ทำไมแค่พูดคำว่า “ระเบิด” บนเครื่องบิน ถึงไม่ใช่เรื่องเล่น ๆ

ลองนึกภาพว่าคุณกำลังจะเดินทางกลับบ้าน เครื่องบินกำลังเตรียมออกจากสนามบิน ทุกอย่างดูเป็นเรื่องปกติ แต่มีคนหนึ่งพูดขึ้นมาเล่น ๆ ว่า

“ระวังนะ ในกระเป๋ามีระเบิด”

สำหรับคนพูดอาจเป็นเพียงมุกสั้น ๆ แต่สำหรับเจ้าหน้าที่การบิน นี่ไม่ใช่ประโยคที่สามารถหัวเราะแล้วเดินผ่านไปได้

เพราะเมื่อคำพูดเกี่ยวข้องกับ ระเบิด อาวุธ การก่อการร้าย หรือภัยคุกคามต่อเครื่องบิน เจ้าหน้าที่จำเป็นต้องถือว่าความปลอดภัยมาก่อน และต้องตรวจสอบว่าเป็นเรื่องจริงหรือไม่

สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย หรือ CAAT เคยเตือนโดยตรงว่า ไม่ควรพูดคำที่เกี่ยวข้องกับระเบิด อาวุธ วัตถุอันตราย การก่อการร้าย หรือโรคระบาดร้ายแรง ทั้งในสนามบินและบนเครื่องบิน แม้จะเป็นการพูดเล่นก็ตาม เพราะอาจทำให้เกิดความตื่นตระหนกหรือความเข้าใจผิด และอาจนำไปสู่การดำเนินการตามกฎหมายได้

คำต้องห้ามบนเครื่องบิน มีอะไรบ้าง?

คำว่า “คำต้องห้าม” เป็นคำที่สื่อและคนทั่วไปใช้เรียกกัน แต่ถ้ามองในแง่กฎหมาย ต้องระวังการตีความว่า มีกฎหมายเขียนบัญชีคำที่ห้ามพูดทุกคำ

สิ่งที่ CAAT เตือนให้หลีกเลี่ยง ได้แก่

• ระเบิด หรือ Bomb / Explosive

• ปืน อาวุธ หรือวัตถุอันตราย

• การก่อการร้าย

• การจี้หรือยึดเครื่องบิน

• ข้อความที่สื่อถึงภัยคุกคามต่อเครื่องบิน

• การแจ้งข้อมูลเท็จเกี่ยวกับเหตุฉุกเฉิน เช่น เครื่องบินกำลังจะตกหรือมีเหตุอันตราย

หลักคิดจึงไม่ใช่แค่ “คำไหนพูดไม่ได้” แต่คือ ข้อความนั้นกำลังสร้างความหวาดกลัวหรือทำให้เจ้าหน้าที่ต้องเชื่อว่าอาจมีภัยจริงหรือไม่

CAAT ยกตัวอย่างคำพูดและสถานการณ์ที่ไม่ควรทำ เช่น การบอกพนักงานภาคพื้น นักบิน หรือลูกเรือว่าสายการบินกำลังจะถูกวางระเบิด หรือการแจ้งข้อมูลเท็จว่ามีไฟไหม้หรือเครื่องบินกำลังจะตก

แล้วทำไมเจ้าหน้าที่ถึงต้องจริงจังขนาดนั้น?

เหตุผลค่อนข้างตรงไปตรงมา

เจ้าหน้าที่ไม่สามารถรู้ได้ทันทีว่าคนพูดกำลังล้อเล่นหรือพูดความจริง

ถ้ามีคนบอกว่า “มีระเบิด” แล้วเจ้าหน้าที่ตอบกลับว่า “คงพูดเล่นมั้ง” ก่อนปล่อยให้เครื่องบินออกเดินทาง หากเกิดเหตุจริง ความเสียหายจะร้ายแรงเกินกว่าจะยอมเสี่ยง

ดังนั้นกระบวนการด้านความปลอดภัยจึงต้องตั้งอยู่บนสมมติฐานว่า คำเตือนเกี่ยวกับภัยคุกคามต้องได้รับการตรวจสอบ

นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมมุกที่ดูเหมือนสั้น ๆ อาจกลายเป็นเรื่องใหญ่ ทั้งผู้โดยสาร เจ้าหน้าที่ สายการบิน และเที่ยวบินลำนั้นอาจได้รับผลกระทบ

Thai PBS อธิบายว่า การพูดคำว่า “ระเบิด” บนเครื่องบินอาจทำให้ลูกเรือหรือเจ้าหน้าที่ต้องตรวจสอบสถานการณ์ และอาจทำให้การเดินทางล่าช้าหรือเกิดความยุ่งยากตามมา

ที่สำคัญคือ กฎหมายไม่ได้มองแค่ “คำ”

จุดนี้หลายบทความมักอธิบายสั้นเกินไป

กฎหมายไทยที่เกี่ยวข้องคือ พระราชบัญญัติว่าด้วยความผิดบางประการต่อการเดินอากาศ พ.ศ. 2558

มาตรา 22 กำหนดความผิดเกี่ยวกับการแจ้งข้อความหรือส่งข่าวสารที่รู้อยู่แล้วว่าเป็นเท็จ และการนั้นเป็นเหตุหรือน่าจะเป็นเหตุให้คนที่อยู่ในท่าอากาศยาน หรืออยู่ในอากาศยานระหว่างการบินเกิดความตื่นตกใจ

กรณีดังกล่าวมีโทษ จำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

และหากการกระทำนั้นเป็นเหตุให้เกิดอันตรายต่อความปลอดภัยของอากาศยานระหว่างการบิน โทษจะหนักขึ้นเป็น จำคุกตั้งแต่ 5–15 ปี หรือปรับตั้งแต่ 200,000–600,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ดังนั้นการเขียนว่า

“แค่พูดคำว่า ‘ระเบิด’ ก็ผิดกฎหมายทันที”

จึงเป็นการสรุปที่ง่ายเกินไป

สิ่งที่ต้องพิจารณาคือ บริบทของข้อความ ความเป็นเท็จ ผลที่เกิดขึ้น และผลกระทบต่อความปลอดภัย

แล้วถ้าพูดเล่นล่ะ?

นี่คือเหตุผลที่คำว่า “พูดเล่น” ไม่ใช่ข้ออ้างที่ควรเสี่ยง

CAAT ระบุชัดว่าไม่ควรพูดคำเหล่านี้แม้จะเป็นการพูดเล่นกับเพื่อนหรือเจ้าหน้าที่ เพราะอาจทำให้เกิดความไม่สบายใจ ตื่นตระหนก หรือความเข้าใจผิด และผู้พูดอาจถูกดำเนินการตามกฎหมายได้

มีตัวอย่างข่าวที่สะท้อนเรื่องนี้หลายครั้ง

ในปี 2567 มีกรณีผู้โดยสารชาวโปแลนด์ถูกดำเนินคดีเกี่ยวกับการขู่วางระเบิดบนเที่ยวบินไทยเวียตเจ็ท โดย CAAT ระบุว่าการขู่วางระเบิดในสนามบินหรืออากาศยานเข้าข่ายความผิดตามมาตรา 22

และในเดือนเมษายน 2569 Thairath รายงานการเตือนจากกระทรวงคมนาคมเกี่ยวกับคำพูดอย่าง “ระเบิด ปืน ก่อการร้าย” ในสนามบินและบนเครื่องบิน โดยย้ำว่าการพูดเล่นก็อาจนำไปสู่ปัญหาทางกฎหมายได้

จำง่าย ๆ ก่อนขึ้นเครื่อง

ไม่จำเป็นต้องท่องรายการยาว ๆ

ให้ใช้หลักง่าย ๆ ว่า

อย่าพูดเล่นเรื่องภัยคุกคาม

โดยเฉพาะเรื่อง

ระเบิด → อาวุธ → การก่อการร้าย → การจี้เครื่องบิน → ภัยที่อาจทำให้คนเชื่อว่าเครื่องบินไม่ปลอดภัย

และถ้าพบสิ่งผิดปกติจริง ๆ ก็ไม่ควรตะโกนสร้างความตื่นตระหนก แต่ควร แจ้งลูกเรือหรือเจ้าหน้าที่ตามช่องทางที่เหมาะสม

เพราะหน้าที่ของเจ้าหน้าที่คือการตรวจสอบความปลอดภัย ส่วนหน้าที่ของผู้โดยสารคือไม่ทำให้สถานการณ์ที่กำลังปลอดภัย กลายเป็นสถานการณ์ฉุกเฉินจากคำพูดของตัวเอง

FAQ: คำถามที่หลายคนอาจสงสัย

พูดคำว่า “ระเบิด” บนเครื่องบินผิดกฎหมายทันทีหรือไม่?

ไม่ควรสรุปว่าการเปล่งคำเพียงคำเดียวทำให้ผิดกฎหมายโดยอัตโนมัติ ตัวบทกฎหมายพิจารณาการแจ้งข้อความหรือข่าวสารที่เป็นเท็จและผลที่ทำให้เกิดหรือน่าจะทำให้ผู้คนในสนามบินหรืออากาศยานตื่นตกใจ ดังนั้น บริบทของการพูดมีความสำคัญ

ถ้าเป็นการพูดเล่นกับเพื่อนล่ะ?

ก็ยังไม่ควรเสี่ยง เพราะเจ้าหน้าที่ไม่สามารถรู้เจตนาของผู้พูดได้ทันที และ CAAT เตือนโดยตรงว่าไม่ควรพูดคำเหล่านี้แม้เป็นการพูดเล่น

คำต้องห้ามมีเฉพาะบนเครื่องบินหรือไม่?

ไม่ใช่เฉพาะบนเครื่องบิน คำเตือนของ CAAT ครอบคลุมทั้ง สนามบินและบนเครื่องบิน

ถ้าเห็นเหตุอันตรายจริงควรทำอย่างไร?

ควรแจ้งลูกเรือหรือเจ้าหน้าที่โดยตรง ไม่ควรสร้างข่าวหรือพูดให้ผู้โดยสารคนอื่นแตกตื่น เพราะการแจ้งข้อมูลด้านความปลอดภัยควรส่งผ่านช่องทางที่เจ้าหน้าที่สามารถตรวจสอบและจัดการได้

การเดินทางด้วยเครื่องบินมีเรื่องที่ต้องระวังมากกว่าการตรวจสัมภาระหรือของเหลวเสียอีก

บางครั้ง สิ่งที่เราพกขึ้นเครื่องไม่ได้สร้างปัญหา แต่คำพูดไม่กี่คำของเราอาจทำให้เจ้าหน้าที่ต้องหยุดตรวจสอบความปลอดภัยทั้งระบบ

ดังนั้นครั้งหน้าที่ขึ้นเครื่อง ถ้าอยากเล่นมุกกับเพื่อนก็เลือกเรื่องอื่นดีกว่า

โดยเฉพาะคำที่เกี่ยวกับ “ระเบิด” และภัยคุกคามต่อเครื่องบิน

เพราะสำหรับคนพูดอาจเป็นแค่ประโยคเดียว แต่สำหรับคนทำงานด้านความปลอดภัย มันอาจเป็นสัญญาณที่ต้องตรวจสอบให้แน่ใจก่อนว่า ทุกคนบนเครื่องยังปลอดภัยจริง ๆ