ทำไมขอบเหรียญสมัยใหม่ถึงต้องมีร่องเล็กๆ รอบขอบ? เบื้องหลังคือการต่อสู้กับการโกงที่กินเวลาหลายร้อยปี
ลองหยิบเหรียญบาทหรือเหรียญต่างประเทศขึ้นมาดูขอบสักครั้ง จะเห็นว่ามีร่องเล็กๆ วนรอบขอบเหรียญอยู่เต็มไปหมด หลายคนไม่เคยสังเกต หรือสังเกตแล้วก็ผ่านไปโดยไม่ได้คิดต่อ
แต่ร่องเล็กๆ เหล่านี้ไม่ได้มีไว้เพื่อความสวยงาม แต่มีที่มาจากปัญหาการโกงที่ระบาดหนักทั่วยุโรปมาหลายร้อยปี และผู้ที่แก้ปัญหานี้ได้คือนักวิทยาศาสตร์คนหนึ่งที่หลายคนรู้จักดีจากงานด้านอื่น
การโกงที่แทบไม่มีใครจับได้
ในยุคที่เหรียญทำจากทองหรือเงินจริงๆ นักโกงยุคนั้นคิดค้นวิธีหารายได้จากเหรียญเหล่านั้นโดยที่เจ้าของไม่รู้ตัว วิธีการคือการใช้ตะไบขูดโลหะออกจากขอบเหรียญทีละนิดอย่างระมัดระวัง แล้วเก็บผงโลหะนั้นสะสมไว้ เมื่อมีมากพอก็นำไปหลอมขาย ส่วนเหรียญที่ถูกขูดก็นำไปใช้จ่ายต่อในราคาเดิม
เพราะเหรียญในยุคนั้นขอบเรียบและไม่ได้มีขนาดสม่ำเสมอนัก การขูดขอบออกเล็กน้อยจึงแทบสังเกตไม่ออกด้วยตาเปล่า กว่าจะรู้ว่าเหรียญเบาผิดปกติก็ผ่านมือไปหลายคนแล้ว ปัญหานี้ระบาดหนักในอังกฤษช่วงศตวรรษที่ 17 จนรัฐบาลต้องหาทางแก้อย่างจริงจัง
ไอแซก นิวตัน กับงานที่คนมักลืม
ชื่อของไอแซก นิวตัน ส่วนใหญ่จะถูกจดจำในฐานะผู้ค้นพบกฎแรงโน้มถ่วง แต่ในปี ค.ศ. 1696 เขาได้รับแต่งตั้งให้ดูแลโรงกษาปณ์หลวงของอังกฤษ และโยนตัวเองเข้าสู่ปัญหาการโกงเหรียญอย่างจริงจัง
วิธีแก้ที่เขานำมาใช้คือการทำร่องเล็กๆ รอบขอบเหรียญ ซึ่งเรียกว่า Reeding ทันทีที่มีร่องเหล่านี้ หากใครพยายามขูดขอบเหรียญออก ร่องจะหายหรือเสียหายทันที ทำให้ตรวจพบการโกงได้ง่ายและชัดเจน
ร่องขอบเหรียญจึงเปรียบเหมือนซีลนิรภัยที่มองเห็นได้ด้วยตาเปล่า ไม่ต่างจากกลไกภายในกลอนที่ซ่อนความซับซ้อนไว้ใต้รูปลักษณ์ธรรมดา สิ่งที่เรามองว่าเป็นแค่ลวดลายตกแต่ง แท้จริงคือระบบตรวจจับการโกงที่คิดมาอย่างรัดกุม
ร่องเหรียญยังมีประโยชน์อื่นด้วย
นอกจากป้องกันการขูดขอบแล้ว ร่องรอบขอบเหรียญยังช่วยให้ผู้พิการทางสายตาแยกแยะเหรียญต่างชนิดได้โดยใช้การสัมผัสเพียงอย่างเดียว และยังทำให้การปลอมแปลงเหรียญยากขึ้น เพราะนอกจากจะต้องทำหน้าเหรียญให้เหมือน ยังต้องทำขอบให้ตรงด้วย
น่าสังเกตว่าเหรียญมูลค่าต่ำอย่างเหรียญหนึ่งเซนต์และห้าเซนต์ของสหรัฐฯ ไม่มีร่องขอบ เพราะทำจากโลหะราคาถูกที่ไม่คุ้มค่าพอจะโกงด้วยวิธีนี้ ร่องขอบจึงยังคงอยู่บนเหรียญที่มีมูลค่าสูงกว่าเป็นหลัก
เหรียญ กาแฟ หรือแม้แต่ขวดน้ำอัดลม ต่างก็มีกลไกที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังซึ่งหลายคนไม่เคยสังเกต ร่องขอบเหรียญเป็นเพียงหนึ่งในตัวอย่างที่ชัดที่สุด ว่าของธรรมดาในชีวิตประจำวันมักผ่านการคิดมาอย่างรัดกุมเสมอ เพียงแต่เราไม่ค่อยใช้เวลาหยุดสังเกตเท่านั้น
ร่องขอบเหรียญที่ถือใช้มาทั้งชีวิต เพิ่งรู้ว่ามีเหตุผลแบบนี้อยู่เบื้องหลัง หรือเคยสงสัยมาก่อนแล้วครับ?
แหล่งอ้างอิง:
APMEX — Why Do Coins Have Ridges?
Wikipedia — Reeding
GovMint — Why Do Coins Have Ridges? (History of Reeded Edges)
เขียนโดย พีรพัฒน์ พีพี
เด่นเหนือเด่นใต้ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 5-4 จัดชุดสองตัวท้ายและสามตัวท้าย
5คดีดังของไทยที่ถูกนำไปสร้างเป็นภาพยนตร์
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
นกตาทิพย์ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขวงกลมเด่น 3 จัดชุดสองตัวบน 31-33-35-37
เช็กดวงประจำวันที่ 19 พฤศจิกายน 2569 ราศีที่ดาวศรีสถิต “พิจิก” ราศีที่ดาวกาลีสถิต “มีน”
เปิด 5 จังหวัดที่มีพื้นที่ป่าไม้มากที่สุดในประเทศไทย จังหวัดไหนยังคงมีผืนป่าอุดมสมบูรณ์?
ต้น Tule ต้นไม้ที่มีลำต้นใหญ่ที่สุดในโลก ยักษ์ใหญ่แห่งเม็กซิโกที่มีอายุเกือบ 2,000 ปี!
18 มงกุฎ มาจากไหน? ทำไมคำนี้ถึงกลายเป็นคำเรียกพวกมิจฉาชีพ?
หวยลาวเด็ดวันนี้ 19 พฤศจิกายน 2569 วิเคราะห์เลขเด่น คัด 2 ตัว 3 ตัว พร้อมแนวทางก่อนหวยออก
สลับงานครั้งเดียว กว่าจะกลับมาทำงานเดิมเฉลี่ย 23 นาที งานวิจัยของ Gloria Mark ที่ทุกคนอ้างถึง
เปิด 5 จังหวัดที่มีสัดส่วนคนจนสูงที่สุดในประเทศไทย พื้นที่ไหนกำลังเผชิญความท้าทายทางเศรษฐกิจ?
เปิด 5 จังหวัดที่มีพื้นที่ป่าไม้มากที่สุดในประเทศไทย จังหวัดไหนยังคงมีผืนป่าอุดมสมบูรณ์?
ต้น Tule ต้นไม้ที่มีลำต้นใหญ่ที่สุดในโลก ยักษ์ใหญ่แห่งเม็กซิโกที่มีอายุเกือบ 2,000 ปี!
เปิด 5 จังหวัดที่มีสัดส่วนคนจนสูงที่สุดในประเทศไทย พื้นที่ไหนกำลังเผชิญความท้าทายทางเศรษฐกิจ?
ประสาทวิทยาศาสตร์:เบื้องหลังการเยียวยาและการเปลี่ยนแปลงของสมอง


