10 สิ่งของในบ้านคนไทยสมัยก่อนที่ปัจจุบันแทบไม่มีใครใช้

ก่อนที่บ้านของคนไทยจะเต็มไปด้วยเครื่องใช้ไฟฟ้าและอุปกรณ์อำนวยความสะดวกแบบทุกวันนี้ ชีวิตประจำวันต้องพึ่งพาสิ่งของที่ทำจากวัสดุธรรมชาติและอุปกรณ์ที่ใช้แรงคนเป็นหลัก หลายอย่างเคยเป็นของจำเป็นในแทบทุกบ้าน แต่เมื่อเทคโนโลยีเปลี่ยนไป ของเหล่านี้ก็ค่อย ๆ หายออกจากชีวิตประจำวัน

1. กระต่ายขูดมะพร้าว

อุปกรณ์สำหรับขูดเนื้อมะพร้าวให้เป็นฝอย ก่อนนำไปคั้นกะทิหรือทำอาหาร ในอดีตหลายบ้านมีติดครัวและใช้งานเป็นประจำ แต่ปัจจุบันเครื่องขูดมะพร้าวไฟฟ้าและกะทิสำเร็จรูปเข้ามาแทนที่มากขึ้น

2. ครกกระเดื่อง

ครกขนาดใหญ่ที่ใช้แรงเท้าเหยียบเพื่อให้สากกระเด้งขึ้นลง เหมาะกับการตำข้าวหรือเตรียมวัตถุดิบจำนวนมาก ปัจจุบันแทบไม่พบในบ้านทั่วไป เพราะเครื่องจักรและเครื่องบดช่วยลดแรงงานได้มากกว่า

3. เตาถ่าน

เตาถ่านเคยเป็นอุปกรณ์หลักในการทำอาหารของครัวเรือนไทย ใช้ทั้งต้ม ผัด ทอด และปิ้งย่าง แต่เตาแก๊สและเตาไฟฟ้าทำให้การประกอบอาหารสะดวกและควบคุมความร้อนได้ง่ายขึ้น

4. ตะเกียงน้ำมันก๊าด

ก่อนที่ไฟฟ้าจะเข้าถึงบ้านอย่างทั่วถึง ตะเกียงน้ำมันก๊าดเป็นแหล่งให้แสงสว่างที่สำคัญ โดยเฉพาะในพื้นที่ชนบท ปัจจุบันถูกแทนที่ด้วยหลอดไฟและไฟฉาย

5. พัดลมกระดาษหรือพัดสาน

เมื่อยังไม่มีเครื่องปรับอากาศและพัดลมไฟฟ้า คนไทยใช้พัดที่ทำจากกระดาษ ใบลาน หรือวัสดุสานเพื่อคลายร้อน แม้ปัจจุบันยังพบอยู่บ้าง แต่ส่วนใหญ่ไม่ได้ใช้เป็นเครื่องมือหลักในบ้านเหมือนอดีต

6. หีบไม้เก็บเสื้อผ้า

หีบไม้เคยใช้เก็บเสื้อผ้า ผ้าห่ม และของใช้สำคัญ โดยเฉพาะในบ้านที่ยังไม่มีตู้เสื้อผ้าสมัยใหม่ ปัจจุบันตู้เสื้อผ้าและกล่องเก็บของพลาสติกเข้ามาแทนที่มากขึ้น

7. วิทยุทรานซิสเตอร์

ในช่วงที่โทรทัศน์ยังไม่แพร่หลาย วิทยุเป็นช่องทางสำคัญในการฟังข่าว เพลง และรายการต่าง ๆ หลายบ้านมีวิทยุทรานซิสเตอร์ไว้เปิดฟังเป็นประจำ แต่ปัจจุบันโทรศัพท์มือถือและอินเทอร์เน็ตเข้ามาทำหน้าที่แทน

8. โอ่งดินเผา

โอ่งและภาชนะดินเผาเคยเป็นอุปกรณ์สำคัญสำหรับเก็บน้ำดื่มและน้ำใช้ในบ้าน โดยเฉพาะก่อนที่ระบบประปาจะเข้าถึงทุกพื้นที่ ปัจจุบันถังน้ำพลาสติก เครื่องกรองน้ำ และระบบประปาทำให้การใช้งานโอ่งในชีวิตประจำวันลดลง

9. ตู้กับข้าวแบบมุ้งลวด

ตู้กับข้าวที่มีตาข่ายหรือลวดรอบด้านเคยใช้เก็บอาหารเพื่อป้องกันแมลงและสัตว์รบกวน โดยไม่จำเป็นต้องใช้ไฟฟ้า ปัจจุบันตู้เย็นและภาชนะปิดสนิททำให้ตู้กับข้าวแบบเก่าพบได้น้อยลง

10. กระติกน้ำแข็งแบบโบราณ

ก่อนตู้เย็นจะกลายเป็นเครื่องใช้พื้นฐานของบ้าน การเก็บน้ำเย็นและอาหารต้องอาศัยน้ำแข็งจากภายนอก กระติกหรือภาชนะเก็บความเย็นจึงมีความสำคัญ แต่ปัจจุบันตู้เย็นสามารถผลิตและรักษาความเย็นได้ตลอดเวลา

ของใช้ที่หายไปพร้อมกับวิถีชีวิต

สิ่งของเหล่านี้อาจดูธรรมดาสำหรับคนรุ่นก่อน แต่สำหรับคนรุ่นใหม่หลายอย่างแทบไม่เคยเห็นในบ้านด้วยซ้ำ

การหายไปของของใช้เหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าภูมิปัญญาเดิมไม่มีประโยชน์ แต่สะท้อนให้เห็นว่าชีวิตประจำวันของคนไทยเปลี่ยนแปลงไปอย่างมาก จากการใช้แรงงานและวัสดุธรรมชาติ มาเป็นการพึ่งพาเครื่องใช้ไฟฟ้าและเทคโนโลยีที่ช่วยประหยัดเวลา

บางอย่างอาจเลิกใช้ในชีวิตประจำวันไปแล้ว แต่ยังคงถูกเก็บรักษาไว้ในพิพิธภัณฑ์ บ้านเก่า หรือบ้านของคนรุ่นก่อน เพื่อให้คนรุ่นใหม่ได้เห็นว่า ก่อนที่ชีวิตจะสะดวกเหมือนทุกวันนี้ คนไทยเคยใช้สิ่งของเหล่านี้ในการดำรงชีวิตอย่างไร