หมูดิบทำให้หูดับได้จริงหรือ?

บนโต๊ะอาหารบางบ้าน ลาบหมูดิบ ก้อยดิบ หรือลาบเลือดอาจดูเป็นเมนูธรรมดาที่กินคู่กับผักสดและเครื่องเทศรสจัด แต่เบื้องหลังความแซ่บมีเชื้อแบคทีเรียชนิดหนึ่งที่ทำให้คนป่วยหนักได้ในเวลาไม่นาน นั่นคือ Streptococcus suis หรือเชื้อก่อโรคไข้หูดับ เชื้อนี้พบได้ในสุกร โดยเฉพาะบริเวณทางเดินหายใจและเลือดของสุกรที่ติดเชื้อ การกินเนื้อหมู เครื่องใน หรือเลือดหมูที่ยังดิบหรือสุกๆ ดิบๆ เปิดทางให้เชื้อเข้าสู่ร่างกายได้ เมนูที่ใช้มะนาว พริก เกลือ เหล้า หรือสมุนไพรจำนวนมากไม่ได้ทำให้เนื้อหมูปลอดเชื้อ ความเปรี้ยวและความเผ็ดเปลี่ยนรสชาติได้ แต่ไม่ใช่ความร้อนสำหรับฆ่าเชื้อ ส่วนการดื่มสุราพร้อมอาหารดิบก็ไม่ได้ช่วยป้องกันโรค กลับทำให้ประเมินอาการตัวเองช้าลงได้

คนที่ไม่ได้กินก็ยังมีความเสี่ยง หากมีแผลถลอก รอยขีดข่วน หรือแผลที่นิ้วมือ แล้วใช้มือเปล่าสัมผัสหมูดิบ เลือดหมู หรืออุปกรณ์ที่ปนเปื้อน เชื้ออาจผ่านบาดแผลเข้าสู่กระแสเลือดได้ เช่นเดียวกับการกระเด็นเข้าตาหรือสัมผัสเยื่อบุ ผู้ชำแหละหมู พ่อครัว แม่ครัว คนเลี้ยงสุกร และคนทำงานในโรงฆ่าสัตว์จึงควรสวมถุงมือ ปิดแผลให้มิดชิด และล้างมือทันทีหลังสัมผัสของดิบ อาการมักเริ่มภายในช่วง 1 ถึง 14 วันหลังรับเชื้อ หลายรายมีไข้สูง ปวดศีรษะรุนแรง ปวดเมื่อย เวียนศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน หรือเดินเซ หากเชื้อกระจายเข้าสู่เยื่อหุ้มสมอง อาจมีคอแข็ง ซึม สับสน ชัก และระดับความรู้สึกตัวเปลี่ยนไป บางรายติดเชื้อในกระแสเลือดจนความดันตกและอวัยวะทำงานล้มเหลวได้

ชื่อโรคไข้หูดับมาจากภาวะแทรกซ้อนที่พบได้รุนแรง นั่นคือการได้ยินลดลงอย่างฉับพลัน หูดับ หรือหูหนวกถาวร เชื้อและการอักเสบจากเยื่อหุ้มสมองอาจกระทบประสาทหูชั้นในและระบบทรงตัว ทำให้มีเสียงดังในหู บ้านหมุน เดินเซ หรือเสียการทรงตัวร่วมด้วย อาการไม่ได้เกิดเหมือนกันทุกคน และไม่มีตัวเลขตายตัวว่าทุกคนจะหูดับภายใน 24 ชั่วโมง แต่เมื่อเริ่มมีไข้ร่วมกับอาการทางหูหรือระบบประสาท ต้องถือเป็นเหตุฉุกเฉิน ไม่ควรรอดูอาการเอง ผู้ที่มีโรคประจำตัวบางอย่าง เช่น เบาหวาน โรคไต โรคหัวใจ มะเร็ง ภูมิคุ้มกันต่ำ ติดสุราเรื้อรัง หรือเคยตัดม้าม อาจมีโอกาสป่วยรุนแรงขึ้น หากเพิ่งกินหมูดิบ ลาบเลือด ก้อยดิบ แหนมหมูดิบ หรือสัมผัสเลือดหมู แล้วมีไข้สูง ปวดศีรษะมาก เวียนศีรษะ คอแข็ง อาเจียน หูอื้อ ได้ยินลดลง หรือเดินไม่ตรง ให้ไปโรงพยาบาลทันที พร้อมบอกแพทย์อย่างชัดเจนว่าเคยกินหรือสัมผัสหมูดิบ การบอกประวัตินี้ช่วยให้แพทย์นึกถึงโรคได้เร็วและเริ่มการรักษาได้เหมาะสม

วิธีป้องกันที่ได้ผลที่สุดคือกินหมูและเลือดหมูที่ปรุงสุกทั่วถึง เนื้อด้านในไม่เหลือสีแดงหรือส่วนที่มีเลือดไหล ใช้เขียง มีด จาน และคีบของดิบแยกจากของสุก โดยเฉพาะหมูกระทะและปิ้งย่าง ไม่ใช้ตะเกียบคีบหมูดิบแล้วนำเข้าปาก เลือกซื้อหมูจากแหล่งที่เชื่อถือได้ เก็บของดิบให้มิดชิด และล้างมือทุกครั้งหลังเตรียมอาหาร ลาบเลือดหนึ่งจานอาจเป็นความคุ้นเคยของครอบครัว แต่เชื้อโรคไม่สนใจว่าใครเคยกินแล้วไม่เป็นอะไร การปรุงให้สุกทุกครั้งจึงเป็นทางเลือกเล็กๆ ที่ช่วยป้องกันทั้งการสูญเสียการได้ยิน การติดเชื้อในสมอง และความเสี่ยงถึงชีวิตได้