แผลเล็กตอนลุยน้ำทำไมถึงพาเชื้อร้ายเข้าร่างกาย?

น้ำขังหน้าบ้าน โคลนตามท้องนา หรือแอ่งน้ำหลังฝนตกอาจดูเหมือนไม่มีอะไรน่ากังวล แต่ถ้าเป็นพื้นที่ที่มีหนูหรือสัตว์เลี้ยงเดินผ่าน น้ำและดินบริเวณนั้นอาจปนเปื้อนปัสสาวะของสัตว์ที่มีเชื้อเลปโตสไปรา เชื้อชนิดนี้ทำให้เกิดโรคฉี่หนู และช่วงน้ำท่วมหรือฝนตกหนักมักมีโอกาสสัมผัสเชื้อมากขึ้น หลายคนคิดว่าแผลต้องใหญ่จึงจะเป็นอันตราย ความจริงรอยถลอกเล็ก ๆ แผลแตกที่ส้นเท้า รอยเกาจากยุงกัด หรือผิวหนังที่เปื่อยจากการแช่น้ำนาน ๆ ก็เปิดทางให้เชื้อเข้าสู่ร่างกายได้ น้ำสกปรกยังอาจเข้าทางเยื่อบุตา จมูก หรือปาก โดยเฉพาะตอนใช้มือเปื้อนน้ำขยี้ตาหรือหยิบอาหารกิน

ระยะแรกของโรคมักเริ่มหลังสัมผัสเชื้อประมาณ 2 ถึง 30 วัน อาการที่ควรจับตาคือ ไข้สูงฉับพลัน หนาวสั่น ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ โดยเฉพาะน่องและหลัง คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย ตาแดง หรือรู้สึกอ่อนเพลียผิดปกติ อาการเหล่านี้อาจคล้ายไข้หวัด ไข้เลือดออก หรือการติดเชื้อชนิดอื่น จึงควรบอกแพทย์ให้ชัดว่าเคยลุยน้ำ ย่ำโคลน ทำความสะอาดบ้านหลังน้ำท่วม หรือสัมผัสดินชื้นแฉะมาก่อน บางรายอาจมีช่วงที่ไข้ลดลงแล้วกลับทรุดหนัก เชื้อสามารถกระทบไตและตับ จนปัสสาวะน้อยลง ตัวเหลือง ตาเหลือง หายใจหอบ เจ็บหน้าอก มีเลือดออกง่าย สับสน หรือหมดแรงมาก ภาวะรุนแรงอาจนำไปสู่ไตวาย ตับทำงานผิดปกติ เยื่อหุ้มสมองอักเสบ เลือดออก และระบบหายใจล้มเหลวได้ โรคไม่ได้รุนแรงเท่ากันทุกคน แต่การรอดูอาการเองนานเกินไปเพิ่มความเสี่ยง เพราะยาปฏิชีวนะช่วยได้ดีกว่าเมื่อเริ่มรักษาเร็ว แพทย์จะเป็นผู้ประเมินอาการและเลือกยาให้เหมาะสม

ถ้าจำเป็นต้องเข้าใกล้น้ำท่วม ควรใส่รองเท้าบูทยางและถุงมือกันน้ำ หลีกเลี่ยงการเดินเท้าเปล่า ไม่ลงน้ำถ้ามีแผลเปิด และปิดแผลด้วยวัสดุกันน้ำให้แนบสนิทก่อนออกจากบ้าน หากแผลสัมผัสน้ำสกปรก ให้รีบล้างด้วยน้ำสะอาดและสบู่ เช็ดให้แห้ง เปลี่ยนผ้าปิดแผล แล้วเฝ้าดูอาการตัวเองต่อเนื่อง อย่าใช้แอลกอฮอล์เข้มข้นหรือสารกัดผิวเทลงบนแผล เพราะอาจทำให้เนื้อเยื่อระคายเคืองและหายช้าลง

หลังสัมผัสน้ำหรือโคลน หากมีไข้สูง ปวดน่องมาก ตาแดง คลื่นไส้ หรือปัสสาวะผิดปกติ ควรไปโรงพยาบาลโดยเร็ว และแจ้งประวัติการสัมผัสน้ำขังทุกครั้ง อย่ารอให้ตัวเหลืองหรือปัสสาวะไม่ออกก่อนจึงไปพบแพทย์ เพราะนั่นอาจหมายถึงอวัยวะภายในเริ่มได้รับผลกระทบแล้ว การซื้อยากินเองก็ไม่ใช่ทางเลือกที่ปลอดภัย โดยเฉพาะยาลดไข้หรือยาแก้ปวดบางชนิดที่อาจไม่เหมาะกับคนที่กำลังมีปัญหาไตหรือตับ

การป้องกันโรคฉี่หนูเริ่มจากเรื่องใกล้ตัว ปิดแผลให้มิดชิด ใส่อุปกรณ์ป้องกันเมื่อจำเป็นต้องลุยน้ำ ล้างมือก่อนกินอาหาร และไม่ใช้น้ำท่วมขังมาล้างหน้า แปรงฟัน หรือประกอบอาหาร หากทำความสะอาดบ้านหลังน้ำลด ควรสวมถุงมือ รองเท้าบูท และล้างตัวทันทีหลังเสร็จงาน แผลเล็กอาจดูไม่สำคัญ แต่เมื่ออยู่ท่ามกลางน้ำและโคลนที่ปนเปื้อน การป้องกันเพียงไม่กี่นาทีช่วยลดโอกาสเจ็บป่วยรุนแรงได้มาก