ละเมอมีเซ็กซ์ตอนหลับเกิดขึ้นได้อย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

หลายคนอาจเคยได้ยินเรื่องคนละเมอมีพฤติกรรมทางเพศขณะหลับ แล้วคิดว่าเป็นเพียงเรื่องทะลึ่งหรือข้ออ้างของคนที่ไม่อยากรับผิดชอบ แต่ Sexsomnia มีชื่อทางการว่า sleep-related abnormal sexual behaviors และอยู่ในกลุ่มพฤติกรรมผิดปกติขณะหลับ หรือ Parasomnia ซึ่งคล้ายกับการเดินละเมอและพูดละเมอ

เหตุการณ์มักเกิดในช่วงหลับแบบ NREM โดยเฉพาะช่วงหลับลึกที่สมองยังไม่ตื่นเต็มที่ ร่างกายอาจขยับ พูดคราง สัมผัสตัวเอง แตะต้องคนข้างๆ หรือพยายามมีเพศสัมพันธ์ ขณะที่ความสามารถในการรับรู้ ตัดสินใจ และควบคุมพฤติกรรมยังทำงานไม่สมบูรณ์ ผู้เชี่ยวชาญจึงไม่ควรอธิบายง่ายๆ ว่าเป็นแค่จิตสำนึกหลับแต่สัญชาตญาณตื่น เพราะกลไกจริงเกี่ยวข้องกับการตื่นตัวจากหลับลึกแบบบางส่วนและยังมีรายละเอียดที่ต้องประเมินเป็นรายคน

ผู้ที่มีภาวะนี้จำนวนหนึ่งตื่นเช้ามาแล้วจำเหตุการณ์ไม่ได้เลย หรือจำได้เพียงเศษเสี้ยว ความจำไม่ได้จึงเป็นอาการที่พบได้ แต่ไม่ใช่หลักฐานเพียงอย่างเดียวสำหรับยืนยันโรค คนที่นอนข้างกันอาจสังเกตว่าผู้ป่วยลืมตาแต่สายตาเลื่อนลอย ตอบคำถามไม่รู้เรื่อง ปลุกยาก หรือมีพฤติกรรมที่แตกต่างจากตอนตื่นอย่างชัดเจน

ปัจจัยกระตุ้นมีได้หลายอย่าง เช่น อดนอน นอนเป็นเวลาไม่แน่นอน ความเครียด แอลกอฮอล์ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ และ Parasomnia ชนิดอื่น ยาบางชนิดหรือโรคทางระบบประสาทก็อาจทำให้พฤติกรรมตอนหลับเปลี่ยนไปได้ จึงไม่ควรด่วนสรุปจากคลิปสั้นๆ หรือคำบอกเล่าเพียงครั้งเดียวว่าเป็น Sexsomnia แน่นอน

การตรวจมักเริ่มจากการซักประวัติทั้งผู้ป่วยและคู่นอน การจดบันทึกเวลานอน อาการที่เกิดขึ้น เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ยาที่ใช้ และจำนวนครั้งที่เกิดเหตุ แพทย์อาจแนะนำการตรวจการนอนหลับด้วยเครื่องมือที่ติดตามคลื่นสมอง การหายใจ การเคลื่อนไหว และพฤติกรรมระหว่างหลับ โดยเฉพาะเมื่ออาการรุนแรง เกิดบ่อย หรือจำเป็นต้องแยกจากโรคลมชักและความผิดปกติของการนอนชนิดอื่น

การรักษาไม่ได้มีสูตรเดียว บางคนดีขึ้นเมื่อแก้ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ จัดเวลานอนให้สม่ำเสมอ ลดการอดนอน หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ก่อนเข้านอน และจัดห้องนอนให้ปลอดภัย แพทย์อาจพิจารณายาในบางกรณี แต่ไม่ควรซื้อยานอนหลับหรือยากดประสาทมากินเอง เพราะอาจทำให้อาการแย่ลงหรือบดบังโรคอื่น

เรื่องความยินยอมต้องให้ความสำคัญเสมอ แม้ผู้ก่อพฤติกรรมจะไม่รู้ตัว แต่คนที่ถูกแตะต้องหรือถูกกระทำโดยไม่ได้ยินยอมก็อาจได้รับบาดเจ็บและมีสิทธิขอความช่วยเหลือทันที หากมีเหตุการณ์เกิดซ้ำ ควรแยกพื้นที่นอนชั่วคราว เก็บของมีคมและสิ่งอันตรายให้พ้นมือ และนัดพบแพทย์ด้านการนอนหลับหรือจิตแพทย์โดยเร็ว ผู้ที่รู้สึกไม่ปลอดภัยควรขอความช่วยเหลือจากคนที่ไว้ใจได้และหน่วยงานฉุกเฉินในพื้นที่

Sexsomnia ไม่ใช่เรื่องที่ควรเอาไปล้อเลียน และก็ไม่ใช่ใบอนุญาตให้ละเลยผลกระทบที่เกิดกับคนอื่น การวินิจฉัยต้องอาศัยข้อมูลรอบด้าน แพทย์จะประเมินทั้งรูปแบบการนอน สุขภาพกาย ยา สารเสพติด ความเครียด และหลักฐานจากผู้ที่เห็นเหตุการณ์ ผู้ที่สงสัยว่าตัวเองหรือคนใกล้ตัวมีอาการควรเข้ารับการประเมิน เพราะหลายสาเหตุรักษาและควบคุมความเสี่ยงได้