จิ้งหรีดที่เราได้ยินเสียงทุกคืนโตขึ้นมาได้อย่างไร?

เสียงจิ้งหรีดในช่วงค่ำมักทำให้รู้สึกว่าบริเวณนั้นยังมีชีวิตอยู่ แม้จะมองไม่เห็นตัว เพราะจิ้งหรีดเก่งเรื่องการซ่อนตามกอหญ้า ใต้ใบไม้ หรือซอกดิน เสียงร้องที่คุ้นหูจึงเป็นเพียงช่วงหนึ่งของชีวิตแมลงตัวเล็กที่เริ่มต้นจากไข่เม็ดเรียวยาวในดิน

จิ้งหรีดมีวงจรชีวิตหลักสามระยะ ได้แก่ ไข่ ตัวอ่อน และตัวเต็มวัย การเปลี่ยนรูปร่างแบบนี้เรียกว่าการเจริญเติบโตแบบไม่สมบูรณ์ เพราะไม่มีระยะดักแด้คั่นกลาง ลูกจิ้งหรีดที่ฟักออกมาจึงมีรูปร่างคล้ายตัวเต็มวัยตั้งแต่แรก เพียงแต่ตัวเล็กกว่าและยังไม่มีปีกสมบูรณ์

จิ้งหรีดเพศเมียใช้อวัยวะวางไข่ที่ปลายท้องแทงลงไปในดินหรือวัสดุที่มีความชื้นพอเหมาะ ไข่มีสีเหลืองอ่อนหรือขาวครีม ลักษณะเรียวยาวคล้ายเมล็ดข้าวสาร จำนวนไข่ขึ้นอยู่กับชนิดและสภาพแวดล้อม แต่จิ้งหรีดที่เลี้ยงกันทั่วไปสามารถวางไข่ได้หลายร้อยฟอง

ไข่ไม่ได้ฟักพร้อมกันทุกพื้นที่ อุณหภูมิ ความชื้น และชนิดของจิ้งหรีดมีผลต่อระยะเวลา บางกลุ่มใช้เวลาเพียงไม่กี่วัน ขณะที่บางกลุ่มอาจใช้เวลาราวสองถึงสามสัปดาห์ ก่อนเปลือกไข่จะแตกออกเป็นลูกจิ้งหรีดตัวจิ๋วที่รีบเคลื่อนตัวออกมาหาที่หลบภัย

ลูกจิ้งหรีดระยะแรกมีลำตัวเล็ก สีอ่อน และดูคล้ายมดมากกว่าจิ้งหรีดที่เห็นตามพื้นบ้าน ขามีครบ หนวดยาว และกระโดดได้ แต่ยังไม่มีปีกสำหรับบินหรือส่งเสียง ตัวอ่อนจะค่อย ๆ กินอาหารและสะสมน้ำหนัก พร้อมเปลี่ยนผิวแข็งด้านนอกที่คับเกินไปเป็นระยะ

การลอกคราบแต่ละครั้งทำให้ตัวอ่อนโตขึ้น ช่วงหลังของระยะนี้จะเริ่มเห็นติ่งปีกเล็ก ๆ บนแผ่นอก บางคนเรียกลักษณะนี้ว่าใส่เสื้อกั๊ก เพราะมองจากด้านบนจะเห็นปีกกำลังเริ่มก่อตัว จิ้งหรีดที่เลี้ยงในไทยหลายสายพันธุ์ลอกคราบประมาณแปดครั้งกว่าจะกลายเป็นตัวเต็มวัย

ช่วงลอกคราบเป็นเวลาที่จิ้งหรีดอ่อนแอที่สุด ผิวใหม่ยังนิ่ม ขยับตัวช้าลง และต้องใช้เวลาปล่อยให้เปลือกใหม่แข็งแรง หากมีตัวใหญ่กว่าเข้ามารบกวนก็อาจได้รับบาดเจ็บหรือกลายเป็นอาหารได้ จึงมักเห็นคำแนะนำให้แยกจิ้งหรีดตามขนาดในระบบการเลี้ยง

พอผ่านการลอกคราบครั้งสุดท้าย จิ้งหรีดจะมีปีกและอวัยวะสืบพันธุ์ครบ ตัวผู้มีปีกคู่หน้าที่ใช้เสียดสีกันจนเกิดเสียง เสียงนั้นทำหน้าที่เรียกตัวเมียและส่งสัญญาณว่ามีตัวผู้ครองพื้นที่อยู่ ส่วนตัวเมียมีอวัยวะวางไข่ยาวแหลมยื่นออกมาจากปลายท้อง จึงแยกเพศได้ค่อนข้างชัด

หลังเป็นตัวเต็มวัยไม่นาน จิ้งหรีดจะเริ่มผสมพันธุ์ ตัวผู้ร้องแข่งกันในช่วงอากาศเหมาะสม ตัวเมียเลือกคู่แล้วใช้เวลาต่อมาหาพื้นที่วางไข่ที่มีความชื้นพอดี วงจรจึงย้อนกลับไปสู่เมล็ดชีวิตรุ่นใหม่ใต้ดิน

จิ้งหรีดที่เลี้ยงกันในไทยมักมีอายุรวมตั้งแต่ช่วงไข่จนถึงตัวเต็มวัยและช่วงสืบพันธุ์ประมาณ 90–120 วัน ระยะเวลาจริงเปลี่ยนไปตามสายพันธุ์ อาหาร อุณหภูมิ และความชื้น ส่วนจิ้งหรีดบางชนิดในธรรมชาติอาจมีวงจรยาวกว่านี้มาก

เสียงร้องที่ได้ยินในตอนกลางคืนจึงไม่ได้เป็นแค่เสียงประกอบความเงียบ แต่เป็นสัญญาณของตัวผู้ที่กำลังหาโอกาสสืบพันธุ์ ขณะที่ใต้พื้นดินอาจมีไข่อีกหลายร้อยฟองกำลังรอเวลา การเติบโตของจิ้งหรีดดำเนินไปแบบเรียบง่าย ไข่ฟักเป็นตัวอ่อน ลอกคราบจนมีปีก แล้วกลับมาสร้างเสียงเพื่อเริ่มวงจรเดิมอีกครั้ง