กินปลาทูนึ่งปลาทูค้างคืนแล้วปากบวมใช่แพ้อาหารทะเลหรือไม่?

ปลาทูนึ่งหรือปลาทูที่เก็บค้างคืนไม่ได้ทำให้เกิดอาการแพ้ทุกครั้ง แต่ถ้าเริ่มมีอาการปากบวม หน้าแดงร้อนวูบ ลมพิษ คันตามตัว ปวดหัว ใจสั่น หรือรู้สึกแสบซ่าที่ปากไม่นานหลังรับประทาน ต้องนึกถึงภาวะพิษฮิสตามีนจากปลาไว้ด้วย อาการนี้เรียกว่า Scombroid Poisoning และหน้าตาคล้ายอาการแพ้อาหารทะเลจนทำให้แยกกันได้ยาก

ภาวะนี้เริ่มจากเนื้อปลาที่มีกรดอะมิโนฮิสทิดีนตามธรรมชาติ โดยเฉพาะปลากลุ่มทูน่าและปลาทู หากปลาผ่านความร้อนนานเกินไปก่อนนำไปแช่เย็น หรือวางทิ้งไว้ในอากาศร้อน แบคทีเรียบางชนิดจะเปลี่ยนฮิสทิดีนให้กลายเป็นฮิสตามีนปริมาณสูง สารนี้ไม่ได้เกิดจากภูมิคุ้มกันของคนกิน จึงไม่ใช่การแพ้ปลาแบบแท้จริง แต่ร่างกายจะตอบสนองรุนแรงคล้ายมีฮิสตามีนหลั่งออกมาจำนวนมาก

อาการมักเริ่มตั้งแต่ไม่กี่นาทีถึงประมาณหนึ่งชั่วโมงหลังรับประทาน บางรายหน้าและลำคอแดงจัด รู้สึกร้อนผ่าว มีผื่นนูนคัน ลมพิษ ปวดศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง หรือถ่ายเหลว บางคนรู้สึกว่าปลามีรสเผ็ดแสบ รสขม หรือรสโลหะผิดปกติ หากกินปลาชุดเดียวกันหลายคนแล้วมีอาการไล่เลี่ยกัน ยิ่งควรสงสัยพิษจากปลาแทนการแพ้อาหารเฉพาะบุคคล

การนำปลากลับไปทอด ต้ม หรือนึ่งซ้ำไม่ได้รับประกันความปลอดภัย เพราะฮิสตามีนที่สร้างขึ้นแล้วทนต่อความร้อน การแช่แข็ง และการถนอมอาหารบางรูปแบบ กลิ่นหรือหน้าตาของปลาอาจยังดูปกติ จึงไม่ควรใช้การดม ชิม หรืออุ่นจัดเป็นตัวตัดสินว่าปลากินได้หรือไม่ หากปลาถูกวางทิ้งไว้ข้ามคืนในอากาศร้อน ควรทิ้งทั้งส่วนที่เหลือและน้ำจากภาชนะ ไม่ควรตักชิมเพื่อทดสอบ

ถ้ามีเพียงผื่นคัน หน้าแดง หรือปวดศีรษะ ควรหยุดกินปลา เก็บบรรจุภัณฑ์หรือถ่ายรูปอาหารไว้ และพบแพทย์เพื่อประเมินอาการ แพทย์อาจพิจารณายาต้านฮิสตามีนตามความเหมาะสม ไม่ควรซื้อยากินหลายชนิดมาผสมกันเอง โดยเฉพาะเมื่อมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาประจำ

ถ้าปากหรือลิ้นบวมมาก คอบวม เสียงแหบ หายใจไม่ออก หายใจมีเสียงหวีด แน่นหน้าอก หน้ามืด ใจเต้นผิดปกติ หรือเป็นลม ให้โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันที เพราะอาการรุนแรงอาจกระทบทางเดินหายใจและความดันโลหิตได้ อย่ารอดูอาการอยู่บ้าน และอย่าให้ผู้มีอาการขับรถไปโรงพยาบาลเอง

การป้องกันเริ่มตั้งแต่หลังซื้อปลา ควรเลือกแหล่งขายที่รักษาความเย็น นำปลากลับเข้าตู้เย็นโดยเร็ว แยกอาหารสุกออกจากอาหารดิบ และใส่ภาชนะปิดสนิทก่อนเก็บ หากปรุงเสร็จแล้วไม่คิดว่าจะกินทัน ควรแบ่งเป็นส่วนเล็กเพื่อให้ความร้อนลดลงเร็วแล้วแช่เย็น อย่าวางปลาทิ้งไว้บนโต๊ะจนข้ามคืน เพราะความเสี่ยงไม่ได้อยู่ที่คำว่าปลาทูค้างคืนเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่ช่วงเวลาที่ปลาอยู่นอกความเย็นและการควบคุมอุณหภูมิตลอดการเก็บรักษา