณาซื้อใบอนุญาตจากช่องทางทางการ

• ใช้แค่ ZIP หรือไฟล์ทั่วไป: ทดลองใช้เครื่องมือที่มีอยู่ในระบบหรือโปรแกรมฟรีที่น่าเชื่อถือ

• ใช้ในบริษัท: ตรวจสอบจำนวนเครื่อง ใบเสร็จ และเงื่อนไขสำหรับองค์กรให้ครบ

• เจอไฟล์ติดตั้งหรือคีย์ที่ไม่ทราบแหล่งที่มา: หลีกเลี่ยงและลบออก

สรุปให้สั้นที่สุดคือ WinRAR ไม่ได้ฟรี เพียงแต่รุ่นทดลองของมันไม่ได้บังคับให้ผู้ใช้หยุดทันทีเมื่อหมดเวลา ความเข้าใจผิดจึงเกิดจากพฤติกรรมของโปรแกรม ไม่ใช่จากการที่ใบอนุญาตหมดความหมาย

ถ้าเราไม่เคยซื้อ ก็ไม่ได้หมายความว่าเป็นเรื่องใหญ่จนต้องตื่นตระหนก สิ่งที่ทำได้คือเริ่มตรวจสอบว่าใช้งานมานานแค่ไหน จำเป็นจริงหรือไม่ แล้วเลือกทางใดทางหนึ่งให้ชัดเจน ระหว่างซื้อใบอนุญาต ถอนการติดตั้ง หรือเปลี่ยนไปใช้โปรแกรมที่ให้สิทธิ์ตรงกับความต้องการของเรา