เปิดตำนาน “เกลือสินเธาว์” ของไทย ทำไมในอดีตเคยมีค่าจนใช้แทนเงินได้?
หากพูดถึง “เกลือ” ในปัจจุบัน หลายคนอาจมองว่าเป็นเพียงเครื่องปรุงราคาถูกที่มีอยู่แทบทุกครัว แต่ในอดีตเกลือกลับเป็นทรัพยากรที่มีความสำคัญอย่างมาก เพราะนอกจากใช้ปรุงอาหารแล้ว ยังใช้ถนอมอาหารและมีบทบาทต่อการดำรงชีวิตของผู้คน จนบางพื้นที่ให้คุณค่ากับเกลือไม่ต่างจากทรัพย์สินมีค่า
หลักฐานทางโบราณคดีในประเทศไทยพบว่า มนุษย์รู้จักผลิตเกลือสินเธาว์มาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ โดยเฉพาะพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ บริเวณแอ่งโคราชและแอ่งสกลนคร มีหลักฐานแหล่งผลิตเกลือโบราณที่มีอายุราว 1,900 ปีมาแล้ว ทั้งเตาดิน ภาชนะสำหรับต้มเกลือ และพื้นที่สำหรับกรองน้ำเกลือ สะท้อนว่าเกลือเป็นทรัพยากรสำคัญของชุมชนในยุคนั้น
หนึ่งในพื้นที่ที่มีเรื่องราวโดดเด่นคือ “บ่อเกลือ” จังหวัดน่าน แหล่งเกลือสินเธาว์ที่มีความสำคัญมาตั้งแต่อดีต โดยกรมศิลปากรระบุว่า บ่อเกลือโบราณเมืองน่านมีความสำคัญอย่างน้อยตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 20–21 และมีหลักฐานในตำนานพื้นเมืองน่านกล่าวถึงการนำเกลือจากบ่อมางไปเป็น “ส่วย” ให้แก่พระเจ้าติโลกราชแห่งเชียงใหม่
เหตุผลที่เกลือมีค่ามากในอดีตมาจากเรื่องง่าย ๆ แต่สำคัญมาก นั่นคือเกลือหาไม่ได้ทุกพื้นที่ ขณะที่ผู้คนจำเป็นต้องใช้เกลือในการถนอมเนื้อสัตว์และอาหาร ทำให้พื้นที่ที่มีแหล่งเกลือสามารถนำเกลือไปแลกเปลี่ยนกับสินค้าจากชุมชนอื่นได้ ข้อมูลจากศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรระบุว่า เกลือสินเธาว์ถูกเปรียบว่าเป็น “ทองคำขาวแห่งอีสาน” เนื่องจากเป็นทรัพยากรสำคัญในการแลกเปลี่ยนสินค้าระหว่างชุมชน
อย่างไรก็ตาม เรื่องที่ว่า “เกลือใช้แทนเงินในประเทศไทย” ต้องแยกให้ชัดเจน เพราะหลักฐานที่พบไม่ได้หมายความว่าเกลือเป็นเงินตราอย่างเป็นทางการของไทย แต่เกลือมีมูลค่าสูงจนสามารถใช้เป็นสินค้าสำหรับแลกเปลี่ยนและเป็นสิ่งของที่รัฐเรียกเก็บเป็นส่วยได้ ขณะที่หลักฐานเรื่องการใช้เกลือแทนเงินโดยตรงพบชัดเจนในบางอารยธรรม เช่น เอธิโอเปียและทิเบตโบราณ
ดังนั้น “เกลือสินเธาว์” จึงไม่ได้เป็นเพียงเกลือธรรมดา แต่เป็นทรัพยากรที่เคยเชื่อมโยงทั้งเศรษฐกิจ การค้า และอำนาจของเมือง หลายร้อยปีก่อน ใครควบคุมแหล่งเกลือก็ย่อมมีทรัพยากรสำคัญอยู่ในมือ และนี่คือเหตุผลที่เกลือจากบ่อโบราณของไทยยังคงเป็นเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ที่น่าสนใจจนถึงทุกวันนี้
ตำนานเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยวกับมัสยิดกรือเซะ
ตำนานตาม่องล่ายกับภูเขาและเกาะในอ่าวไทย
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
เด่นเหนือเด่นใต้ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 5-4 จัดชุดสองตัวท้ายและสามตัวท้าย
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
ส่องก่อนใคร ปฏิทินจีนกับเลขปฏิทิน งวด 1 ธันวาคม 2569 นี้
โตโยต้าเตรียมเปิดตัว "GRMN Corolla" รุ่นพิเศษจำนวนจำกัด
รู้หรือไม่? รองเท้าส้นสูงในอดีตไม่ได้สร้างมาเพื่อผู้หญิง แต่เริ่มต้นจากรองเท้าของผู้ชายและทหารม้า
นกตาทิพย์ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขวงกลมเด่น 3 จัดชุดสองตัวบน 31-33-35-37
ทำไมไม่ค่อยมีธงชาติสีม่วง
มดเดินเป็นแถวเพราะตามกลิ่นฟีโรโมน ไม่ใช่เพราะมีหัวหน้า
ย้อนตำนาน "Seiko TV Watch" นาฬิกาดูทีวีเรือนแรกของโลกแห่งยุค 80
มันมากกว่าแค่ “สมอง”
เปิด 6 ปรากฏการณ์ซีรีส์แนว Girl’s Love (GL) ของไทย ที่กำลังสร้างกระแสฟีเวอร์ไปทั่วเอเชียและโกยรายได้มหาศาล
ย้อนรอย 5 เหตุการณ์สารเคมีรั่วไหลและมลพิษทางน้ำครั้งใหญ่ในไทย บทเรียนราคาแพงที่ทำลายระบบนิเวศและวิถีชีวิตชาวบ้าน
เปิด 6 สารพิษอันตรายที่ปนเปื้อนในแหล่งน้ำธรรมชาติ! สังเกตอย่างไร และส่งผลต่อสุขภาพระยะยาวร้ายแรงแค่ไหน?