เกาะที่ขยายพื้นที่ได้เอง! Nishinoshima ภูเขาไฟกลางทะเล สร้างแผ่นดินใหม่จนใหญ่ขึ้นเกือบ 10 เท่า

กลางมหาสมุทรแปซิฟิก ห่างจากกรุงโตเกียวไปทางใต้เกือบ 1,000 กิโลเมตร มีเกาะเล็ก ๆ แห่งหนึ่งที่แนวชายฝั่งสามารถเปลี่ยนรูปร่างได้ภายในเวลาไม่กี่เดือน

มันคือ นิชิโนชิมะ (Nishinoshima) เกาะภูเขาไฟในหมู่เกาะโอกาซาวาระของญี่ปุ่น

สิ่งที่ทำให้เกาะนี้โด่งดังไปทั่วโลกเกิดขึ้นในเดือน พฤศจิกายน 2013 เมื่อภูเขาไฟใต้ทะเลใกล้เกาะเกิดปะทุอย่างรุนแรง ลาวา เถ้าถ่าน และเศษหินถูกดันขึ้นเหนือผิวน้ำ จนสร้าง “แผ่นดินใหม่” ขึ้นมากลางทะเลจริง ๆ

 

✦ วันหนึ่งอยู่ดี ๆ ก็มีเกาะใหม่โผล่ขึ้นจากทะเล

วันที่ 20 พฤศจิกายน 2013 มีการพบเกาะภูเขาไฟเกิดใหม่ห่างจากนิชิโนชิมะเดิมประมาณ 500 เมตร

ตอนแรกมันยังเล็กมาก และนักวิทยาศาสตร์เองก็ไม่แน่ใจว่าจะอยู่ได้นานแค่ไหน เพราะเกาะภูเขาไฟเกิดใหม่จำนวนมากถูกคลื่นกัดเซาะจนหายไปในเวลาไม่นาน

แต่เกาะนี้กลับทำตรงกันข้าม

ภูเขาไฟยังคงปะทุและปล่อยลาวาออกมาอย่างต่อเนื่อง ภายในต้นเดือนธันวาคม พื้นที่ของเกาะใหม่เพิ่มเป็นประมาณ 56,000 ตารางเมตร และสูงจากระดับทะเลประมาณ 20–25 เมตร

จากจุดดำเล็ก ๆ ในมหาสมุทร มันกำลังสร้างตัวเองให้ใหญ่ขึ้นทีละวัน

 

✦ เกาะใหม่ก็ “เดินมาชน” เกาะเก่า

จริง ๆ แล้วเกาะไม่ได้ลอยหรือเคลื่อนที่เข้าหากัน

สิ่งที่เกิดขึ้นคือ ลาวาไหลออกจากปล่องแล้วเย็นแข็งกลายเป็นหิน พื้นดินจึงขยายออกจากชายฝั่งทีละน้อย จนพื้นที่ใหม่เชื่อมเข้ากับนิชิโนชิมะเดิมในช่วงปลายเดือนธันวาคม 2013 

ภาพถ่ายจากอากาศในช่วงนั้นน่าทึ่งมาก

ด้านหนึ่งเป็นเกาะเก่าที่เคยมีพืชขึ้นอยู่ ส่วนอีกด้านเป็นแผ่นดินสีดำสนิทที่เพิ่งเกิดจากลาวาร้อน และตรงกลางมีควันสีขาวพวยพุ่งขึ้นจากปล่อง

จากสองเกาะจึงกลายเป็น เกาะเดียว

 

✦ จาก 0.29 ตารางกิโลเมตร โตเป็น 2.63 ตารางกิโลเมตร

ก่อนการปะทุครั้งใหญ่ นิชิโนชิมะมีพื้นที่ประมาณ 0.29 ตารางกิโลเมตร

หลังลาวาไหลต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2013 ถึง 2015 พื้นที่เพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 2.63 ตารางกิโลเมตร หรือใหญ่ขึ้นประมาณ 9 เท่าของพื้นที่เดิม

ภาพดาวเทียมจาก Landsat ทำให้เห็นความเปลี่ยนแปลงอย่างชัดเจน จากเกาะจิ๋วกลางมหาสมุทรกลายเป็นแผ่นดินสีดำขนาดใหญ่ที่มีภูเขาไฟอยู่ตรงกลาง

และเรื่องยังไม่จบ

ปี 2017 ภูเขาไฟกลับมาปะทุอีกครั้ง ทำให้พื้นที่เพิ่มเป็นประมาณ 2.75 ตารางกิโลเมตร 

 

✦ ปี 2020 เกาะยังสร้างแผ่นดินใหม่ต่อ

ช่วงกลางปี 2020 Nishinoshima เข้าสู่การปะทุรุนแรงอีกระลอก

NASA รายงานว่าตั้งแต่กลางเดือนมิถุนายน เกาะเข้าสู่ช่วง “โตอย่างรวดเร็ว” มีทั้งลาวาและเถ้าภูเขาไฟพุ่งออกมาอย่างต่อเนื่อง 

ข้อมูลจากญี่ปุ่นพบว่าเพียงช่วง 19 มิถุนายนถึง 3 กรกฎาคม 2020 ชายฝั่งด้านใต้ของเกาะยื่นออกไปจากเดิมอย่างน้อยประมาณ 150 เมตร

แค่สองสัปดาห์ พื้นที่ชายฝั่งก็เปลี่ยนรูปร่างจนสังเกตเห็นได้จากดาวเทียม

นี่คือเหตุผลที่นิชิโนชิมะถูกเรียกว่าเป็นหนึ่งในตัวอย่างที่ชัดที่สุดของการได้เห็น “แผ่นดินเกิดใหม่” ในยุคปัจจุบัน

 

✦ ลาวากลายเป็นเกาะได้ยังไง?

ใต้ Nishinoshima ไม่ได้มีเพียงเกาะเล็ก ๆ ที่เราเห็น

ตัวเกาะคือยอดของ ภูเขาไฟใต้ทะเลขนาดมหึมา

เมื่อแมกมาจากใต้เปลือกโลกถูกดันขึ้นมาและปะทุผ่านพื้นมหาสมุทร ลาวาจะสัมผัสกับน้ำทะเลและเย็นตัวอย่างรวดเร็ว กลายเป็นหินภูเขาไฟ

ถ้าปะทุครั้งเดียวแล้วหยุด คลื่นอาจกัดเกาะใหม่จนหายไป

แต่ถ้าลาวาออกมามากพอและต่อเนื่อง พื้นหินจะสูงขึ้นเรื่อย ๆ จนโผล่พ้นทะเล จากนั้นลาวารอบใหม่จะไหลทับชั้นเดิม ทำให้เกาะทั้ง สูงขึ้นและกว้างขึ้น

Nishinoshima ผ่านวงจรแบบนี้หลายครั้ง และเคยขยายตัวจากการปะทุมาตั้งแต่ช่วงปี 1973–1974 ก่อนการปะทุครั้งใหญ่ยุคใหม่ในปี 2013 

 

✦ สร้างแผ่นดินใหม่ได้ ก็ถูกทะเลกินกลับได้เหมือนกัน

เกาะไม่ได้โตในทิศทางเดียวตลอดเวลา

ด้านหนึ่งลาวากำลังสร้างแผ่นดินใหม่ แต่อีกด้านหนึ่ง คลื่น ลม และการกัดเซาะ กำลังทำลายชายฝั่งอยู่ตลอด

นี่จึงเป็นเหมือนการแข่งขันระหว่างสองพลัง

ภูเขาไฟสร้างแผ่นดิน
ทะเลกัดแผ่นดินกลับ

ช่วงที่ภูเขาไฟสงบ ชายฝั่งบางส่วนสามารถถอยร่นจากการกัดเซาะ แต่เมื่อเกิดการปะทุครั้งใหม่ ลาวาก็อาจสร้างพื้นที่กลับมาเพิ่มอีกครั้ง

รูปร่างของเกาะจึงไม่เคยหยุดนิ่งจริง ๆ

 

✦ สิ่งมีชีวิตก็ต้องเริ่มต้นใหม่บนดินที่เพิ่งเกิด

ความน่าสนใจอีกเรื่องหนึ่งของ Nishinoshima คือมันกลายเป็น ห้องทดลองธรรมชาติขนาดใหญ่

แผ่นดินที่เกิดจากลาวาใหม่แทบไม่มีดิน ไม่มีต้นไม้ และไม่มีระบบนิเวศสมบูรณ์ นักวิทยาศาสตร์จึงสามารถติดตามว่า หลังภูเขาไฟสร้างพื้นที่ใหม่แล้ว สิ่งมีชีวิตจะกลับเข้ามาอย่างไร

นกทะเลสามารถนำสารอาหารเข้ามาจากมูล ขนนก เศษอาหาร และซากอินทรีย์

เมล็ดพืชสามารถเดินทางมากับลม กระแสน้ำ หรือสัตว์

เมื่ออินทรียวัตถุสะสมมากขึ้น หินภูเขาไฟที่ว่างเปล่าก็ค่อย ๆ มีสภาพเหมาะกับสิ่งมีชีวิตมากขึ้น กระบวนการคล้ายกันนี้เคยถูกศึกษาที่เกาะ Surtsey ของไอซ์แลนด์ ซึ่งเกิดจากภูเขาไฟกลางทะเลในปี 1963

 

✦ แต่ Nishinoshima ไม่ใช่ “เกาะลอยน้ำ”

ตรงนี้เป็นจุดที่หัวข้อควรแก้ให้แม่น

Nishinoshima ไม่ได้ลอยอยู่บนผิวน้ำเหมือนแพ

มันเชื่อมต่อกับภูเขาไฟขนาดใหญ่ที่ตั้งอยู่บนพื้นมหาสมุทร สิ่งที่เราเห็นเหนือทะเลเป็นเพียงยอดส่วนหนึ่งของโครงสร้างภูเขาไฟเท่านั้น 

ของที่สามารถ “ลอย” จากการปะทุภูเขาไฟได้จริงคือ หินพัมมิซ (pumice) ซึ่งเต็มไปด้วยรูอากาศจนบางก้อนลอยน้ำได้ และเมื่อเกิดการปะทุใต้น้ำครั้งใหญ่ หินพัมมิซจำนวนมากสามารถรวมตัวเป็น pumice raft ลอยไปตามมหาสมุทร

แต่นั่นไม่ใช่เกาะถาวรแบบ Nishinoshima

 

✦ ทุกวันนี้มันยังเป็นภูเขาไฟที่ต้องจับตา

Nishinoshima ไม่ได้กลายเป็นภูเขาไฟที่ดับสนิท หลังการปะทุครั้งใหญ่หลายระลอก ยังมีการเฝ้าระวังกิจกรรมอย่างต่อเนื่อง

ข้อมูลของญี่ปุ่นและ Smithsonian Global Volcanism Program ยังรายงานความไม่สงบของภูเขาไฟในช่วงปลายปี 2025 และมีการเตือนสำหรับพื้นที่ทะเลใกล้เกาะอยู่