คุ้นๆอยู่นะ “แคปชั่นเก่า” วัยรุ่นยุค90 เทียบกับยุคเจนวาย

ถ้าสังเกตุให้ดีจะพบว่าแคปชั่นหลายคำในยุค 90 (พ.ศ. 2533-2542 หรือ ค.ศ. 1990-1999) กับแคปชั่นของกลุ่มเจนวายมีความหมายคล้ายกันมาก เพียงแค่เปลี่ยนรูปคำหรือที่มาไปตามบริบทของยุคสมัยเท่านั้น ลองไล่ดูเป็นคู่ๆ จะเห็นภาพชัดขึ้นว่าความรู้สึกของวัยรุ่นแทบไม่เปลี่ยนแต่วิธีพูดออกมาต่างกัน

คู่แรกที่เห็นชัดคือคำว่า "แหล่ม" ของยุค 90 กับคำว่า "เริ่ด" ของกลุ่มเจนวาย ทั้งคู่ใช้ชมว่าสิ่งใดสิ่งหนึ่งยอดเยี่ยม น่าประทับใจ ต่างกันตรงที่ "แหล่ม" แพร่หลายผ่านการพูดคุยแบบตัวต่อตัวในโรงเรียนหรือแหล่งรวมตัวของวัยรุ่น ส่วน "เริ่ด" ได้รับแรงส่งจากพิธีกรรายการวาไรตี้ที่พูดคำนี้บ่อยจนติดปากคนดูทั่วประเทศ แล้วแพร่กระจายเร็วขึ้นผ่านห้องแชทและกระดานสนทนาออนไลน์

คู่ที่สองคือ "เจ๋ง" กับ "เมพ" ซึ่งทั้งคู่หมายถึงเก่งกาจสุดๆ ระดับหาตัวจับยาก "เจ๋ง" เป็นคำที่ใช้กันมานานและกระจายผ่านวงสนทนาปกติ ส่วน "เมพ" เกิดจากการเล่นคำสลับตัวอักษรจากคำว่าเทพในวงการเกมออนไลน์อย่าง Ragnarok ที่กำลังฮิตช่วงต้นทศวรรษ 2540 (2000s) แล้วแพร่จากกลุ่มผู้เล่นเกมไปสู่วงกว้างอย่างรวดเร็วผ่านการพิมพ์แชท

คู่ที่สามคือ "เฉิ่ม" กับ "เอาท์" ทั้งสองคำใช้บอกว่าใครหรือสิ่งใดล้าสมัยตกเทรนด์ "เฉิ่ม" มาจากการเปรียบเทียบแฟชั่นและรสนิยมที่วัยรุ่นเห็นกันในชีวิตประจำวัน ส่วน "เอาท์" ยืมมาจากภาษาอังกฤษโดยตรงและมักใช้คู่กับคำว่าอิน สะท้อนอิทธิพลของสื่อบันเทิงตะวันตกและวัฒนธรรมป๊อปที่ไหลเข้ามาถี่ขึ้นเรื่อยๆ ในทั้งสองยุค

คู่ที่สี่คือ "โม้" กับ "เว่อร์" ที่ใช้บรรยายการพูดหรือแสดงออกเกินจริง "โม้" มักใช้ตำหนิคนที่คุยโวเรื่องตัวเอง ส่วน "เว่อร์" มีความหมายกว้างกว่าและมักใช้แบบขำขันในกลุ่มเพื่อน เพราะวัฒนธรรมการแชทและส่งข้อความสั้นทำให้ต้องใช้คำที่เพิ่มน้ำหนักอารมณ์แทนน้ำเสียงจริงที่หายไปตอนพิมพ์คุยกัน

คู่ที่ห้าคือ "จ๊าบ" กับ "แซ่บ" ทั้งสองคำใช้ชมความโดดเด่นด้านการแต่งตัวหรือสไตล์ที่จัดจ้าน "จ๊าบ" ผูกกับวัฒนธรรมดนตรีร็อกและกลุ่มวัยรุ่นที่ชอบแต่งตัวสะดุดตา ส่วน "แซ่บ" ได้รับแรงส่งจากกระแสเพลงอีสานและวัฒนธรรมภาคที่เริ่มเข้ามามีที่ทางในสื่อกระแสหลักมากขึ้นช่วงต้นยุคเจนวาย

คู่ที่หกคือ "คลั่ง" กับ "อิน" ที่ใช้บอกว่าหลงใหลหรือใส่ใจเรื่องใดเรื่องหนึ่งมากเป็นพิเศษ "คลั่ง" มักใช้กับความชอบดารา นักร้อง หรือสินค้าแฟชั่น ส่วน "อิน" ขยายความหมายกว้างขึ้นครอบคลุมทั้งอารมณ์ร่วมกับละคร เพลง หรือแม้แต่ประเด็นสังคม เพราะกลุ่มเจนวายมีพื้นที่แสดงความรู้สึกผ่านไดอารี่ออนไลน์และบล็อกส่วนตัวมากกว่ารุ่นก่อน

คู่ที่เจ็ดคือ "ปลื้ม" กับ "ฟิน" ที่ใช้บอกความรู้สึกดีใจหรือมีความสุขล้นใจ "ปลื้ม" เป็นคำสุภาพที่ใช้ได้ทั้งวัยรุ่นและผู้ใหญ่ ส่วน "ฟิน" มีความเข้มข้นทางอารมณ์มากกว่าและมักใช้บรรยายช่วงเวลาที่มีความสุขแบบเต็มอิ่ม คำนี้ได้รับความนิยมมากขึ้นเพราะเพลงและละครเริ่มใช้คำนี้บ่อยจนแพร่เข้าไปในบทสนทนาประจำวันของกลุ่มเจนวาย

ส่วนคำสุดท้ายที่น่าสนใจคือ "กิ๊ก" ซึ่งเป็นคำหายากที่แทบไม่เปลี่ยนความหมายเลยตั้งแต่ยุค 90 มาจนถึงกลุ่มเจนวาย ยังคงใช้บอกความสัมพันธ์แบบไม่ผูกมัดจริงจังเหมือนเดิม สาเหตุที่คำนี้อยู่รอดข้ามยุคได้อาจเพราะรูปแบบความสัมพันธ์ลักษณะนี้ยังคงมีอยู่จริงในสังคมไทยต่อเนื่อง ไม่ได้ผูกกับเทคโนโลยีหรือกระแสวัฒนธรรมช่วงใดช่วงหนึ่งโดยเฉพาะ ต่างจากคำอื่นๆ ที่มักผูกแน่นกับสื่อหรือกระแสนิยมของยุคนั้นๆ จึงค่อยๆ เลือนหายไปเมื่อกระแสเปลี่ยน

โดยรวมแล้วจะเห็นว่าความรู้สึกพื้นฐานของวัยรุ่นแต่ละยุคไม่ได้ต่างกันมากนัก ไม่ว่าจะเป็นความอยากชม อยากบ่น อยากแสดงตัวตน หรืออยากบอกความรู้สึกสุดขั้ว เพียงแต่คำที่ใช้แสดงออกเปลี่ยนรูปไปตามช่องทางการสื่อสารที่มีในมือ ยุค 90 เน้นพูดคุยแบบเจอหน้ากันจริงจึงมีคำที่ผูกกับการแต่งตัวและบุคลิกภายนอกมาก ส่วนกลุ่มเจนวายเน้นพิมพ์คุยผ่านหน้าจอจึงมีคำที่กระชับ เล่นคำ และแพร่กระจายเร็วกว่าแคปชั่นยุคก่อนหน้ามากทีเดียว