อาการแพนิคคืออะไรและควรรับมืออย่างไรเมื่อความกลัวพุ่งขึ้นฉับพลัน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

บางคนกำลังนั่งทำงาน เดินห้าง หรือเตรียมตัวนอนอยู่ดีๆ แล้วหัวใจก็เต้นแรง หายใจไม่เต็มอิ่ม มือสั่น เหงื่อออก และรู้สึกเหมือนกำลังจะเป็นอะไรบางอย่าง อาการเหล่านี้อาจเกิดขึ้นรวดเร็วและน่ากลัวจนหลายคนคิดว่าตัวเองกำลังจะหัวใจวายหรือเสียชีวิต

สิ่งที่เกิดขึ้นอาจเป็นอาการแพนิค หรือ panic attack ซึ่งเป็นช่วงที่ระบบเตือนภัยของร่างกายทำงานรุนแรงเกินเหตุ แม้ในตอนนั้นจะรู้สึกเหมือนมีอันตรายใกล้เข้ามา แต่ตัวอาการแพนิคเองมักค่อยๆ ลดลงเมื่อเวลาผ่านไป และไม่ได้แปลว่าคนคนนั้นอ่อนแอหรือคิดมากเกินไป

อาการที่พบได้มีทั้งใจสั่น แน่นหน้าอก หายใจเร็วหรือรู้สึกเหมือนขาดอากาศ เวียนศีรษะ คลื่นไส้ ตัวสั่น ร้อนวูบวาบหรือหนาวสั่น ชาปลายมือปลายเท้า รวมถึงความรู้สึกควบคุมตัวเองไม่ได้ บางคนมีความกลัวว่าจะเป็นบ้า จะหมดสติ หรือจะเกิดเรื่องร้ายขึ้นทันที

ขณะอาการกำลังมา ให้พาตัวเองไปอยู่ในที่ปลอดภัย นั่งลงและคลายเสื้อผ้าที่รัดแน่น หายใจช้าๆ แบบไม่ฝืน โดยผ่อนลมหายใจออกให้นานกว่าตอนหายใจเข้า ลองบอกตัวเองว่า นี่คืออาการแพนิค อาการกำลังเกิดขึ้นและจะค่อยๆ ผ่านไป พร้อมมองหาสิ่งของรอบตัวแล้วไล่เรียกชื่อสิ่งที่เห็น เสียงที่ได้ยิน และสัมผัสที่รู้สึก เพื่อดึงความสนใจกลับมาอยู่กับปัจจุบัน

การพยายามสูดลมหายใจเข้าลึกและเร็วตลอดเวลาอาจทำให้เวียนหัวมากขึ้น จึงควรเน้นจังหวะที่นุ่มและสม่ำเสมอ ไม่ต้องรีบทำให้อาการหายทันที หากมีคนอยู่ใกล้ ควรบอกเขาตรงๆ ว่ากำลังมีอาการแพนิคและขอให้อยู่เป็นเพื่อนสักพัก

การมีแพนิคเพียงครั้งเดียวไม่ได้หมายความว่าเป็นโรคแพนิค โรคแพนิคมักเกี่ยวข้องกับการมีอาการซ้ำแบบไม่คาดคิด แล้วตามด้วยความกังวลว่าจะเกิดขึ้นอีกหรือเริ่มหลีกเลี่ยงสถานที่และกิจกรรมต่างๆ จนกระทบงาน การเรียน การเดินทาง หรือความสัมพันธ์ ถ้าอาการเกิดบ่อย ควรพบจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาคลินิกเพื่อประเมินอย่างเป็นระบบ

แนวทางรักษามีทั้งจิตบำบัด โดยเฉพาะการบำบัดความคิดและพฤติกรรม หรือ CBT และการใช้ยาตามดุลยพินิจของแพทย์ บางคนดีขึ้นจากการฝึกสังเกตความคิดและความรู้สึก ลดการหลีกเลี่ยง นอนให้พอ ลดคาเฟอีนและแอลกอฮอล์ รวมถึงจดบันทึกว่าอาการเกิดเมื่อไรและมีสิ่งใดกระตุ้น

อาการแน่นหน้าอก หายใจลำบาก ใจสั่น หรือหน้ามืดอาจเกิดจากโรคทางกายหลายชนิด ไม่ควรสรุปเองว่าเป็นแพนิคเสมอ โดยเฉพาะถ้าเป็นครั้งแรก อาการรุนแรงขึ้น เจ็บหน้าอกมาก เป็นลม แขนขาอ่อนแรง พูดไม่ชัด หรืออาการไม่ดีขึ้น ควรไปห้องฉุกเฉินหรือโทร 1669 ทันที การขอความช่วยเหลือเร็วไม่ใช่เรื่องน่าอาย และช่วยให้แยกภาวะฉุกเฉินออกจากอาการแพนิคได้อย่างปลอดภัย