ทำไมผีเสื้อใช้เท้าชิมรสก่อนตัดสินใจว่าจะกินหรือวางไข่ตรงไหน
สำหรับผีเสื้อ การชิมอาหารเริ่มขึ้นตั้งแต่วินาทีที่เท้าแตะพื้น
ภาพที่เห็นจนชินคือผีเสื้อบินลงเกาะดอกไม้ แล้วค่อยคลี่งวงยาวออกมาดูดน้ำหวาน หลายครั้งจึงดูเหมือนว่าปากน่าจะเป็นอวัยวะสำคัญที่สุดในการตรวจว่าอะไรน่ากิน แต่ก่อนงวงจะได้ทำงาน ผีเสื้อจำนวนมากได้รับข้อมูลทางเคมีจากพื้นผิวที่ยืนอยู่เรียบร้อยแล้ว เพราะบริเวณขาของมันมี ตัวรับสารเคมีที่ทำหน้าที่เกี่ยวข้องกับการรับรส อยู่ด้วย
เท้าไม่ได้ทำหน้าที่เหมือนลิ้นทุกอย่าง แต่ช่วยตรวจสารเคมีได้
ตามส่วนปลายของขา โดยเฉพาะบริเวณทาร์ซัสของผีเสื้อหลายชนิด มีโครงสร้างรับความรู้สึกขนาดเล็กที่เรียกว่า sensilla ภายในเชื่อมโยงกับเซลล์ประสาทรับสารเคมี เมื่อขาสัมผัสพื้นผิว สารบางชนิดบนดอกไม้ ใบไม้ หรือวัสดุที่เกาะสามารถกระตุ้นตัวรับเหล่านี้ได้ สมองจึงได้รับข้อมูลว่าพื้นผิวนั้นมีสารประเภทใดอยู่บ้าง
พูดให้ง่ายที่สุดคือ ผีเสื้อสามารถตรวจรสของสิ่งที่ยืนอยู่ได้โดยไม่จำเป็นต้องเอาเข้าปากก่อน
ตรงนี้มีประโยชน์มาก เพราะอาหารหลักของผีเสื้อตัวเต็มวัยจำนวนมากอยู่ในรูปของเหลว เช่น น้ำหวานจากดอกไม้ งวงจึงเหมาะกับการดูดของเหลวมากกว่าการกัดชิมใบไม้แบบสัตว์ที่มีปากสำหรับเคี้ยว การวางตัวรับสารเคมีไว้ตรงขาจึงเปิดทางให้ตรวจสอบพื้นที่ก่อน แล้วค่อยตัดสินใจว่าจะคลี่งวงลงไปกินหรือไม่
ความสามารถนี้สำคัญกว่าการหาอาหารเสียอีก
สำหรับผีเสื้อตัวเมีย การเลือกต้นไม้สำหรับวางไข่เป็นเรื่องที่มีเดิมพันสูง ไข่ฟักออกมาเป็นหนอน และหนอนผีเสื้อแต่ละชนิดไม่ได้กินพืชได้ทุกอย่าง หลายชนิดพึ่งพาพืชเจ้าบ้านเพียงไม่กี่ชนิด หากวางไข่ผิดต้น ตัวอ่อนที่เกิดมาอาจหาอาหารที่เหมาะสมไม่ได้
จึงพบพฤติกรรมที่น่าสนใจมาก ผีเสื้อตัวเมียบางชนิดจะเกาะบนใบไม้แล้ว แตะหรือเคาะพื้นผิวด้วยขา การสัมผัสช่วยให้สารจากใบเข้าถึงตัวรับเคมีได้ดีขึ้น จากนั้นระบบประสาทจึงประมวลข้อมูลว่าสารเคมีที่ตรวจพบตรงกับพืชเจ้าบ้านที่เหมาะสมหรือไม่
สำหรับผีเสื้อบางชนิด การเลือกใบหนึ่งใบอาจหมายถึงการเลือกอาหารหลายมื้อแรกให้ลูกตั้งแต่ยังไม่ฟัก
นี่ทำให้คำว่า “ชิมด้วยเท้า” มีความหมายมากกว่าลูกเล่นแปลกๆ ของธรรมชาติ เพราะมันเชื่อมโยงโดยตรงกับการอยู่รอดและการสืบพันธุ์
แล้วปากของผีเสื้อไม่มีประสาทรับรสเลยหรือ
มี ตัวรับสารเคมีของผีเสื้อไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะเท้า และตำแหน่งของตัวรับแตกต่างกันไปตามชนิด สามารถพบอวัยวะรับเคมีบริเวณส่วนปาก หนวด หรือส่วนอื่นของร่างกายได้ด้วย ดังนั้นประโยคที่ว่า “ผีเสื้อไม่มีลิ้นจึงต้องใช้เท้าแทน” จึงง่ายเกินความจริง
ภาพที่แม่นกว่าคือ ผีเสื้อมีระบบตรวจสารเคมีกระจายอยู่หลายตำแหน่ง แต่ตัวรับบริเวณขามีความสำคัญเป็นพิเศษ เพราะขาคือส่วนที่แตะพื้นผิวก่อน เมื่อบินลงบนดอกไม้หรือใบไม้ การเอาเซ็นเซอร์ไว้ตรงจุดสัมผัสแรกจึงช่วยให้ได้ข้อมูลอย่างรวดเร็ว
• ขาแตะพื้นผิว และตรวจสารเคมีบางชนิด
• ระบบประสาทรับข้อมูล เพื่อประเมินสิ่งที่กำลังเกาะ
• ถ้าเป็นแหล่งอาหาร จึงอาจตามด้วยการคลี่งวงเพื่อดูดของเหลว
• ถ้าเป็นผีเสื้อตัวเมียที่กำลังหาที่วางไข่ ข้อมูลทางเคมีช่วยประกอบการเลือกพืชเจ้าบ้าน
ลองมองในมุมของวิวัฒนาการแล้วจะเห็นความลงตัว หากต้องบินไปตรวจใบไม้ทีละใบ การต้องกัดหรือกินทุกใบเพื่อรู้ว่าเหมาะหรือไม่ย่อมสิ้นเปลือง การตรวจสารเคมีทันทีที่ลงเกาะช่วยคัดกรองตัวเลือกได้ตั้งแต่ขั้นแรก
เท้าของผีเสื้อจึงไม่ได้มีไว้เพียงรับน้ำหนัก แต่เป็นส่วนหนึ่งของระบบสำรวจโลก สิ่งที่สายตามนุษย์เห็นเป็นเพียงการเกาะดอกไม้ธรรมดา สำหรับผีเสื้ออาจเป็นช่วงเวลาที่ประสาทสัมผัสกำลังอ่านข้อมูลทางเคมีจากพื้นผิวอย่างละเอียด และบางครั้งข้อมูลไม่กี่วินาทีนั้นก็ตัดสินทั้งมื้ออาหารและอนาคตของลูกที่จะเกิดตามมา
รีวิวแกะกล่อง CAPTAIN AMERICA : THE FIRST AVENGERS กัปตันอเมริกา อเวนเจอร์สรุ่นที่ 1
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
รู้หรือไม่? รองเท้าส้นสูงในอดีตไม่ได้สร้างมาเพื่อผู้หญิง แต่เริ่มต้นจากรองเท้าของผู้ชายและทหารม้า
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
ทำไมไม่ค่อยมีธงชาติสีม่วง
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
มดเดินเป็นแถวเพราะตามกลิ่นฟีโรโมน ไม่ใช่เพราะมีหัวหน้า
ตำนานเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยวกับมัสยิดกรือเซะ
นกตาทิพย์ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขวงกลมเด่น 3 จัดชุดสองตัวบน 31-33-35-37
ส่องก่อนใคร ปฏิทินจีนกับเลขปฏิทิน งวด 1 ธันวาคม 2569 นี้
เด่นเหนือเด่นใต้ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 5-4 จัดชุดสองตัวท้ายและสามตัวท้าย
ชีวิตใต้ดินของชาวเมืองคูเบอร์พีดีในทะเลทรายออสเตรเลีย
มันมากกว่าแค่ “สมอง”
เปิด 6 ปรากฏการณ์ซีรีส์แนว Girl’s Love (GL) ของไทย ที่กำลังสร้างกระแสฟีเวอร์ไปทั่วเอเชียและโกยรายได้มหาศาล
ย้อนรอย 5 เหตุการณ์สารเคมีรั่วไหลและมลพิษทางน้ำครั้งใหญ่ในไทย บทเรียนราคาแพงที่ทำลายระบบนิเวศและวิถีชีวิตชาวบ้าน
เปิด 6 สารพิษอันตรายที่ปนเปื้อนในแหล่งน้ำธรรมชาติ! สังเกตอย่างไร และส่งผลต่อสุขภาพระยะยาวร้ายแรงแค่ไหน?