เชื้อราแมว ติดต่อคนไหม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เชื้อราแมว ติดต่อคนไหม

รอยขนแหว่งเป็นวงเล็ก ๆ หลังหู ใบหน้า หรือบริเวณขา อาจดูเหมือนแผลธรรมดาที่เดี๋ยวก็คงหาย แต่ในแมวบางตัว รอยแบบนี้อาจเป็นสัญญาณของ เชื้อราแมว หรือโรคกลากในแมว ซึ่งไม่ได้กระทบแค่ตัวสัตว์เลี้ยงเท่านั้น เพราะเชื้อสามารถแพร่ไปยังแมวตัวอื่น สุนัข และคนในบ้านได้

สิ่งที่ทำให้เจ้าของหลายคนสับสนคือ แมวที่ติดเชื้อราไม่ได้มีอาการเหมือนกันทุกตัว บางตัวมีรอยชัดเจนจนสังเกตได้ทันที ขณะที่บางตัวแทบไม่คัน ไม่มีแผลเด่น หรือมีเพียงขนบางเป็นหย่อม ๆ การเห็นรอยผิดปกติจึงควรนำไปตรวจ ไม่ควรสรุปจากภาพเพียงอย่างเดียว

เชื้อราแมวคืออะไร

เชื้อราแมวเป็นการติดเชื้อราที่ผิวหนัง เส้นขน และบางครั้งอาจเกี่ยวข้องกับเล็บ เชื้อกลุ่มนี้เรียกว่าเดอร์มาโทไฟต์ และเชื้อที่พบในแมวบ่อยคือ Microsporum canis ชื่อโรคอาจทำให้คิดถึงหนอน แต่ความจริงแล้วไม่ได้เกิดจากหนอนหรือพยาธิ เป็นเชื้อราที่ใช้เคราตินในผิวหนัง ขน และเล็บเป็นแหล่งอาหาร

การติดเชื้อมักเริ่มจากสปอร์ของเชื้อสัมผัสผิวหนังหรือเส้นขน โดยเฉพาะบริเวณที่มีรอยขีดข่วน ผิวหนังอ่อนแอ หรือมีความชื้นสะสม ขนที่หลุดและสะเก็ดผิวหนังของแมวป่วยก็สามารถพาสปอร์ไปติดตามผ้าปูที่นอน แปรง หวี กระเป๋าเดินทาง กรง และพื้นผิวต่าง ๆ ได้

อาการที่เจ้าของมักเห็น

ลักษณะที่พบบ่อยคือขนร่วงเป็นหย่อม ผิวหนังแห้งเป็นขุย มีสะเก็ด แดง หรือมีขนหักสั้น ๆ รอบรอยโรค บริเวณที่เห็นได้บ่อยคือใบหน้า รอบใบหู คอ ขา และหาง บางตัวอาจมีอาการคันจนเลียหรือเกา แต่บางตัวแทบไม่มีอาการคันเลย

รอยโรคไม่ได้จำเป็นต้องเป็นวงกลมสวยงามเสมอไป บางตัวมีขนบางกระจายเป็นปื้น บางตัวมีสะเก็ดเล็ก ๆ หลายจุด หรือมีรอยคล้ายสิวและผิวหนังอักเสบ โรคภูมิแพ้ เห็บหมัด ไรขี้เรื้อน และการติดเชื้อแบคทีเรียก็ทำให้ขนร่วงหรือคันได้เช่นกัน จึงไม่ควรซื้อยามาทาโดยอาศัยการเดา

แมวแบบไหนมีโอกาสติดเชื้อง่าย

ลูกแมว แมวขนยาว แมวที่อยู่รวมกันหลายตัว หรือแมวที่เพิ่งรับมาจากสถานที่ที่มีสัตว์จำนวนมาก อาจมีความเสี่ยงมากขึ้น นอกจากนี้สภาพอากาศร้อนชื้น การทำความสะอาดไม่ทั่วถึง ความเครียด และการมีโรคผิวหนังอื่นร่วมด้วย อาจทำให้เชื้อแพร่กระจายได้ง่ายกว่าเดิม

แมวโตที่แข็งแรงก็ยังติดเชื้อได้ และแมวที่ไม่แสดงอาการชัดเจนอาจเป็นตัวนำเชื้อไปสู่ตัวอื่นโดยที่เจ้าของไม่รู้ตัว หากในบ้านมีแมวหลายตัวแล้วพบตัวหนึ่งมีรอยขนร่วง ควรสังเกตทุกตัว รวมถึงสัตว์เลี้ยงชนิดอื่น ไม่ใช่รักษาเฉพาะตัวที่เห็นแผล

เชื้อราแมวติดต่อคนได้จริงหรือไม่

ติดต่อคนได้จริง โดยมักเกิดจากการสัมผัสตัวแมวที่ติดเชื้อโดยตรง หรือสัมผัสขนและสิ่งของที่มีสปอร์ปนเปื้อน คนในบ้านอาจเริ่มมีผื่นคันเป็นวงแดง ขอบผื่นลอกหรือค่อนข้างนูน และวงอาจค่อย ๆ ขยายออก แต่ลักษณะผื่นของคนก็แตกต่างกันได้ ไม่ใช่ทุกผื่นวงกลมจะเกิดจากเชื้อราแมว

เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีภูมิคุ้มกันอ่อนแอควรระวังเป็นพิเศษ หากมีผื่นคันหรือรอยผิดปกติหลังสัมผัสแมว ควรพบแพทย์และแจ้งว่าในบ้านมีแมวที่สงสัยติดเชื้อรา การรักษาคนกับการรักษาสัตว์เป็นคนละส่วนกัน จึงไม่ควรใช้ยาของคนกับแมว หรือใช้ยาของแมวกับคน

การตรวจวินิจฉัยต้องทำอย่างไร

สัตวแพทย์อาจเริ่มจากตรวจผิวหนังและเส้นขน ใช้ไฟวูดส์เพื่อคัดกรองเส้นขนบางชนิด ตรวจตัวอย่างขนหรือสะเก็ดด้วยกล้องจุลทรรศน์ และส่งเพาะเชื้อในกรณีที่ต้องการยืนยัน การใช้ไฟวูดส์เพียงอย่างเดียวไม่สามารถยืนยันได้ทุกกรณี เพราะเชื้อราบางสายพันธุ์ไม่เรืองแสง และโรคผิวหนังอื่นก็อาจมีลักษณะคล้ายกัน

การตรวจที่ถูกต้องมีความสำคัญมาก เพราะยาบางชนิดเหมาะกับเชื้อรา แต่ไม่ช่วยโรคจากไร แบคทีเรีย หรือภูมิแพ้ หากวินิจฉัยผิดแล้วทายาหลายอย่างสลับกัน ผิวหนังอาจระคายเคืองหนักขึ้น และทำให้การติดตามว่าโรคหายจริงหรือยังยากกว่าเดิม

รักษาแล้วต้องใช้เวลานานแค่ไหน

แนวทางรักษาขึ้นอยู่กับจำนวนรอยโรค อายุ สุขภาพโดยรวม ความยาวของขน และจำนวนสัตว์ที่สัมผัสกัน สัตวแพทย์อาจใช้ยาทาภายนอก แชมพูหรือน้ำยาสำหรับโรคเชื้อรา และยากินในกรณีที่เป็นหลายจุด แพร่กว้าง หรือมีความเสี่ยงแพร่เชื้อสูง หลายกรณีต้องใช้การรักษาหลายวิธีร่วมกัน

เมื่อขนเริ่มงอกกลับมาไม่ได้แปลว่าเชื้อหมดแล้วเสมอไป สปอร์อาจยังอยู่บนเส้นขนหรือในสิ่งแวดล้อม การหยุดยาเองเร็วเกินไปจึงทำให้โรคกลับมาและแพร่ให้ตัวอื่นได้ ควรทำตามระยะเวลาที่สัตวแพทย์กำหนด และพากลับไปตรวจติดตามหากได้รับคำแนะนำ

การตัดหรือโกนขนควรให้สัตวแพทย์ประเมินก่อน โดยเฉพาะแมวขนยาวหรือมีรอยโรคกว้าง การโกนเองอาจทำให้ผิวหนังเป็นแผล เพิ่มความเครียด และทำให้ขนหรือสะเก็ดฟุ้งกระจายมากขึ้น การอาบน้ำด้วยผลิตภัณฑ์ทั่วไป น้ำมันหอมระเหย หรือยาที่ไม่ได้ระบุว่าสำหรับแมว ก็อาจเป็นอันตรายได้

ถ้าสงสัยว่าติดเชื้อ ควรจัดการในบ้านอย่างไร

ช่วงแรกควรจัดพื้นที่ดูแลแยกจากสัตว์ตัวอื่น โดยเลือกห้องที่ระบายอากาศดีและทำความสะอาดง่าย ไม่จำเป็นต้องขังแมวในพื้นที่แคบจนเครียด ควรมีน้ำ อาหาร กระบะทราย ที่นอน และเวลาปลอบหรือเล่นอย่างเหมาะสม การแยกพื้นที่มีเป้าหมายเพื่อลดการกระจายของเชื้อ ไม่ใช่การลงโทษแมว

• ล้างมือทุกครั้งหลังจับแมว ยา ที่นอน หรืออุปกรณ์ดูแล

• สวมถุงมือและเสื้อแขนยาวเมื่อต้องทายาหรือจัดการขนและสะเก็ด

• แยกแปรง หวี ผ้าเช็ดตัว และกรงของแมวที่สงสัยติดเชื้อ

• ซักผ้าปูที่นอนและผ้าที่ใช้กับแมวอย่างสม่ำเสมอ แล้วทำให้แห้งสนิท

• ดูดฝุ่นหรือเก็บขนที่หลุดออกจากพื้นและเฟอร์นิเจอร์เป็นประจำ

ทำความสะอาดบ้านอย่างไรไม่ให้เชื้อวนกลับมา

หัวใจสำคัญคือการลดขนและสะเก็ดที่ปนเปื้อนออกจากพื้นที่ก่อน แล้วจึงเช็ดหรือล้างพื้นผิวแข็งด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อที่เหมาะสมตามฉลาก ควรเปิดอากาศให้ถ่ายเท และไม่ให้แมวเข้าใกล้บริเวณที่ยังเปียกหรือมีสารเคมีตกค้าง ห้ามผสมน้ำยาหลายชนิด โดยเฉพาะน้ำยาฟอกขาวกับสารทำความสะอาดอื่น

ของเล่น ผ้า หรือที่นอนบางชนิดอาจซักได้ แต่ของที่เป็นวัสดุพรุนและทำความสะอาดยากอาจเก็บออกจากพื้นที่ชั่วคราว การทำความสะอาดครั้งเดียวแล้วหยุดมักไม่เพียงพอ เพราะแมวยังสามารถปล่อยขนและสะเก็ดใหม่ออกมาได้ ควรทำควบคู่กับการรักษาตัวแมวตามคำแนะนำของสัตวแพทย์

สิ่งที่ไม่ควรทำเมื่อเห็นรอยขนร่วง

อย่าทายาคนแบบสุ่ม อย่าใช้ครีมผสมสเตียรอยด์โดยไม่ปรึกษา และอย่าใช้น้ำมันหอมระเหยหรือสมุนไพรเข้มข้นกับผิวหนังแมว เพราะแมวเลียขนและอาจได้รับสารเหล่านั้นเข้าสู่ร่างกาย การใช้ยาผิดชนิดอาจกลบรอยโรค ทำให้วินิจฉัยยากขึ้น หรือทำให้เกิดพิษได้

อย่าปล่อยให้แมวออกไปคลุกคลีกับสัตว์ตัวอื่น และอย่านำแมวไปอาบน้ำหรือโกนขนที่ร้านโดยไม่แจ้งว่ากำลังสงสัยโรคติดต่อ หากต้องพาไปพบสัตวแพทย์ ควรใช้กรงที่ทำความสะอาดได้และแจ้งอาการล่วงหน้า เพื่อให้คลินิกเตรียมพื้นที่รับสัตว์อย่างเหมาะสม

ถ้าคนในบ้านมีผื่นควรทำอย่างไร

หากพบผื่นคันเป็นวง ผิวลอก หรือผื่นขยายขึ้นหลังสัมผัสแมว ควรพบแพทย์ ไม่ควรเกาหรือใช้ผ้าร่วมกับคนอื่น ระหว่างรอการตรวจควรล้างมือบ่อย ๆ แยกผ้าเช็ดตัว และลดการสัมผัสบริเวณผื่นโดยตรง ภาพผื่นช่วยให้แพทย์ประเมินเบื้องต้นได้ แต่การตรวจจริงยังจำเป็นเมื่ออาการไม่ชัดหรือไม่ตอบสนองต่อการรักษา

เมื่อไหร่ควรพาแมวไปหาสัตวแพทย์

ควรพาไปตรวจเมื่อมีขนร่วงเป็นหย่อม มีสะเก็ดหรือผิวแดง รอยขยายเร็ว มีหลายตำแหน่ง มีแผลบริเวณหน้าและใบหู หรือมีแมวตัวอื่นในบ้านเริ่มมีอาการ ลูกแมว แมวสูงอายุ และแมวที่ซึม กินอาหารน้อย หรือมีโรคประจำตัวก็ควรได้รับการตรวจเร็วขึ้น

เชื้อราแมวไม่ใช่โรคที่ควรตื่นตระหนก แต่ก็ไม่ควรมองข้าม เพราะปัญหามักไม่ได้จบที่รอยแผลบนตัวแมว หากรักษาเฉพาะผิวหนังแต่ปล่อยให้ขนและสปอร์กระจายอยู่ตามบ้าน การติดเชื้อก็อาจกลับมาเริ่มต้นใหม่ได้

ทางที่ปลอดภัยที่สุดคือให้สัตวแพทย์ยืนยันโรค วางแผนรักษาให้เหมาะกับแมวแต่ละตัว และดูแลความสะอาดของพื้นที่ไปพร้อมกัน เจ้าของที่รีบสังเกต แยกอุปกรณ์ และป้องกันการแพร่เชื้ออย่างถูกวิธี มักช่วยให้ทั้งแมว คน และสัตว์ตัวอื่นในบ้านผ่านช่วงนี้ไปได้โดยไม่กลายเป็นปัญหาใหญ่