7 จังหวัดที่มีปัญหาฝุ่น PM2.5 หนักที่สุดในช่วงฤดูฝุ่น

ช่วงฤดูฝุ่นของไทย โดยเฉพาะช่วงปลายฤดูหนาวต่อเนื่องถึงเดือนเมษายน ปัญหา PM2.5 มักรุนแรงเป็นพิเศษในภาคเหนือ เพราะมีทั้งการเผาในพื้นที่เกษตร ไฟป่า สภาพอากาศที่ระบายฝุ่นได้ไม่ดี และหมอกควันข้ามแดน ทำให้บางพื้นที่มีค่าฝุ่นสูงกว่ามาตรฐานหลายเท่า โดยในปี 2569 หลายจังหวัดภาคเหนือถูกพบว่ามีค่าฝุ่นระดับสีแดงต่อเนื่องในช่วงวิกฤต 

 

หากคัดจังหวัดที่ปรากฏซ้ำ ๆ ในช่วงที่สถานการณ์รุนแรง และมีพื้นที่ที่ตรวจวัดค่าฝุ่นสูงมาก สามารถยกตัวอย่าง 7 จังหวัดเด่นได้ดังนี้

 

1. แม่ฮ่องสอน

 

แม่ฮ่องสอนเป็นหนึ่งในจังหวัดที่ต้องเผชิญปัญหาหมอกควันอย่างหนักเป็นประจำ โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีภูเขาล้อมรอบและการระบายอากาศทำได้ยาก

 

วันที่ 1 เมษายน 2569 พื้นที่ ต.เวียงใต้ อ.ปาย ตรวจพบ PM2.5 สูงถึง 293.1 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร และวันที่ 4 เมษายน พื้นที่ปายมีค่าฝุ่นสูงถึงประมาณ 318 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร 

 

2. เชียงใหม่

 

เชียงใหม่เป็นจังหวัดที่ได้รับผลกระทบจาก PM2.5 อย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะพื้นที่ภูเขาและแอ่งกระทะที่ทำให้มลพิษสะสมได้

 

วันที่ 1 เมษายน 2569 ต.เมืองนะ อ.เชียงดาว ตรวจพบ PM2.5 286 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร และในวันที่ 30 มีนาคม ค่าฝุ่นพื้นที่เดียวกันสูงถึง 255.1 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร 

 

3. เชียงราย

 

เชียงรายเป็นอีกจังหวัดที่ได้รับผลกระทบจากหมอกควันในภาคเหนืออย่างหนัก โดยเฉพาะพื้นที่ชายแดนและพื้นที่ที่ได้รับอิทธิพลจากการเผาในภูมิภาค

 

วันที่ 14 เมษายน 2569 ต.เวียง อ.เชียงของ มีค่าฝุ่น PM2.5 สูงถึง 217.6 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ขณะที่ก่อนหน้านั้นพื้นที่แม่สายก็มีค่าฝุ่นสูงมากเช่นกัน 

 

4. ลำพูน

 

ลำพูนเป็นจังหวัดที่มักได้รับผลกระทบจากฝุ่นในพื้นที่ภาคเหนือตอนบน และในช่วงวิกฤตปี 2569 ก็เคยมีค่าฝุ่นระดับสีแดง

 

วันที่ 28 มีนาคม 2569 ต.ลี้ อ.ลี้ ตรวจพบค่าฝุ่นสูงถึง 198.3 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ซึ่งเป็นค่าที่สูงมากเมื่อเทียบกับเกณฑ์คุณภาพอากาศ 

 

5. ลำปาง

 

ลำปางเป็นอีกพื้นที่ที่ต้องรับมือกับปัญหาฝุ่นในช่วงฤดูเผา โดยวันที่ 25 มีนาคม 2569 ลำปางเป็นหนึ่งในจังหวัดที่พบค่าฝุ่นระดับสีแดงร่วมกับจังหวัดอื่นในภาคเหนือ 

 

ภูมิประเทศและสภาพอากาศในช่วงที่ลมนิ่งหรือการระบายอากาศต่ำสามารถทำให้ฝุ่นสะสมอยู่ในพื้นที่ได้นานขึ้น

 

6. น่าน

 

น่านเป็นหนึ่งในจังหวัดภาคเหนือที่พบค่าฝุ่นสูงเป็นประจำในช่วงฤดูฝุ่น โดยวันที่ 25 มีนาคม 2569 น่านอยู่ในกลุ่มจังหวัดที่มี PM2.5 ระดับสีแดง 

 

นอกจากนี้ น่านยังอยู่ในกลุ่ม 17 จังหวัดภาคเหนือที่ภาครัฐต้องยกระดับมาตรการรับมือปัญหา PM2.5 ในช่วงปลายเดือนมีนาคม 2569 

 

7. พะเยา

 

พะเยาเป็นอีกจังหวัดที่ได้รับผลกระทบจากหมอกควันและฝุ่นในฤดูแล้ง โดยวันที่ 25 มีนาคม 2569 ถูกจัดอยู่ในกลุ่มจังหวัดภาคเหนือที่มีค่าฝุ่นระดับสีแดง 

 

ปัญหาของพื้นที่ภาคเหนือไม่ได้เกิดจากแหล่งกำเนิดภายในจังหวัดเพียงอย่างเดียว แต่ยังเกี่ยวข้องกับการเคลื่อนตัวของมลพิษระหว่างพื้นที่และหมอกควันข้ามพรมแดนด้วย

 

ทำไมภาคเหนือจึงหนักกว่าหลายพื้นที่?

 

ช่วงฤดูฝุ่น หากอากาศนิ่ง ลมอ่อน และการระบายอากาศในพื้นที่ต่ำ ฝุ่นที่เกิดจากการเผาจะสะสมใกล้พื้นดินได้มากขึ้น กรมควบคุมมลพิษระบุว่าในช่วงปลายมีนาคม 2569 ภาคเหนือมีทั้งจุดความร้อนจากการเผา การระบายอากาศต่ำ และปัจจัยหมอกควันข้ามแดนเข้ามาเสริม ทำให้สถานการณ์รุนแรงขึ้น 

 

ดังนั้น 7 จังหวัดที่ยกมาไม่ได้หมายความว่าเป็นการจัดอันดับค่าเฉลี่ย PM2.5 ตลอดทั้งปี แต่เป็นจังหวัดที่โดดเด่นจากสถานการณ์ช่วงฤดูฝุ่นและมีรายงานค่าฝุ่นระดับสูงในช่วงวิกฤต โดยตัวเลขสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตามวัน เวลา และจุดตรวจวัด

 

ที่สำคัญคือปัญหาไม่ได้จำกัดอยู่แค่ 7 จังหวัด เพราะในช่วงวิกฤตปี 2569 กรมควบคุมมลพิษพบพื้นที่ PM2.5 เกินมาตรฐานครอบคลุมหลายจังหวัดทั้งภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ