ทำไมบ้วนปากแรงหลังแปรงฟันถึงไม่ใช่เรื่องเล็ก?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

หลังแปรงฟันเสร็จ หลายคนจะรีบบ้วนน้ำแรงๆ จนฟองยาสีฟันหายเกลี้ยง เพราะรู้สึกว่าปากสะอาดและไม่เหนียว แต่ขั้นตอนนี้อาจพาสารสำคัญจากยาสีฟันออกไปเร็วกว่าที่ควร

ยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์ไม่ได้ช่วยแค่ขัดคราบหรือทำให้ลมหายใจสดชื่น ฟลูออไรด์ช่วยให้ชั้นเคลือบฟันทนต่อกรดจากแบคทีเรียได้ดีขึ้น อีกทั้งยังช่วยสนับสนุนการคืนแร่ธาตุให้บริเวณฟันที่เริ่มอ่อนตัว จึงมีบทบาทในการลดโอกาสเกิดฟันผุ

หลังเราแปรงฟัน ฟลูออไรด์บางส่วนยังคงอยู่บนผิวฟันและปะปนอยู่ในน้ำลาย การบ้วนน้ำตามทันที โดยเฉพาะการกลั้วแรงๆ หลายรอบ จะเจือจางและชะสารตกค้างเหล่านี้ออกไป ทำให้ฟลูออไรด์มีเวลาสัมผัสฟันน้อยลง ไม่ได้หมายความว่าฟลูออไรด์จะหายไปหมดทุกส่วน แต่ประโยชน์ในการปกป้องฟันอาจลดลง

วิธีที่ทำได้ง่ายหลังแปรงฟัน คือบ้วนฟองส่วนเกินทิ้งโดยไม่ต้องเติมน้ำเข้าไปกลั้วซ้ำ จากนั้นปล่อยให้ฟลูออไรด์อยู่บนฟันต่อ หากยังรู้สึกว่ามีรสยาสีฟันติดปาก ให้ใช้น้ำเพียงจิบน้อยๆ กลั้วเบาๆ ครั้งเดียว หรือเว้นเวลาประมาณ 20 นาทีแล้วค่อยดื่มน้ำตามปกติ

น้ำยาบ้วนปากก็ไม่ควรใช้ทันทีหลังแปรงฟันทุกครั้ง เพราะน้ำยาบ้วนปากบางชนิดมีฟลูออไรด์เข้มข้นน้อยกว่ายาสีฟัน การใช้ต่อกันทันทีอาจล้างฟลูออไรด์จากยาสีฟันออกไป วิธีที่เหมาะกว่าคือใช้น้ำยาบ้วนปากในช่วงเวลาอื่น เช่น หลังอาหารกลางวัน หรือทำตามคำแนะนำของทันตแพทย์

การเปลี่ยนนิสัยเล็กๆ นี้ควรทำควบคู่กับการแปรงฟันวันละสองครั้ง ครั้งละประมาณสองนาที ใช้ยาสีฟันที่มีฟลูออไรด์ และทำความสะอาดซอกฟันเป็นประจำ เพราะการไม่กลั้วน้ำหลังแปรงฟันไม่ได้ทดแทนการแปรงให้ทั่วถึงหรือการลดอาหารหวาน

สำหรับเด็กเล็ก ผู้ปกครองควรเลือกปริมาณยาสีฟันให้เหมาะกับอายุ สอนให้บ้วนทิ้ง และระวังไม่ให้กลืนยาสีฟัน หากมีฟันผุบ่อย ปากแห้ง ฟันเสียว หรือมีข้อจำกัดด้านสุขภาพช่องปาก ควรขอคำแนะนำเฉพาะจากทันตแพทย์

จำง่ายๆ ว่า หลังแปรงฟันให้บ้วนฟองส่วนเกินออกก็พอ ไม่จำเป็นต้องล้างปากจนสะอาดเอี๊ยดทุกครั้ง การปล่อยให้ฟลูออไรด์คงอยู่กับฟันนานขึ้น เป็นอีกวิธีเล็กๆ ที่ช่วยดูแลฟันในกิจวัตรประจำวันได้