ดาวพลูโตยังโคจรรอบดวงอาทิตย์ไม่ครบหนึ่งรอบ นับจากวันที่มนุษย์ค้นพบ

มีเรื่องหนึ่งเกี่ยวกับดาวพลูโตที่ฟังดูเหมือนเป็นเรื่องเล็ก แต่พอลองเทียบกับอายุของมนุษย์แล้วกลับชวนให้รู้สึกถึงความกว้างใหญ่ของเวลาในระบบสุริยะอย่างมาก นั่นคือ ตั้งแต่วันที่มนุษย์ค้นพบดาวพลูโตในปี ค.ศ. 1930 จนถึงวันนี้ ดาวเคราะห์แคระดวงนี้ยังเดินทางรอบดวงอาทิตย์ไม่ครบหนึ่งรอบเลย

วันที่ 18 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1930 นักดาราศาสตร์ค้นพบวัตถุท้องฟ้าดวงหนึ่งซึ่งอยู่ไกลออกไปหลังวงโคจรของดาวเนปจูน ก่อนจะตั้งชื่อให้ว่า “พลูโต” ตามชื่อเทพแห่งยมโลกในตำนานโรมัน ช่วงเวลานั้นการค้นพบถือเป็นความก้าวหน้าครั้งสำคัญ เพราะมนุษย์สามารถตรวจจับวัตถุขนาดเล็กและมืดสลัวที่อยู่ห่างจากโลกหลายพันล้านกิโลเมตรได้

แต่คำว่า “ปี” ของดาวพลูโตไม่ได้มีความยาวเท่ากับปีบนโลกเลย โลกใช้เวลาประมาณ 365 วันในการโคจรรอบดวงอาทิตย์ครบหนึ่งรอบ ขณะที่ดาวพลูโตต้องใช้เวลาประมาณ 247.94 ปีของโลก หรือมักปัดเป็น 248 ปี จึงจะเดินทางครบหนึ่งรอบ ดังนั้น หากเริ่มนับจากปี 1930 ดาวพลูโตจะยังต้องใช้เวลาอีกกว่าร้อยปีกว่าจะกลับมาอยู่ใกล้ตำแหน่งเดิมบนเส้นทางโคจร

ลองนึกภาพว่ามีเด็กคนหนึ่งเกิดในปีที่ค้นพบดาวพลูโต เด็กคนนั้นจะมีอายุเกือบหนึ่งร้อยปีในปัจจุบัน แต่ดาวพลูโตยังเดินทางไม่ถึงจุดเริ่มต้นเดิมของรอบโคจรด้วยซ้ำ มนุษย์หลายรุ่นจึงสามารถเกิด เติบโต แก่ชรา และจากโลกไปได้ โดยที่ดาวพลูโตยังคงอยู่ระหว่างการเดินทางเพียงรอบเดียวของมัน

ความช้าดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าดาวพลูโตหยุดนิ่ง ตรงกันข้าม มันกำลังเคลื่อนที่อยู่ตลอดเวลา เพียงแต่ระยะทางที่ต้องเดินทางนั้นยาวมาก และความเร็วเฉลี่ยในการโคจรรอบดวงอาทิตย์ต่ำกว่าดาวเคราะห์ชั้นในหลายดวงอย่างชัดเจน ดาวพลูโตอยู่ห่างจากดวงอาทิตย์โดยเฉลี่ยประมาณ 5.9 พันล้านกิโลเมตร ทำให้เส้นทางโคจรของมันมีความยาวมหาศาล

วงโคจรของดาวพลูโตยังมีลักษณะรีมากกว่าวงโคจรของดาวเคราะห์ส่วนใหญ่ และเอียงจากระนาบวงโคจรหลักของระบบสุริยะพอสมควร ด้วยเหตุนี้ ระยะห่างระหว่างดาวพลูโตกับดวงอาทิตย์จึงเปลี่ยนแปลงมากตลอดเส้นทาง บางช่วงมันอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์กว่าดาวเนปจูน แต่บางช่วงก็ถอยออกไปไกลกว่านั้นมาก

จุดที่น่าสนใจคือ แม้เส้นทางของดาวพลูโตจะตัดผ่านบริเวณใกล้วงโคจรของดาวเนปจูน แต่ดาวทั้งสองไม่ได้ชนกัน เพราะวงโคจรของดาวพลูโตเอียงและมีจังหวะการโคจรที่สัมพันธ์กันอย่างพอดี นักดาราศาสตร์เรียกความสัมพันธ์นี้ว่าเรโซแนนซ์ทางการโคจร ซึ่งช่วยให้ดาวทั้งสองรักษาระยะห่างจากกันได้

เมื่อมองจากโลก ดาวพลูโตดูเหมือนเป็นเพียงจุดเล็กๆ ที่สังเกตได้ยาก แต่ยานอวกาศนิวฮอไรซันส์เคยเดินทางผ่านดาวพลูโตในปี ค.ศ. 2015 และส่งภาพระยะใกล้กลับมายังโลก ภาพเหล่านั้นเผยให้เห็นพื้นผิวที่มีภูเขาน้ำแข็ง ที่ราบกว้างรูปหัวใจ และบรรยากาศบางๆ ซึ่งทำให้ดาวพลูโตกลายเป็นโลกขนาดเล็กที่มีภูมิประเทศซับซ้อนกว่าที่เคยคาดไว้

การเดินทางครบหนึ่งรอบของดาวพลูโตนับจากการค้นพบจะเกิดขึ้นราวปี ค.ศ. 2178 หรือประมาณ 248 ปีหลังจากปี 1930 นั่นหมายความว่า มนุษย์ในยุคนั้นจะเป็นผู้ได้เห็นเหตุการณ์ที่คนในปัจจุบันยังไม่มีโอกาสเห็น แม้จะเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติและคำนวณล่วงหน้าได้ แต่ก็เป็นเครื่องเตือนใจว่าปฏิทินของมนุษย์สั้นมากเมื่อเทียบกับนาฬิกาของจักรวาล

เรื่องของดาวพลูโตจึงไม่ได้มีแค่คำถามว่ามันเป็นดาวเคราะห์หรือดาวเคราะห์แคระเท่านั้น แต่ยังชวนให้มองเห็นความแตกต่างระหว่าง “เวลาของมนุษย์” กับ “เวลาของท้องฟ้า” ชีวิตหนึ่งอาจยาวนานหลายสิบปี ทว่าสำหรับดาวพลูโต ช่วงเวลานั้นยังไม่ถึงหนึ่งในสามของปีเดียวบนโลกของมันด้วยซ้ำ การโคจรอย่างเชื่องช้าของดาวดวงนี้ทำให้เห็นชัดว่า จักรวาลไม่ได้เร่งรีบตามจังหวะชีวิตของใคร และบางเหตุการณ์ต้องรอคอยนานกว่าหลายชั่วอายุคนจึงจะได้เห็นครบหนึ่งรอบ