ทำความรู้จัก “มะปลิง” หรือ “ตะลิงปลิง” ผลไม้พื้นบ้านรสเปรี้ยวที่กินได้ทั้งผล

   หากพูดถึงผลไม้พื้นบ้านที่มีรสเปรี้ยวโดดเด่น หลายคนอาจนึกถึงมะนาว มะขาม หรือมะดัน แต่ยังมีผลไม้อีกชนิดหนึ่งที่น่าสนใจไม่แพ้กัน นั่นคือ “มะปลิง” หรือ “ตะลิงปลิง” ผลไม้พื้นบ้านที่มีรูปร่างเป็นพูสวยงาม และมีรสเปรี้ยวเป็นเอกลักษณ์

   แม้หน้าตาจะคล้ายแตงกวาขนาดเล็ก แต่ตะลิงปลิงจัดเป็นผลไม้ที่นิยมนำมาใช้ประกอบอาหารมากกว่ารับประทานเป็นผลไม้หวาน ๆ

   มะปลิง หรือตะลิงปลิง คืออะไร?
ตะลิงปลิง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Averrhoa bilimbi L. เป็นพืชในวงศ์กระทืบยอด ซึ่งเป็นวงศ์เดียวกับมะเฟือง
เป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็กถึงปานกลาง สามารถปลูกได้ในบริเวณบ้านและสวน ผลออกตามลำต้นและกิ่งก้าน บางครั้งออกเป็นกระจุกจำนวนมาก ทำให้เมื่อถึงฤดูติดผล ต้นตะลิงปลิงอาจเต็มไปด้วยผลสีเขียวจนมองเห็นได้อย่างชัดเจน

   ในบางพื้นที่เรียกว่า มะปลิง จึงอาจทำให้คนที่ไม่คุ้นชื่อสงสัยว่าเป็นผลไม้ชนิดเดียวกับ ตะลิงปลิงหรือไม่ ซึ่งโดยทั่วไปชื่อดังกล่าวใช้ เรียกตะลิงปลิงในบางท้องถิ่นพื้นที่แต่ละภาค

   ลักษณะของต้นตะลิงปลิง
ตะลิงปลิง เป็นไม้ผล ที่เหมาะกับสภาพอากาศร้อนชื้นของประเทศไทย สามารถปลูกตามบ้านหรือสวนได้ดี
ลำต้นมีลักษณะเป็นไม้ยืนต้น แตกกิ่งก้านจำนวนมาก ใบเป็นใบประกอบ มีใบย่อยเรียงกันตามก้านใบ ทำให้มองจากระยะไกลมีลักษณะคล้ายใบของพืชตระกูลมะเฟือง

ดอกมีขนาดเล็ก ออกเป็นช่อ และมีสีออกแดงหรือม่วงแดง โดยดอกสามารถออกตามกิ่งและบริเวณลำต้น

   ผลตะลิงปลิงหน้าตาเป็นอย่างไร?
จุดเด่นที่สุดของตะลิงปลิงคือรูปร่างของผล ผลมีลักษณะ ยาวรีและมีพูเป็นสันตามแนวยาว เมื่อมองจากภายนอกจะคล้ายผลมะเฟืองที่ยังไม่โตเต็มที่ แต่ ไม่มีลักษณะเป็นดาวชัดเจนเหมือนมะเฟือง

   ผลอ่อนมีสีเขียว เมื่อแก่จะเปลี่ยนเป็นสีเขียวอมเหลืองหรือเหลืองอ่อน เนื้อภายในฉ่ำน้ำ และมีรสเปรี้ยวจัด
ที่น่าสนใจของตะลิงปลิง คือ ผลสามารถออกตามกิ่งและลำต้นโดยตรง ทำให้เวลาต้นติดผลมาก ๆ จะดูแปลกตา เพราะมีผลเล็ก ๆ ห้อยอยู่เต็มลำต้น

   รสชาติเปรี้ยวแค่ไหน?
ถ้าใครไม่เคยกินตะลิงปลิงมาก่อน ต้องบอกเลยว่า รสเปรี้ยวค่อนข้างจัด
จึงไม่นิยมรับประทานเป็นผลไม้สดจำนวนมากเหมือนผลไม้หวานทั่วไป แต่สามารถนำไปจิ้มเกลือ น้ำปลาหวาน หรือใช้เป็นส่วนประกอบของอาหารเพื่อเพิ่มรสเปรี้ยวได้

  บางคนอาจนำผลอ่อนมาหั่นใส่แกง ต้ม หรือยำ ส่วนผลแก่สามารถนำไปประกอบอาหารและแปรรูปได้หลากหลาย

   ตะลิงปลิงนำไปทำอะไรได้บ้าง?
ด้วยความเปรี้ยวของผล ตะลิงปลิงจึงมีประโยชน์ในครัวมากกว่าที่หลายคนคิด เช่น
- นำมากินสดกับเครื่องจิ้ม
- ทำยำ
- ใส่แกงเพื่อเพิ่มรสเปรี้ยว
- ใช้แทนมะนาวหรือมะขามในอาหารบางชนิด
- นำไปดอง
- ทำแช่อิ่ม
- ทำน้ำตะลิงปลิง
- นำไปทำผลิตภัณฑ์แปรรูปต่าง ๆ
เรียกได้ว่าเป็นผลไม้พื้นบ้านที่มีรสชาติเป็นเอกลักษณ์ และสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้หลายอย่าง

   ตะลิงปลิงมีประโยชน์ต่อร่างกายหรือไม่?
ตะลิงปลิงเป็นผลไม้ที่มีน้ำและสารอาหารหลายชนิด รวมถึงวิตามินและสารประกอบจากพืช จึงสามารถรับประทานเป็นส่วนหนึ่งของอาหารได้
อย่างไรก็ตาม ตะลิงปลิงมีรสเปรี้ยวและมีความเป็นกรดค่อนข้างสูง จึงไม่ควรรับประทานมากเกินไป โดยเฉพาะผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับกระเพาะอาหารหรือมีภาวะสุขภาพบางอย่าง ควรรับประทานอย่างเหมาะสมเพราะอาจทำให้ระคายเคืองกะเพาะได้ และไม่ควรเข้าใจว่าการรับประทานผลไม้ชนิดนี้สามารถใช้ทดแทนการรักษาโรคได้

   มะปลิงกับตะลิงปลิง คือผลไม้ชนิดเดียวกันไหม?
ในหลายพื้นที่ “มะปลิง” เป็นชื่อเรียกของ “ตะลิงปลิง” ซึ่งเป็นผลไม้ชนิดเดียวกัน แต่ชื่อท้องถิ่นของพืชอาจแตกต่างกันไปตามแต่ละภูมิภาคนั่นเอง
ดังนั้นหากได้ยินคนรุ่นเก่าเรียกว่า “มะปลิง” ก็อย่าเพิ่งคิดว่าเป็นผลไม้คนละชนิด เพราะอาจกำลังพูดถึงตะลิงปลิงที่เราคุ้นชื่อกันในปัจจุบัน

   ผลไม้พื้นบ้านที่ไม่ควรถูกลืม
แม้ตะลิงปลิงจะไม่ใช่ผลไม้ที่วางขายทั่วไปเหมือนมะม่วงหรือส้ม แต่สำหรับคนที่อยู่ในชนบทหรือมีต้นไม้ชนิดนี้อยู่ในสวน นี่ถือเป็นพืชสารพัดประโยชน์ชนิดหนึ่ง ตั้งแต่ผลที่นำมาประกอบอาหาร ไปจนถึงการแปรรูปเป็นอาหารและเครื่องดื่ม ล้วนสะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญาการใช้พืชพื้นบ้านของคนไทย
มะปลิง หรือ ตะลิงปลิง จึงเป็นอีกหนึ่งผลไม้พื้นบ้านที่มีหน้าตาแปลก รสชาติเปรี้ยวจัด แต่มีเสน่ห์และมีประโยชน์ในครัวไม่น้อยเลยทีเดียว