ย้อนรอยใต้ผืนทรายอียิปต์ จากทะเลทรายแห้งแล้งสู่อดีตมหาสมุทรที่เคยเป็นถิ่นอาศัยของฉลามโบราณ

        ใต้ความแห้งแล้งของผืนทรายและหินกว้างใหญ่บนที่ราบสูงอาบู-ตาร์ตูร์ (Abu Tartur) ประเทศอียิปต์ในปัจจุบัน ซ่อนประวัติศาสตร์ทางธรณีวิทยาที่น่าอัศจรรย์เอาไว้ เมื่อการค้นพบทางบรรพชีวินวิทยาครั้งล่าสุดได้เปิดเผยหลักฐานสำคัญที่ชี้ชัดว่า ดินแดนแห่งนี้เคยเป็นมหาสมุทรอันกว้างใหญ่และเป็นระบบนิเวศทางทะเลที่อุดมสมบูรณ์ไปด้วยสิ่งมีชีวิต รวมถึงนักล่าขนาดใหญ่อย่างน้อย 7 สายพันธุ์เมื่อหลายสิบล้านปีก่อน

หลักฐานจากทะเลโบราณเททิส

        ย้อนกลับไปในยุคครีเทเชียส (ประมาณ 145–66 ล้านปีก่อน) สภาพอากาศของโลกมีความอบอุ่นกว่าปัจจุบัน ส่งผลให้ระดับน้ำทะเลสูงขึ้นและท่วมพื้นที่ส่วนใหญ่ของทวีปแอฟริกาเหนือ พื้นที่ดังกล่าวจึงกลายเป็นส่วนหนึ่งของทะเลเททิสโบราณ (Tethys Ocean)

        ร่องรอยสำคัญที่ยืนยันความอุดมสมบูรณ์นี้คือ ชั้นหินฟอสเฟตของชั้นหินดูวี (Duwi Formation) ซึ่งตามธรรมชาติแล้ว ฟอสเฟตมักก่อตัวขึ้นในบริเวณทะเลที่มีสารอาหารหมุนเวียนอย่างหนาแน่นและมีความหลากหลายทางชีวภาพสูง ทำให้ชั้นหินเหล่านี้สามารถเก็บรักษาฟอสซิลของสิ่งมีชีวิตโบราณเอาไว้ได้อย่างดีเยี่ยม

การขุดค้นและการค้นพบสายพันธุ์ใหม่

        ก่อนหน้านี้ นักวิจัยเคยขุดพบฟอสซิลฟันของฉลาม 2 สายพันธุ์ในพื้นที่อาบู-ตาร์ตูร์ ซึ่งสะท้อนว่าน่านน้ำแถบนี้มีแหล่งอาหารสมบูรณ์มากพอจะหล่อเลี้ยงสิ่งมีชีวิตระดับผู้ล่าชั้นบนสุด ต่อมา ทีมวิจัยนำโดยนักบรรพชีวินวิทยา ทาเรค ยัสซิน (Tarek Yassin) จากมหาวิทยาลัยไคโร ได้ลงพื้นที่สำรวจเพิ่มเติมและค้นพบหลักฐานใหม่ที่สำคัญ:

• พบฟันฉลามเพิ่ม 14 ซี่: ซึ่งเป็นของฉลาม 5 สายพันธุ์ที่ไม่เคยมีการบันทึกไว้ในพื้นที่อาบู-ตาร์ตูร์มาก่อน

• พบสายพันธุ์ใหม่ในอียิปต์: ในบรรดา 5 สายพันธุ์ดังกล่าว มี 2 สายพันธุ์ที่ถือเป็นการบันทึกสถิติฟอสซิลฉลามครั้งใหม่ของประเทศอียิปต์

• การบันทึกครั้งแรกของแอฟริกา: หนึ่งในนั้นคือ Scapanorhynchus cf. raphiodon ซึ่งมีลักษณะเด่นตรงฟันที่ยาวและแหลมคมคล้ายเข็ม โดยคาดว่านี่อาจเป็นครั้งแรกที่มีการบันทึกซากดึกดำบรรพ์ของฉลามสายพันธุ์นี้ในทวีปแอฟริกา

ความเข้าใจทางธรณีวิทยาและการสะสมตัวของฟอสซิล

        แม้จะพบฟันฉลามรวมแล้วถึง 7 สายพันธุ์ แต่นักวิทยาศาสตร์ระบุว่าไม่ควรตีความพื้นที่นี้เป็น “สุสานฉลาม” ที่ฝูงฉลามทั้งหมดอาศัยและตายพร้อมกัน เนื่องจากชั้นหินฟอสซิลก่อตัวขึ้นในช่วงเวลายาวนานภายใต้การสะสมของตะกอนทีละน้อย ฟอสซิลที่พบจึงเกิดจากการทับถมสะสมของประชากรฉลามหลายยุคและหลายถิ่นที่อยู่อาศัย

        นอกจากนี้ การค้นพบชั้นหินฟอสเฟตในลักษณะใกล้เคียงกันที่ประเทศโมร็อกโกและซีเรีย ยังเป็นข้อยืนยันเพิ่มเติมว่า ระบบนิเวศทางทะเลในแถบมหาสมุทรโบราณนี้เคยเต็มไปด้วยสัตว์นักล่าที่แพร่กระจายอยู่อย่างกว้างขวาง

        แม้กาลเวลาจะเปลี่ยนผ่านจนทะเลเททิสโบราณเหือดแห้งกลายเป็นทะเลทรายอันเวิ้งว้าง แต่หลักฐานฟอสซิลฟันฉลามเพียงไม่กี่ซี่ที่ฝังตัวอยู่ในชั้นหิน ก็ทำหน้าที่เป็นกุญแจสำคัญที่ช่วยให้นักวิทยาศาสตร์สามารถปะติดปะต่อภาพอดีตของโลกใต้ทะเลที่เคยรุ่งเรืองและเต็มไปด้วยชีวิตชีวาใต้ผืนแผ่นดินอียิปต์ได้อย่างสมบูรณ์