งูในประเทศไทยมีกี่กลุ่มใหญ่ และแต่ละกลุ่มมีพฤติกรรมต่างกันอย่างไร?
ประเทศไทยมีความหลากหลายของงูสูงมาก งานวิจัยล่าสุดระบุว่ามีการบันทึกงูในไทยแล้ว มากกว่า 240 ชนิด ขณะที่การจำแนกทางอนุกรมวิธานอาจแบ่งออกเป็นหลายวงศ์ จึงไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้เรียกว่า “กี่กลุ่มใหญ่” ได้ในทุกบริบท
ถ้าแบ่งแบบเข้าใจง่ายตาม พฤติกรรม การดำรงชีวิต และความสำคัญต่อคน สามารถมองเป็นกลุ่มใหญ่ ๆ ได้ดังนี้
1. งูไม่มีพิษ
เป็นกลุ่มที่มีจำนวนชนิดมาก และมีพฤติกรรมหลากหลายมาก เช่น งูเหลือม งูหลาม งูทางมะพร้าว และงูสิง
งูเหล่านี้ไม่ได้ใช้พิษในการจัดการเหยื่อ แต่ใช้วิธีแตกต่างกันตามชนิด บางชนิดใช้การรัดเหยื่อ เช่น งูเหลือมและงูหลาม ขณะที่งูหลายชนิดใช้การกัดแล้วกลืนเหยื่อโดยอาศัยกำลังของขากรรไกรและลำตัว
งูไม่มีพิษจำนวนมากกินหนู กบ กิ้งก่า นก หรือสัตว์ขนาดเล็ก จึงมีบทบาทช่วยควบคุมประชากรสัตว์เหล่านี้ในธรรมชาติ
2. งูพิษต่อระบบประสาท
กลุ่มสำคัญ ได้แก่ งูเห่า งูจงอาง งูสามเหลี่ยม และงูทับสมิงคลา
พิษของงูกลุ่มนี้มีผลสำคัญต่อระบบประสาท ทำให้เกิดอาการกล้ามเนื้ออ่อนแรงและอาจส่งผลต่อการหายใจได้ จึงเป็นกลุ่มที่มีความสำคัญทางการแพทย์อย่างมาก
พฤติกรรมก็แตกต่างกัน เช่น งูเห่าสามารถแสดงท่าป้องกันตัวโดยแผ่แม่เบี้ยเมื่อรู้สึกถูกคุกคาม ส่วนงูจงอางมีพฤติกรรมป้องกันพื้นที่และสามารถยกส่วนหน้าของลำตัวขึ้นเมื่อเผชิญภัย
3. งูพิษต่อระบบเลือด
กลุ่มนี้มี งูแมวเซา งูกะปะ และงูเขียวหางไหม้ เป็นตัวอย่างสำคัญ
พิษส่งผลต่อระบบการแข็งตัวของเลือดและเนื้อเยื่อ ทำให้เกิดเลือดออก บวม หรือความผิดปกติของระบบเลือดได้ จึงเป็นอีกกลุ่มที่พบความสำคัญจากกรณีงูกัดในประเทศไทย
พฤติกรรมของงูในกลุ่มนี้มักเกี่ยวข้องกับการพรางตัวและการซุ่มรอเหยื่อ โดยเฉพาะงูเขียวหางไหม้หลายชนิดที่สามารถอาศัยตามต้นไม้และพุ่มไม้ได้
4. งูทะเล
งูทะเลเป็นกลุ่มที่ปรับตัวให้ใช้ชีวิตในทะเล มีลักษณะทางร่างกายที่เหมาะกับการว่ายน้ำ เช่น หางที่แบนคล้ายพาย
งูทะเลมีพิษที่สามารถส่งผลต่อกล้ามเนื้อ และบางชนิดมีพิษรุนแรง แต่โดยธรรมชาติไม่ได้หมายความว่าจะพยายามเข้าหาคนเพื่อกัด การถูกกัดมักเกี่ยวข้องกับการจับหรือรบกวนงู
5. งูที่ใช้ชีวิตในพื้นที่เฉพาะ
นอกจากแบ่งตามพิษแล้ว งูไทยยังสามารถมองตาม สภาพแวดล้อมที่อาศัย ได้ เช่น งูที่อยู่บนต้นไม้ งูที่หากินตามพื้นดิน งูที่อยู่ใกล้น้ำ และงูที่มุดอยู่ใต้ดิน
ตัวอย่างเช่น งูดินมีพฤติกรรมเกี่ยวข้องกับการอยู่ใต้ดินและกินสัตว์ขนาดเล็กอย่างมด ปลวก และตัวอ่อนของแมลง ขณะที่งูบางชนิดปรับตัวกับพื้นที่ชื้นและแหล่งน้ำโดยเฉพาะ
งูไทยไม่ได้ออกหากินเหมือนกันทั้งหมด
งานวิจัยเกี่ยวกับงูในประเทศไทยพบว่าการพบงูสัมพันธ์กับสภาพอากาศและสภาพพื้นที่ เช่น ความชื้น ปริมาณฝน อุณหภูมิ และลม นอกจากนี้ระยะห่างจากอาคาร ถนน และแหล่งน้ำก็มีความสัมพันธ์กับการพบงูในพื้นที่ด้วย
อีกการศึกษาที่รวบรวมรายงานการพบงูในประเทศไทยกว่า 21,790 ครั้ง พบงูถึง 154 ชนิด และประมาณ 26% เป็นงูพิษ แสดงให้เห็นว่าการพบงูตามบ้านหรือชุมชนไม่ได้หมายความว่างูที่พบจะเป็นงูพิษเสมอไป
แล้วงูกลุ่มไหนอันตรายที่สุด?
ในแง่สาธารณสุข กลุ่มที่ต้องระวังเป็นพิเศษคือ งูพิษในวงศ์ Elapidae และ Viperidae โดยข้อมูลจากการศึกษาการถูกงูกัดในประเทศไทยพบว่างูเขียวหางไหม้ งูกะปะ และงูแมวเซาเป็นกลุ่มที่เกี่ยวข้องกับผู้ป่วยจำนวนมาก ขณะที่งูเห่าและงูพิษชนิดอื่นก็มีความสำคัญเช่นกัน
สรุปง่าย ๆ งูไทยไม่ได้มีแค่ “งูมีพิษกับงูไม่มีพิษ” แต่มีความหลากหลายทั้งด้านอาหาร ที่อยู่อาศัย วิธีล่าเหยื่อ และพฤติกรรมป้องกันตัว โดยประเทศไทยมีงูที่ได้รับการบรรยายแล้ว มากกว่า 240 ชนิด และแต่ละชนิดอาจมีพฤติกรรมแตกต่างกันอย่างมาก
เด่นเหนือเด่นใต้ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 5-4 จัดชุดสองตัวท้ายและสามตัวท้าย
ตำนานเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยวกับมัสยิดกรือเซะ
นกตาทิพย์ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขวงกลมเด่น 3 จัดชุดสองตัวบน 31-33-35-37
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
รู้หรือไม่? รองเท้าส้นสูงในอดีตไม่ได้สร้างมาเพื่อผู้หญิง แต่เริ่มต้นจากรองเท้าของผู้ชายและทหารม้า
รีวิวแกะกล่อง CAPTAIN AMERICA : THE FIRST AVENGERS กัปตันอเมริกา อเวนเจอร์สรุ่นที่ 1
ส่องก่อนใคร ปฏิทินจีนกับเลขปฏิทิน งวด 1 ธันวาคม 2569 นี้
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
ทำไมไม่ค่อยมีธงชาติสีม่วง
8 ผลไม้คุ้นตาในไทย พอไปยุโรปกลับกลายเป็นของนำเข้าราคาสูง
ทำไมคนสมัยก่อนถึงไม่ค่อยยิ้มเวลาถ่ายรูป? ความจริงเบื้องหลังใบหน้าเคร่งขรึมในภาพถ่ายโบราณ
ย้อนตำนาน "Seiko TV Watch" นาฬิกาดูทีวีเรือนแรกของโลกแห่งยุค 80
มันมากกว่าแค่ “สมอง”
เปิด 6 ปรากฏการณ์ซีรีส์แนว Girl’s Love (GL) ของไทย ที่กำลังสร้างกระแสฟีเวอร์ไปทั่วเอเชียและโกยรายได้มหาศาล
ย้อนรอย 5 เหตุการณ์สารเคมีรั่วไหลและมลพิษทางน้ำครั้งใหญ่ในไทย บทเรียนราคาแพงที่ทำลายระบบนิเวศและวิถีชีวิตชาวบ้าน
เปิด 6 สารพิษอันตรายที่ปนเปื้อนในแหล่งน้ำธรรมชาติ! สังเกตอย่างไร และส่งผลต่อสุขภาพระยะยาวร้ายแรงแค่ไหน?