วันนี้ 15 สิงหาคม: ทำไมอินเดียฉลอง “อิสรภาพ” แต่เกาหลีเรียกว่า “วันที่แสงกลับคืน”?

วันที่ 15 สิงหาคมอาจดูเป็นเพียงวันเสาร์ธรรมดาในไทย แต่ถ้ามองไปอีกสองประเทศ จะเห็นธงชาติเต็มเมืองและความหมายของคำว่า “อิสรภาพ” ที่ไม่เหมือนกันเลย

อินเดียเรียกวันนี้ว่า Independence Day ส่วนเกาหลีใต้เรียกว่า 광복절 (Gwangbokjeol) หรือ “วันฟื้นคืนของแสง” ทั้งคู่เกี่ยวกับการหลุดพ้นจากการปกครองของต่างชาติ แต่เรื่องราว เวลา และบาดแผลทางประวัติศาสตร์คนละแบบ

15 สิงหาคมไม่ใช่วันสากลของสหประชาชาติ แต่เป็นวันที่บอกได้ดีว่า “อิสรภาพ” ไม่ได้มีความหมายเดียวสำหรับทุกประเทศ

วันเดียวกัน แต่คนละความทรงจำ

อินเดีย: วันที่ธงไตรรงค์ขึ้นเหนือป้อมแดง

สำหรับอินเดีย วันที่ 15 สิงหาคมของทุกปีคือวันประกาศเอกราช ประเทศพ้นจากการปกครองอาณานิคมของอังกฤษในปี 1947 หลังการต่อสู้ทางการเมืองที่กินเวลายาวนาน หลักฐานทางประวัติศาสตร์ของรัฐสภาสหราชอาณาจักรระบุว่า Indian Independence Act ปี 1947 เป็นกฎหมายที่สร้างรัฐเอกราชใหม่สองแห่ง คืออินเดียและปากีสถาน

แต่การเล่าเรื่องนี้ให้ครบต้องไม่ทำเหมือนเป็นฉากจบที่สวยงามล้วน ๆ เพราะการแบ่งดินแดนในเวลานั้นกระทบผู้คนจำนวนมหาศาลและนำไปสู่การอพยพครั้งใหญ่ การเข้าใจวันเอกราชจึงต้องมีทั้งความภาคภูมิใจ และความตระหนักว่าการตั้งประเทศใหม่มีต้นทุนมนุษย์จริง ๆ

ทุกปี ภาพจำของวันนี้คือพิธีชักธงชาติที่ ป้อมแดง (Red Fort) ในเดลี ตามด้วยสุนทรพจน์ของนายกรัฐมนตรี ขณะที่โรงเรียน สถานที่ทำงาน และชุมชนต่างจัดพิธีชักธงของตนเอง

เกาหลี: ไม่ได้เรียกแค่ “วันชาติ” แต่เรียกว่า “วันที่แสงกลับคืน”

ฝั่งเกาหลี ความหมายของชื่อวันบอกอารมณ์ของชาติได้ชัดกว่า Gwang หมายถึงแสง bok หมายถึงการกลับคืน และ jeol หมายถึงวันสำคัญหรือวันหยุด จึงแปลได้ว่า “วันฟื้นคืนของแสง”

เกาหลีอยู่ภายใต้การปกครองอาณานิคมของญี่ปุ่นตั้งแต่ปี 1910 จนถึงปี 1945 วันที่ 15 สิงหาคม 1945 จึงกลายเป็นวันที่คนเกาหลีรำลึกถึงการหลุดพ้นหลังญี่ปุ่นยอมจำนนในสงครามโลกครั้งที่ 2 น่าสนใจที่ทั้งเกาหลีใต้และเกาหลีเหนือมีวันรำลึกการปลดปล่อยในวันนี้ แม้จะใช้ชื่อและเล่าเรื่องประวัติศาสตร์ในแบบของตนเอง

ทำไมคนไทยที่ไม่ได้อยู่ในสองประเทศนี้ควรรู้?

เพราะเรามักบริโภควัฒนธรรมเกาหลีแบบตัดขาดจากประวัติศาสตร์ เรารู้จักเพลง ซีรีส์ อาหาร และแบรนด์ แต่ไม่รู้ว่ามีวันหนึ่งในปฏิทินที่ทำให้ธงแทกึกกีปรากฏเต็มเมือง และคำว่า “แสงกลับคืน” มีน้ำหนักมากแค่ไหน

ส่วนอินเดียก็ถูกลดทอนเป็นภาพจำเรื่องบอลลีวูด อาหาร หรือเทคโนโลยี ทั้งที่วันที่ 15 สิงหาคมคือวันซึ่งเชื่อมโยงกับการสร้างรัฐสมัยใหม่ การแบ่งเขตแดน และคำถามใหญ่เรื่องตัวตนของผู้คนหลายร้อยล้านคน

บทเรียนของวันเดียวกันนี้จึงไม่ใช่แค่ “สองประเทศมีวันสำคัญตรงกัน” แต่คืออิสรภาพไม่เคยเป็นปุ่มที่กดแล้วทุกอย่างจบ มันเป็นทั้งความสุขของการได้กำหนดอนาคตเอง และหน้าที่ที่จะไม่ลืมราคาที่คนรุ่นก่อนจ่ายไว้

แล้ววันนี้ คุณเพิ่งรู้เรื่องไหนมากกว่ากัน?

ระหว่างเรื่องที่ว่าอินเดียมี Independence Day ในวันที่ 15 สิงหาคม กับความหมายของคำว่า Gwangbokjeol ที่แปลว่า “วันฟื้นคืนของแสง” เรื่องไหนทำให้คุณมองวันสำคัญของประเทศอื่นต่างไปบ้าง? คุยกันได้ในคอมเมนต์

แหล่งอ้างอิง

1. UK Parliament — 1947 Indian Independence Act
2. Ministry of Tourism, Government of India — Independence Day
3. Korea.net — The day of the restoration of light
4. United Nations — List of International Days and Weeks