ฟาร์มส่งกลิ่นเหม็นและแมลงวันจัดการได้ตามกฎหมายสาธารณสุข

ฟาร์มหมูหรือฟาร์มไก่อยู่ในที่ดินของเจ้าของกิจการเอง ไม่ได้หมายความว่าจะส่งกลิ่น มูลสัตว์ น้ำเสีย หรือปล่อยให้แมลงวันรบกวนบ้านข้างเคียงได้โดยไม่มีขอบเขต กฎหมายสาธารณสุขมีเครื่องมือจัดการเรื่องนี้โดยตรง และบางกรณีไปได้ไกลถึงขั้นสั่งหยุดใช้สถานที่หรือหยุดกิจการชั่วคราว

• จุดแรกต้องดูที่มาตรา 25 แห่งพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 และที่แก้ไขเพิ่มเติม

มาตรานี้กำหนดลักษณะของ “เหตุรำคาญ” ไว้ค่อนข้างกว้าง กรณีฟาร์มสัตว์เข้าข่ายได้หลายทางพร้อมกัน เช่น การสะสมมูลหรือของเสียจนเกิดกลิ่นเหม็นหรือกลายเป็นแหล่งเพาะพันธุ์พาหะนำโรค การเลี้ยงสัตว์ในสถานที่หรือด้วยวิธีที่ทำให้เสื่อมหรืออาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพ การจัดการโรงเรือน น้ำเสีย และสิ่งปฏิกูลไม่เพียงพอ รวมถึงการกระทำที่ทำให้เกิดกลิ่นจนกระทบสุขภาพ

จึงไม่จำเป็นต้องพิสูจน์ว่ากลิ่นทำให้เกิดโรคร้ายก่อนทุกครั้ง หากสภาพการเลี้ยงก่อหรืออาจก่อความเดือดร้อนแก่บ้านใกล้เคียง และข้อเท็จจริงเข้าลักษณะตามมาตรา 25 เจ้าหน้าที่สามารถตรวจสอบในฐานะเหตุรำคาญได้

• สำหรับฟาร์มที่ตั้งอยู่ในที่ดินเอกชน มาตรา 28 เป็นมาตราหลักที่ใช้จัดการ

เจ้าพนักงานท้องถิ่นมีอำนาจออกคำสั่งเป็นหนังสือให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองสถานที่ระงับเหตุรำคาญภายในเวลาที่กำหนด และสามารถระบุวิธีแก้ไขไว้ในคำสั่ง เช่น ปรับระบบเก็บมูล ทำความสะอาดโรงเรือน จัดการน้ำเสีย ปิดคลุมจุดหมักมูล วางมาตรการควบคุมแมลงวัน หรือปรับปรุงระบบลดกลิ่น

ถ้าไม่ปฏิบัติตามคำสั่ง ท้องถิ่นมีอำนาจเข้าระงับเหตุและดำเนินการตามความจำเป็นเพื่อไม่ให้ปัญหาเกิดซ้ำ โดยเรียกค่าใช้จ่ายจากเจ้าของหรือผู้ครอบครองสถานที่ได้ตามเงื่อนไขของกฎหมาย

ส่วนกรณีที่เหตุรำคาญอาจก่ออันตรายอย่างร้ายแรงต่อสุขภาพ หรือกระทบสภาวะความเป็นอยู่ที่เหมาะสมของประชาชน มาตรา 28 เปิดทางให้เจ้าพนักงานท้องถิ่นออกคำสั่งห้ามใช้สถานที่ทั้งหมดหรือบางส่วน จนกว่าปัญหาจะได้รับการแก้ไขจนเป็นที่พอใจ นี่คือจุดที่กฎหมายสามารถนำไปสู่การ “หยุดใช้พื้นที่ฟาร์ม” ได้จริง ไม่ใช่เพียงส่งหนังสือเตือน

• อีกชั้นหนึ่งคือเรื่องกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ

ประกาศกระทรวงสาธารณสุขกำหนดกิจการเกี่ยวกับการเพาะพันธุ์ เลี้ยง และอนุบาลสัตว์ไว้ในกลุ่มกิจการที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพ แต่การจะต้องขอใบอนุญาตในพื้นที่ใด ต้องตรวจข้อบัญญัติหรือเทศบัญญัติขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นพื้นที่นั้นประกอบด้วย เพราะมาตรา 31 และ 32 ให้อำนาจกำหนดประเภทก