ทำไมเราถึงสะอึก? และทำไมบางครั้งถึงหยุดสะอึกไม่ได้

ทำไมเราถึงสะอึก? และทำไมบางครั้งถึงหยุดสะอึกไม่ได้

เคยไหม? อยู่ดี ๆ ก็มีเสียง “ฮึก!” ดังขึ้นมาแบบไม่มีปี่มีขลุ่ย ยิ่งพยายามกลั้นก็ยิ่งกลับมาสะอึกอีก จนบางครั้งต้องสงสัยว่าเกิดอะไรขึ้นกับร่างกายกันแน่ ความจริงแล้ว “การสะอึก” เป็นกลไกที่เกิดจากการทำงานของกล้ามเนื้อและระบบประสาท และแม้จะเป็นเรื่องธรรมดาที่เกิดขึ้นกับคนทั่วไป แต่เบื้องหลังกลับน่าสนใจไม่น้อย

1. การสะอึกเกิดจากอะไร?

การสะอึกเกิดขึ้นเมื่อ “กระบังลม” ซึ่งเป็นกล้ามเนื้อสำคัญที่ช่วยในการหายใจ เกิดการหดตัวอย่างฉับพลันโดยที่เราไม่ได้ตั้งใจ เมื่อกระบังลมหดตัว อากาศจะถูกดึงเข้าสู่ปอดอย่างรวดเร็ว จากนั้นช่องเสียงบริเวณกล่องเสียงจะปิดตัวลงอย่างรวดเร็ว จึงเกิดเสียง “ฮึก” ที่เราคุ้นเคย

พูดง่าย ๆ คือ การสะอึกเป็นเหมือนการหายใจที่เกิดขึ้นแบบกระตุกและไม่ทันตั้งตัว

2. แล้วอะไรทำให้เราสะอึก?

สาเหตุของการสะอึกมีได้หลายอย่าง เช่น การกินอาหารเร็วเกินไป การกินอาหารมากเกินไป การดื่มเครื่องดื่มอัดลม การเปลี่ยนอุณหภูมิของอาหารหรือเครื่องดื่มอย่างรวดเร็ว รวมถึงการหัวเราะหนัก ๆ หรืออารมณ์ตื่นเต้น

บางครั้งเพียงแค่กินอาหารมื้อใหญ่แล้วท้องขยายตัว ก็อาจไปกระตุ้นเส้นประสาทและกล้ามเนื้อที่เกี่ยวข้องกับการหายใจจนเกิดการสะอึกได้

3. ทำไมยิ่งกลั้นเหมือนยิ่งสะอึก?

เมื่อเราสะอึก เรามักพยายามกลั้นหายใจหรือควบคุมการหายใจเพื่อให้เสียงหยุดลง แต่วิธีเหล่านี้ไม่ได้รับประกันว่าจะหยุดสะอึกได้ทันที เพราะต้นเหตุเกี่ยวข้องกับปฏิกิริยาของระบบประสาทและการหดตัวของกระบังลม ซึ่งอยู่นอกเหนือการควบคุมโดยตรงของเรา

การสะอึกส่วนใหญ่จึงค่อย ๆ หายไปเองเมื่อวงจรการกระตุ้นนั้นสิ้นสุดลง

4. ทำไมบางคนสะอึกนานมาก?

โดยทั่วไปอาการสะอึกมักเกิดขึ้นเพียงช่วงสั้น ๆ แล้วหายไปเอง แต่ในบางกรณีอาจสะอึกต่อเนื่องเป็นเวลานาน หากการสะอึกกินเวลานานผิดปกติ โดยเฉพาะต่อเนื่องหลายวัน หรือรบกวนการกิน การนอน และการใช้ชีวิต อาจไม่ใช่การสะอึกธรรมดา และควรปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุ

เพราะอาการสะอึกที่ยืดเยื้ออาจเกี่ยวข้องกับปัจจัยบางอย่างที่ต้องได้รับการประเมินเพิ่มเติม

5. วิธีรับมือเมื่อสะอึกทำอย่างไรดี?

หากสะอึกเป็นครั้งคราว สิ่งที่ทำได้ง่ายที่สุดคือพยายามผ่อนคลายและหายใจตามปกติ ดื่มน้ำช้า ๆ และหลีกเลี่ยงการกินอาหารหรือเครื่องดื่มปริมาณมากในช่วงที่กำลังสะอึก

หลายคนอาจเคยได้ยินวิธีต่าง ๆ เช่น กลั้นหายใจ ดื่มน้ำรวดเดียว หรือทำให้ตัวเองตกใจ แต่แต่ละวิธีไม่ได้ผลกับทุกคน และไม่ควรทำวิธีที่เสี่ยงต่อการสำลักหรือทำให้หายใจลำบาก

การสะอึกอาจดูเป็นเรื่องเล็ก ๆ ที่น่ารำคาญ แต่จริง ๆ แล้วเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจว่าร่างกายของเรามีกลไกอัตโนมัติมากมายที่ทำงานโดยที่เราไม่สามารถควบคุมได้ทั้งหมด ครั้งต่อไปที่เกิดเสียง “ฮึก!” ขึ้นมา ลองนึกดูว่าในเสี้ยววินาทีนั้นกระบังลมและระบบประสาทกำลังทำงานร่วมกันอย่างรวดเร็วเพียงใด