เสียงระเบิดในหัวตอนใกล้หลับเกิดจากอะไรกันแน่?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

บางคนกำลังเคลิ้มหลับอยู่ดีๆ กลับได้ยินเสียงดังสนั่นเหมือนระเบิด ฟ้าผ่า ปืนลั่น หรือกระจกแตก ทั้งที่ห้องยังเงียบสนิท เสียงนั้นอาจดังจนสะดุ้งตื่น ใจเต้นแรง และเผลอคิดว่ามีบางอย่างเกิดขึ้นจริงข้างนอก

อาการนี้เรียกว่า Exploding Head Syndrome หรือภาวะเสียงระเบิดในศีรษะ จัดอยู่ในกลุ่มความผิดปกติของการนอนหลับที่เรียกว่า parasomnia โดยมักเกิดในช่วงรอยต่อระหว่างตื่นกับหลับ หรือบางครั้งเกิดตอนกำลังตื่นขึ้นกลางดึก เหตุการณ์มักกินเวลาเพียงเสี้ยววินาทีและไม่มีใครที่นอนอยู่ข้างๆ ได้ยินเสียงเดียวกัน

ชื่อโรคฟังดูน่ากลัว แต่เสียงที่ได้ยินไม่ได้หมายความว่าสมองกำลังระเบิด และไม่ได้ทำให้แก้วหูหรือเนื้อสมองเสียหาย คนส่วนใหญ่จะรู้สึกตกใจ กลัว หรือหัวใจเต้นเร็ว แต่โดยทั่วไปไม่มีอาการปวดศีรษะรุนแรงร่วมด้วย บางคนอาจเห็นแสงวาบ รู้สึกเหมือนไฟฟ้าวิ่งผ่านตัว หรือมีกล้ามเนื้อกระตุกสั้นๆ ร่วมกัน

กลไกที่แท้จริงยังไม่มีคำตอบยืนยันชัดเจน นักวิจัยตั้งข้อสังเกตว่า ในช่วงที่สมองกำลังเปลี่ยนโหมดจากการตื่นไปสู่การหลับ ระบบประมวลผลเสียงและการปลุกให้ตื่นอาจทำงานผิดจังหวะชั่วคราว จึงเกิดการรับรู้เสียงดังขึ้นมาเอง คำอธิบายเรื่องก้านสมองหรือเซลล์ประสาทยิงสัญญาณผิดจังหวะเป็นเพียงสมมติฐานหนึ่ง ไม่ใช่สาเหตุที่พิสูจน์แล้วในผู้ป่วยทุกคน

หลายคนสังเกตว่าอาการเกิดง่ายขึ้นในช่วงนอนน้อย เครียดสะสม เปลี่ยนเวลานอนบ่อย หรือมีความวิตกกังวลก่อนเข้านอน คาเฟอีนและสิ่งกระตุ้นช่วงค่ำอาจทำให้การเปลี่ยนผ่านเข้าสู่การนอนไม่ราบรื่นในบางคน แต่ตัวกระตุ้นแตกต่างกันไป จึงควรจดเวลาเข้านอน ระดับความเครียด เครื่องดื่มที่ดื่ม และลักษณะเสียงที่เกิดขึ้นไว้สักระยะ

วิธีดูแลเบื้องต้นคือจัดเวลานอนและเวลาตื่นให้ใกล้เคียงกันทุกวัน ลดกาแฟ เครื่องดื่มชูกำลัง และแอลกอฮอล์ช่วงเย็น ปิดหน้าจอก่อนนอน และใช้กิจกรรมผ่อนคลาย เช่น หายใจช้าๆ ยืดกล้ามเนื้อ หรือฟังเสียงเบาๆ หากเกิดขึ้นเป็นครั้งคราวและไม่มีอาการอื่นร่วม การได้รับคำอธิบายว่าอาการนี้มักไม่เป็นอันตรายก็ช่วยลดความกลัวได้มาก

ถ้าเสียงดังเกิดซ้ำจนทำให้นอนไม่ได้ เหนื่อยล้ากลางวัน หรือทำให้กังวลมาก ควรปรึกษาแพทย์หรือคลินิกโรคจากการนอนหลับเพื่อประเมินอาการ อาจต้องแยกจากภาวะอื่น เช่น หูอื้อ ไมเกรน อาการชักขณะหลับ ผลจากยา หรือความผิดปกติของการนอนหลับชนิดอื่น ไม่ควรซื้อยากินเอง เพราะยาที่เคยมีรายงานว่าใช้ช่วยผู้ป่วยบางรายยังต้องให้แพทย์พิจารณาเป็นรายบุคคล

ถ้าเสียงเกิดขึ้นตอนตื่นเต็มที่และมีอาการปวดศีรษะรุนแรงที่สุดในชีวิต แขนขาอ่อนแรง ชาครึ่งซีก พูดไม่ชัด หมดสติ สับสนต่อเนื่อง สูญเสียการได้ยินฉับพลัน หรือมีอาการทางระบบประสาทร่วม ควรไปห้องฉุกเฉินทันที เพราะลักษณะเหล่านี้ไม่ใช่รูปแบบทั่วไปของ Exploding Head Syndrome การได้ยินเสียงระเบิดตอนกำลังหลับจึงควรสังเกตอย่างมีสติ ไม่ต้องตีความว่าเป็นเรื่องลี้ลับ แต่ก็ไม่ควรมองข้ามหากอาการรุนแรงหรือเปลี่ยนไปจากเดิม