“10 จังหวัดที่เจอน้ำท่วมซ้ำบ่อยของไทย! ทำไมฝนหนักทีไร บางพื้นที่ถึงกลายเป็นแอ่งรับน้ำทุกปี?”

ฝนตกหนักหนึ่งคืน บางจังหวัดน้ำระบายหายภายในไม่กี่ชั่วโมง แต่บางพื้นที่กลับเริ่มมีน้ำเอ่อเข้าทุ่ง เข้าชุมชน และขึ้นถนนแทบทุกปี

สาเหตุไม่ได้อยู่ที่ “ฝนตกมาก” เพียงอย่างเดียว

จังหวัดที่น้ำท่วมซ้ำบ่อย มักมีอย่างน้อยหนึ่งปัจจัยร่วมกัน คือ เป็นที่ลุ่ม อยู่ปลายน้ำ รับน้ำจากหลายจังหวัด มีแม่น้ำสายใหญ่ไหลผ่าน ระบายออกช้า หรือเจอน้ำทะเลหนุนในช่วงเดียวกับฝนหนัก

ข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียมของ ThaiWater และ GISTDA ในช่วงหลายปีแสดงชื่อจังหวัดบางกลุ่มซ้ำบ่อยมาก ตั้งแต่ภาคเหนือตอนล่าง ลุ่มเจ้าพระยา ไปจนถึงลุ่มน้ำมูลและภาคใต้ฝั่งอ่าวไทย

 

✦ 1. พระนครศรีอยุธยา  เมืองที่อยู่ตรงจุดรับน้ำจากหลายสาย

ถ้าพูดถึงน้ำท่วมซ้ำ ชื่อของ พระนครศรีอยุธยา แทบหลีกไม่พ้น

จังหวัดนี้ตั้งอยู่ในที่ราบลุ่มเจ้าพระยา และมีแม่น้ำสำคัญหลายสายไหลผ่านหรือมาบรรจบกัน ทั้งเจ้าพระยา ป่าสัก และลพบุรี ทำให้พื้นที่รอบเกาะเมืองและชุมชนริมน้ำรับอิทธิพลจากน้ำเหนือโดยตรง

ในปี 2568 ThaiWater รายงานว่า เดือนตุลาคมอยุธยามีพื้นที่น้ำท่วมประมาณ 480,912 ไร่ และเดือนพฤศจิกายนเพิ่มขึ้นถึง 781,921 ไร่ ซึ่งสูงที่สุดในกลุ่มจังหวัดที่ตรวจพบในช่วงนั้น

ภาพถ่ายทางอากาศหลายครั้งจึงเห็นเมืองเก่าถูกน้ำล้อมเกือบทุกทิศ โดยเฉพาะเมื่อเขื่อนเจ้าพระยาต้องระบายน้ำลงมาในช่วงน้ำเหนือมาก

 

✦ 2. สุโขทัย  น้ำจากเทือกเขาไหลลงสู่พื้นที่ราบเร็ว

สุโขทัยเป็นอีกจังหวัดที่ชื่อปรากฏซ้ำในข้อมูลน้ำท่วมแทบทุกปี

ThaiWater ระบุว่า ปี 2564 สุโขทัยมีพื้นที่ถูกน้ำท่วมมากที่สุดในภาคเหนือประมาณ 543,212 ไร่ ปี 2566 ยังมากถึง 343,055 ไร่ และปี 2568 ช่วงอิทธิพลพายุ Kajiki–Nongfa ตรวจพบพื้นที่ท่วมอีกกว่า 214,510 ไร่

เหตุผลหนึ่งคือจังหวัดอยู่ในลุ่มน้ำยม พื้นที่บางส่วนเป็นที่ราบต่ำ เมื่อน้ำจากพื้นที่สูงด้านเหนือไหลลงมาเร็ว แม่น้ำยมสามารถรับน้ำเพิ่มขึ้นมากในเวลาไม่นาน

เมื่อฝนตกต่อเนื่องทั้งต้นน้ำและในพื้นที่เอง น้ำจึงมีโอกาสล้นตลิ่งและกระจายเข้าทุ่งกว้าง

 

✦ 3. พิจิตร  พื้นที่ราบต่ำที่เหมือนแอ่งรับน้ำ

พิจิตรมีชื่ออยู่คู่กับสุโขทัยและพิษณุโลกในรายงานน้ำท่วมหลายปี

ปี 2564 มีพื้นที่น้ำท่วมประมาณ 525,250 ไร่ ปี 2566 ประมาณ 308,208 ไร่ และช่วงปี 2568 อีกกว่า 204,766 ไร่ ในเหตุการณ์หนึ่ง

จังหวัดนี้อยู่ในที่ราบลุ่มภาคเหนือตอนล่าง มีแม่น้ำน่านและแม่น้ำยมเกี่ยวข้องกับระบบระบายน้ำในภูมิภาค

จุดอ่อนของพื้นที่ราบต่ำคือ เมื่อน้ำเข้ามามากกว่าที่ทางน้ำสามารถระบายต่อได้ น้ำจะกระจายออกไปตามทุ่งนาและพื้นที่เกษตรก่อนจะค่อย ๆ ลดระดับ

จึงเกิดภาพน้ำท่วมกินพื้นที่กว้าง แม้บางจุดระดับน้ำจะไม่ไหลแรงแบบน้ำป่า

 

✦ 4. พิษณุโลก  รับทั้งน้ำจากภูเขาและน้ำจากลุ่มน้ำน่าน

พิษณุโลกอยู่ในตำแหน่งที่รับน้ำจากพื้นที่ภูเขาทางตะวันออกและเหนือ แล้วระบายต่อเข้าสู่ลุ่มน้ำน่าน

ในปี 2564 ดาวเทียมตรวจพบพื้นที่น้ำท่วมประมาณ 503,038 ไร่ และปี 2568 ช่วงอิทธิพลพายุ Kajiki–Nongfa พิษณุโลกมีพื้นที่น้ำท่วมสูงที่สุดในชุดข้อมูลนั้นถึง 227,736 ไร่

เมื่อฝนหนักเกิดพร้อมกันทั้งต้นน้ำและพื้นที่ราบ น้ำจำนวนมากจึงไหลมารวมตัวในจังหวัดได้อย่างรวดเร็ว

บางอำเภอมีลักษณะเป็นพื้นที่ต่ำริมแม่น้ำ ทำให้เมื่อน้ำล้นตลิ่ง การระบายกลับสู่ลำน้ำใช้เวลานานกว่าพื้นที่สูง 

 

✦ 5. นครสวรรค์ จุดรวมแม่น้ำก่อนกลายเป็นเจ้าพระยา

นครสวรรค์มีตำแหน่งพิเศษมาก เพราะเป็นบริเวณที่แม่น้ำ ปิงและน่านมาบรรจบกัน ก่อนกลายเป็นแม่น้ำเจ้าพระยา

เมื่อภาคเหนือมีฝนหนักพร้อมกัน น้ำจากหลายลุ่มน้ำจึงไหลลงมารวมตัวที่นี่

ปี 2564 นครสวรรค์มีพื้นที่น้ำท่วมมากถึง 693,599 ไร่ ในภาพรวม และเดือนตุลาคมปีเดียวกันตรวจพบถึง 767,381 ไร่ในช่วงหนึ่ง

ปี 2568 จังหวัดนี้ยังเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่น้ำท่วมกว้างมาก โดยเดือนพฤศจิกายนมีพื้นที่ประมาณ 569,259 ไร่

จึงไม่น่าแปลกที่นครสวรรค์มักถูกจับตาทุกครั้งที่มีข่าว “น้ำเหนือกำลังลง”

 

✦ 6. สุพรรณบุรี  พื้นที่ราบลุ่มรับน้ำด้านตะวันตกของเจ้าพระยา

สุพรรณบุรีเป็นจังหวัดเกษตรกรรมขนาดใหญ่ที่มีพื้นที่ราบต่ำจำนวนมาก และมีแม่น้ำท่าจีนไหลผ่าน

ในหลายปีที่น้ำเหนือมาก จังหวัดนี้ถูกตรวจพบในพื้นที่น้ำท่วมซ้ำพร้อมกับอยุธยา อ่างทอง และนครสวรรค์ โดยปี 2568 ช่วงเดือนพฤศจิกายนมีพื้นที่ถูกน้ำท่วมประมาณ 515,785 ไร่ สูงเป็นอันดับต้น ๆ ของภาคกลาง

ทุ่งนาและพื้นที่ต่ำบางส่วนทำหน้าที่เป็นพื้นที่รับน้ำตามธรรมชาติ

สำหรับระบบจัดการน้ำ สิ่งนี้ช่วยลดน้ำที่จะไหลลงสู่พื้นที่ปลายน้ำ แต่สำหรับคนที่อาศัยอยู่ในจุดรับน้ำ ก็หมายถึงความเสี่ยงที่จะเจอน้ำท่วมซ้ำในปีที่น้ำมาก

 

✦ 7. อ่างทอง  จังหวัดเล็ก แต่รับน้ำเจ้าพระยาเต็ม ๆ

อ่างทองมีพื้นที่ไม่ใหญ่มาก แต่ตั้งอยู่กลางลุ่มเจ้าพระยาตอนล่างและเป็นพื้นที่ค่อนข้างราบ

ชื่อจังหวัดปรากฏซ้ำในภาพถ่ายดาวเทียมน้ำท่วมปี 2566, 2567 และ 2568 พร้อมกับอยุธยา สิงห์บุรี และชัยนาท

เมื่อระดับเจ้าพระยาสูง น้ำในคลองสาขาและพื้นที่ต่ำจะระบายลงแม่น้ำได้ยากขึ้น

หากมีฝนตกในพื้นที่เพิ่มในเวลาเดียวกัน ก็เหมือนมีน้ำไหลเข้า แต่ประตูระบายออกกำลังถูกน้ำข้างนอกดันไว้

จึงเกิดน้ำท่วมขังและน้ำล้นตลิ่งตามพื้นที่ริมน้ำได้บ่อย

 

✦ 8. อุบลราชธานี  เมืองที่น้ำจากทั้งลุ่มมูลไหลมารวมกัน

อุบลราชธานีไม่ได้มีปัญหาแบบอยุธยา แต่มีตำแหน่งที่น่ากังวลอีกแบบ

จังหวัดอยู่ช่วงปลายน้ำของ แม่น้ำมูล และยังรับน้ำจากลำน้ำสาขาจำนวนมากจากพื้นที่อีสานตอนล่าง

หมายความว่า ต่อให้ฝนในตัวเมืองเริ่มหยุด น้ำจากจังหวัดด้านบนก็ยังสามารถเดินทางลงมาสมทบได้

ปี 2564, 2566, 2567 และ 2568 ต่างมีชื่ออุบลราชธานีอยู่ในพื้นที่เกิดน้ำท่วมจากข้อมูล ThaiWater และ ปภ.

เหตุการณ์ปี 2565 ยังถูกบันทึกว่าเป็นน้ำท่วมรุนแรงที่สุดในรอบหลายสิบปีของพื้นที่บางส่วน บ้านเรือนจำนวนมากถูกน้ำล้อมและชุมชนต้องอพยพ

 

✦ 9. นครศรีธรรมราช  ฝนหนักจากภูเขา แล้วน้ำไหลลงพื้นที่ราบชายฝั่ง

น้ำท่วมภาคใต้มีรูปแบบต่างจากภาคกลาง

นครศรีธรรมราชมีทั้งแนวเทือกเขาสูงและพื้นที่ราบชายฝั่ง เมื่อฝนมรสุมตกหนักบนภูเขา น้ำสามารถไหลลงพื้นที่ต่ำอย่างรวดเร็ว ขณะที่คลองและทางระบายต้องรับน้ำจำนวนมากภายในเวลาสั้น ๆ

กรมอุตุนิยมวิทยาอธิบายว่า น้ำป่าไหลหลากมักเกิดเมื่อฝนตกหนักต่อเนื่องบนภูเขา จนดินดูดซับน้ำไม่ทันและน้ำไหลลงสู่ที่ราบต่ำอย่างรวดเร็ว 

ข้อมูลปี 2564 ระบุว่านครศรีธรรมราชมีพื้นที่น้ำท่วมประมาณ 206,268 ไร่ สูงที่สุดในภาคใต้ของปีนั้น ส่วนปี 2567 ยังพบพื้นที่ท่วมประมาณ 108,080 ไร่

 

✦ 10. สงขลา  ทั้งฝนหนัก น้ำจากพื้นที่รอบข้าง และทะเลหนุน

สงขลามีความซับซ้อนเพราะมีทั้งชายฝั่งทะเล พื้นที่ลุ่มรอบทะเลสาบสงขลา และเมืองใหญ่อย่างหาดใหญ่

เมื่อฝนตกหนักต่อเนื่อง น้ำจากพื้นที่สูงรอบลุ่มน้ำไหลลงมารวมในพื้นที่ต่ำ หากตรงกับช่วงที่ระดับน้ำในทะเลหรือทะเลสาบสูง การระบายออกก็ยิ่งช้าลง

ข้อมูลปี 2564 ตรวจพบพื้นที่น้ำท่วมประมาณ 72,750 ไร่ และปี 2567 อีกประมาณ 73,166 ไร่

ปี 2568 ภาคใต้ยังเกิดน้ำท่วมรุนแรงอีกครั้ง โดยภาพดาวเทียมพบพื้นที่ท่วมรวมกว่า 825,000 ไร่ใน 9 จังหวัด และสงขลาเป็นหนึ่งในจังหวัดหลักที่ได้รับผลกระทบ 

 

✦ ทำไมบางจังหวัด “ท่วมซ้ำ” ทั้งที่มีการสร้างคันกั้นน้ำแล้ว?

เพราะน้ำท่วมไม่ได้เกิดจากสาเหตุเดียว

บางจังหวัดเจอ น้ำเหนือ
บางจังหวัดเจอ น้ำล้นตลิ่ง
บางจังหวัดเจอ ฝนหนักในเมืองจนระบายไม่ทัน
บางพื้นที่เจอ น้ำป่า
บางแห่งเจอ น้ำทะเลหนุน

ศูนย์ข้อมูลสาธารณภัยของ ปภ. แบ่งความเสี่ยงอุทกภัยออกเป็นทั้งน้ำท่วมขัง น้ำล้นตลิ่ง และน้ำไหลหลาก โดยฐานข้อมูลย้อนหลัง 10 ปีพบพื้นที่เสี่ยงระดับสูงมากกระจายถึง 71 จังหวัด แสดงให้เห็นว่าปัญหาน้ำท่วมไม่ได้จำกัดอยู่แค่ไม่กี่จังหวัด 

จังหวัดที่ปรากฏในบทความนี้โดดเด่นเพราะมีชื่อซ้ำในข้อมูลดาวเทียมหลายปีและมีลักษณะภูมิประเทศที่เอื้อต่อการรับน้ำ