สะเทือนภูมิภาค รัสเซียลุยโรงไฟฟ้านิวเคลียร์เมียนมา 110 MW ปี 2570 ใกล้ไทยแค่ไหน

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านรายงานข่าวเกี่ยวกับความเคลื่อนไหวครั้งสำคัญด้านพลังงานของเมียนมา ซึ่งอาจเป็นอีกหนึ่งโครงการที่คนไทย โดยเฉพาะผู้ที่อยู่ในภาคเหนือ ควรจับตาอย่างใกล้ชิด

เพราะ รัสเซียกำลังผลักดันโครงการโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก หรือ SMR ในเมียนมา และ Rosatom เตรียมเดินหน้าเข้าสู่พื้นที่ในปี 2570

เรื่องนี้ไม่ใช่เพียงข่าวเกี่ยวกับโรงไฟฟ้าแห่งหนึ่งเท่านั้น แต่ยังสะท้อนให้เห็นถึงความสัมพันธ์ด้านพลังงานระหว่าง รัสเซียกับเมียนมา ที่กำลังแน่นแฟ้นขึ้น ท่ามกลางสถานการณ์พลังงานและการเมืองในภูมิภาคที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

ที่สำคัญคือโครงการนี้อยู่ในเมียนมา และพื้นที่ที่มีการพูดถึงอยู่บริเวณกรุงเนปิดอว์ ซึ่งไม่ได้อยู่ห่างจากประเทศไทยจนเรียกได้ว่าเป็นเรื่องไกลตัว

Rosatom ประกาศชัด เตรียมเข้าสู่พื้นที่ปีหน้า

ตามรายงานล่าสุด Rosatom บริษัทพลังงานนิวเคลียร์ของรัฐบาลรัสเซีย เปิดเผยว่า คาดว่าจะลงนามสัญญาสำรวจทางวิศวกรรมเบื้องต้นกับเมียนมาภายในสิ้นปี 2569 ก่อนเริ่มงานในพื้นที่ในปี 2570

Alexey Likhachev ผู้อำนวยการใหญ่ของ Rosatom ระบุว่า ทั้งสองฝ่ายได้มีข้อตกลงระหว่างรัฐบาลและกรอบสัญญาที่เกี่ยวข้องแล้ว และกำลังเข้าสู่ขั้นตอนการทำงานในพื้นที่

World Nuclear News รายงานเช่นเดียวกันว่า Rosatom คาดว่าจะลงนามสัญญาสำรวจทางวิศวกรรมเบื้องต้นภายในสิ้นปีนี้ และเริ่มงานในพื้นที่ในปี 2570 โดยโครงการมีพื้นฐานมาจากข้อตกลงระหว่างรัฐบาลรัสเซียกับเมียนมาที่ลงนามเมื่อเดือนมีนาคม 2568

พูดให้เข้าใจง่ายก็คือ โครงการนี้ไม่ได้อยู่เพียงในระดับ “แนวคิด” หรือการพูดคุยเท่านั้น แต่กำลังขยับเข้าสู่ขั้นตอนสำรวจและเตรียมพื้นที่จริง

ระยะแรก 110 เมกะวัตต์ แต่มีแผนขยายถึง 330 เมกะวัตต์

โครงการระยะแรกจะมีกำลังผลิตไฟฟ้ารวม 110 เมกะวัตต์

ประกอบด้วยเครื่องปฏิกรณ์ขนาดประมาณ 55 เมกะวัตต์ จำนวน 2 เครื่อง

เทคโนโลยีที่วางแผนใช้คือ RITM-200N ซึ่งเป็นเครื่องปฏิกรณ์แบบน้ำความดัน หรือ Pressurized Water Reactor ที่พัฒนาต่อยอดจากเทคโนโลยี RITM-200 ซึ่งใช้กับเรือตัดน้ำแข็งพลังงานนิวเคลียร์ของรัสเซีย

จุดที่น่าสนใจคือโรงไฟฟ้าไม่ได้ถูกวางแผนให้หยุดอยู่ที่ 110 เมกะวัตต์เท่านั้น เพราะโครงการสามารถขยายในอนาคตได้ถึงประมาณ 330 เมกะวัตต์ ตามแผนที่เปิดเผยในปัจจุบัน

ดังนั้น หากโครงการเดินหน้าไปตามแผน สิ่งที่เมียนมากำลังเริ่มต้นจึงไม่ใช่เพียงโรงไฟฟ้าขนาดเล็กแห่งเดียว แต่อาจเป็นจุดเริ่มต้นของการเพิ่มสัดส่วนพลังงานนิวเคลียร์ในระบบไฟฟ้าของประเทศในอนาคต

แล้วจะสร้างตรงไหน?

นี่คือประเด็นที่ต้องแยกให้ออกระหว่าง “พื้นที่ที่มีการพูดถึง” กับ “สถานที่ตั้งที่ยืนยันอย่างเป็นทางการ”

รายงานของ DVB ระบุว่าพื้นที่ที่คาดว่าจะใช้ก่อสร้างอยู่บริเวณใกล้เขื่อนปองลอง ในพื้นที่กรุงเนปิดอว์ และก่อนหน้านี้มีการสำรวจด้านธรณีวิทยาในบริเวณดังกล่าว

อย่างไรก็ตาม รายงานข่าวล่าสุดยังระบุว่า ตำแหน่งที่ตั้งโรงไฟฟ้าที่แน่นอนยังไม่ได้รับการยืนยัน

ดังนั้น หากเห็นตัวเลขระบุว่าโรงไฟฟ้าอยู่ห่างชายแดนไทยด้านจังหวัดแม่ฮ่องสอนประมาณ 148 กิโลเมตร ก็ควรเข้าใจว่าเป็น การวัดระยะจากตำแหน่งเขื่อนปองลองตามข้อมูลที่มีการรายงาน ไม่ใช่การประกาศพิกัดโรงไฟฟ้านิวเคลียร์อย่างเป็นทางการ

เรื่องนี้สำคัญ เพราะหากเขียนว่า “โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ตั้งห่างชายแดนแม่ฮ่องสอน 148 กิโลเมตร” แบบฟันธง อาจทำให้ผู้อ่านเข้าใจว่า Rosatom ยืนยันสถานที่ดังกล่าวแล้ว ทั้งที่ขณะนี้ยังอยู่ในขั้นตอนสำรวจและกำหนดรายละเอียดของโครงการ

ทำไม “เขื่อนปองลอง” จึงถูกจับตามอง?

พื้นที่บริเวณปองลองมีโครงสร้างด้านพลังงานอยู่แล้ว โดยมีโครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำหลายส่วนรอบอ่างเก็บน้ำ

จึงไม่น่าแปลกที่พื้นที่ลักษณะดังกล่าวจะถูกนำมาพิจารณาในแง่โครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงาน

แต่การนำพื้นที่ใกล้แหล่งผลิตไฟฟ้าพลังน้ำมาพิจารณาสำหรับโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ ไม่ได้หมายความว่าจะสามารถก่อสร้างได้ทันที เพราะโครงการนิวเคลียร์จำเป็นต้องผ่านการสำรวจและประเมินด้านวิศวกรรม ธรณีวิทยา ความปลอดภัย และข้อกำหนดด้านนิวเคลียร์อีกหลายขั้นตอน

โดยเฉพาะเมียนมาเคยเผชิญเหตุแผ่นดินไหวครั้งใหญ่ในพื้นที่ตอนกลางของประเทศเมื่อปี 2568 ทำให้ประเด็นเรื่องธรณีวิทยาและความปลอดภัยของพื้นที่กลายเป็นสิ่งที่ต้องจับตาเป็นพิเศษ

รายงานที่เกี่ยวข้องระบุว่า Rosatom เคยประเมินผลกระทบจากเหตุแผ่นดินไหวดังกล่าวต่อแผนโครงการ และยังเดินหน้าตามกรอบเวลาที่ประกาศไว้

รัสเซียกับเมียนมา ทำไมถึงจับมือกันเรื่องนิวเคลียร์?

หากย้อนกลับไปดูความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศ จะเห็นว่ารัสเซียกับเมียนมามีความร่วมมือด้านพลังงานเพิ่มขึ้นในช่วงหลายปีที่ผ่านมา

โดยเฉพาะหลังเมียนมาต้องเผชิญแรงกดดันจากชาติตะวันตก ขณะที่รัสเซียเองกำลังผลักดันเทคโนโลยี SMR ไปยังตลาดต่างประเทศ

Reuters รายงานว่า ในการพบหารือระหว่างประธานาธิบดีวลาดิเมียร์ ปูติน ของรัสเซีย กับผู้นำเมียนมาเมื่อวันที่ 18 สิงหาคม 2569 ทั้งสองฝ่ายได้หารือความร่วมมือหลายด้าน รวมถึงพลังงาน และโครงการนิวเคลียร์ขนาดเล็กของเมียนมา

จึงอาจมองได้ว่าโครงการนี้มีทั้งมิติด้าน พลังงาน เศรษฐกิจ เทคโนโลยี และความสัมพันธ์ทางยุทธศาสตร์ อยู่ในเรื่องเดียวกัน

แต่สิ่งที่คนไทยควรจับตา ไม่ใช่แค่เรื่อง “อยู่ห่างไทยกี่กิโลเมตร”

เมื่อพูดถึงโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ สิ่งที่ประชาชนมักนึกถึงเป็นอันดับแรกคือเรื่องความปลอดภัย

แต่ในทางเทคนิค สิ่งสำคัญกว่าการดูเพียงระยะทางจากชายแดน คือการติดตามว่า

• โรงไฟฟ้าจะตั้งอยู่ที่พิกัดใดกันแน่
• ผลสำรวจด้านธรณีวิทยาเป็นอย่างไร
• ระบบป้องกันและมาตรฐานความปลอดภัยเป็นแบบใด
• เมียนมาจะมีกลไกกำกับดูแลด้านนิวเคลียร์อย่างไร
• มีระบบแจ้งเตือนและแผนรับมือเหตุฉุกเฉินข้ามพรมแดนหรือไม่
• และประเทศไทยจะได้รับข้อมูลจากเมียนมาและหน่วยงานระหว่างประเทศมากน้อยเพียงใด

เพราะหากโรงไฟฟ้าอยู่ในประเทศเพื่อนบ้าน ประเด็นสำคัญไม่ได้จบเพียงว่า “สร้างได้หรือไม่ได้” แต่ยังรวมถึง ความโปร่งใสในการเปิดเผยข้อมูลและการสื่อสารกับประเทศรอบข้าง

เมียนมาอาจกำลังเปิดประตูสู่ยุคนิวเคลียร์

ถ้าโครงการนี้เดินหน้าได้ตามกรอบเวลาที่ Rosatom ประกาศ ปี 2570 อาจกลายเป็นอีกหนึ่งปีสำคัญของประวัติศาสตร์พลังงานเมียนมา

จากประเทศที่ยังพึ่งพาพลังน้ำ ก๊าซธรรมชาติ และเชื้อเพลิงประเภทอื่นเป็นหลัก เมียนมากำลังพยายามเพิ่มทางเลือกใหม่ด้วยเทคโนโลยี Small Modular Reactor หรือ SMR

ข้อได้เปรียบของ SMR คือขนาดเล็กกว่าโรงไฟฟ้านิวเคลียร์แบบดั้งเดิม สามารถเพิ่มกำลังผลิตเป็นระยะ และเหมาะกับระบบไฟฟ้าที่อาจไม่ต้องการโรงไฟฟ้าขนาดใหญ่มากตั้งแต่เริ่มต้น

แต่ในทางกลับกัน เทคโนโลยีนิวเคลียร์ก็มีข้อกำหนดด้านความปลอดภัยและการกำกับดูแลที่เข้มงวดมาก ซึ่งหมายความว่าเส้นทางจาก “ประกาศโครงการ” ไปจนถึง “ผลิตไฟฟ้าจริง” ยังมีอีกหลายขั้นตอน

ดังนั้น คำว่า “เริ่มสร้างปี 2570” ในข่าว ณ เวลานี้ จึงควรเข้าใจว่าเป็นการเข้าสู่ขั้นตอนงานสำรวจและงานในพื้นที่ตามแผนของ Rosatom ไม่ใช่หมายความว่าโรงไฟฟ้าจะสามารถเดินเครื่องผลิตไฟฟ้าได้ในปีเดียวกัน

ในมุมมองของผู้เขียนเห็นว่า

เรื่องนี้เป็นข่าวที่คนไทยควรติดตาม แต่ ไม่ควรตื่นตระหนก และก็ไม่ควรมองข้าม

คำว่า “โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ในเมียนมา” ฟังแล้วอาจทำให้หลายคนรู้สึกกังวล โดยเฉพาะเมื่อมีการระบุระยะทางจากพื้นที่ชายแดนไทย แต่ความจริงในวันนี้คือ โครงการยังอยู่ในขั้นตอนที่จะเข้าสู่การสำรวจและพัฒนาพื้นที่ และ ตำแหน่งก่อสร้างที่แน่นอนยังไม่มีการยืนยันอย่างเป็นทางการ

ผู้เขียนมองว่า สิ่งที่ประเทศไทยควรทำตั้งแต่วันนี้ไม่ใช่การรอให้โรงไฟฟ้าสร้างเสร็จแล้วค่อยตั้งคำถาม แต่ควรติดตามข้อมูลตั้งแต่ต้นทาง

โดยเฉพาะเรื่อง พิกัดสถานที่ก่อสร้าง ผลการสำรวจธรณีวิทยา มาตรฐานความปลอดภัย ระบบตรวจวัดรังสี และแผนรับมือเหตุฉุกเฉิน

เพราะเมื่อเป็นโครงการนิวเคลียร์ในประเทศเพื่อนบ้าน เรื่องนี้ย่อมไม่ได้เป็นเรื่องของเมียนมาเพียงประเทศเดียว หากมีเหตุการณ์ผิดปกติใด ๆ ประเทศที่อยู่โดยรอบย่อมต้องได้รับข้อมูลที่รวดเร็วและโปร่งใส

และอีกเรื่องที่ผู้เขียนเห็นว่าน่าสนใจไม่แพ้กันคือ นี่อาจเป็นจุดเริ่มต้นของการแข่งขันด้านเทคโนโลยีพลังงานนิวเคลียร์ในภูมิภาคอาเซียน

วันนี้อาจเริ่มต้นที่ 110 เมกะวัตต์ แต่แผนที่วางไว้สามารถขยายไปถึง 330 เมกะวัตต์ได้

ดังนั้น คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่า

“โรงไฟฟ้านิวเคลียร์เมียนมาจะสร้างห่างจากแม่ฮ่องสอนกี่กิโลเมตร?”

แต่อาจต้องถามต่อว่า

“เมื่อเพื่อนบ้านเริ่มเดินหน้านิวเคลียร์ ไทยกำลังเตรียมตัวรับมือกับโลกพลังงานยุคใหม่มากแค่ไหน?”

เพราะนี่อาจไม่ใช่แค่ข่าวโรงไฟฟ้าแห่งหนึ่ง แต่เป็นสัญญาณว่า ภูมิทัศน์พลังงานของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กำลังเปลี่ยนไปแล้ว

แหล่งที่มาของข้อมูล :

• Democratic Voice of Burma (DVB) — รายงาน Rosatom เตรียมเริ่มงานโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็กในเมียนมาในปี 2570 พร้อมรายละเอียดโครงการ 110 เมกะวัตต์
• World Nuclear News (WNN) — รายงานกำหนดการสำรวจทางวิศวกรรมและการเริ่มงานในพื้นที่ปี 2570 รวมถึงรายละเอียดเครื่องปฏิกรณ์ RITM-200N จำนวน 2 เครื่อง และแผนขยายถึง 330 เมกะวัตต์
• Strana Rosatom — สื่อของ Rosatom รายงานคำกล่าวของ Alexey Likhachev เกี่ยวกับการเข้าสู่ขั้นตอนปฏิบัติของโครงการในเมียนมา
• Reuters — รายงานการหารือระหว่างผู้นำรัสเซียและเมียนมา รวมถึงความร่วมมือด้านพลังงานและโครงการนิวเคลียร์ขนาดเล็ก
• MGR Online — รายงานความคืบหน้าโครงการโรงไฟฟ้านิวเคลียร์เมียนมาและกรอบกำลังผลิต 110–330 เมกะวัตต์