ประเทศไหนชอบกาแฟไทย และเมล็ดกาแฟจากภาคเหนือเดินทางไปถึงตลาดใด

กาแฟไทยอาจยังไม่ใช่ผู้ส่งออกรายใหญ่ของโลก แต่ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา กาแฟอาราบิกาจากภาคเหนือ เริ่มได้รับความสนใจมากขึ้น โดยเฉพาะในตลาดกาแฟพิเศษ หรือ Specialty Coffee ที่ผู้บริโภคให้ความสำคัญกับแหล่งปลูก วิธีแปรรูป และรสชาติของเมล็ดกาแฟ

 

ข้อมูลการค้าระหว่างประเทศระบุว่า ในปี 2024 ไทยส่งออกเมล็ดกาแฟดิบที่ยังไม่คั่วประมาณ 720 ตัน มูลค่าราว 4.06 ล้านดอลลาร์สหรัฐ โดยตลาดสำคัญ ได้แก่ มาเลเซีย ญี่ปุ่น สหรัฐอเมริกา ฮ่องกง และฟิลิปปินส์

 

ญี่ปุ่นเป็นตลาดสำคัญของกาแฟไทย

 

ญี่ปุ่นถือเป็นหนึ่งในตลาดที่มีความสนใจในกาแฟไทยอย่างต่อเนื่อง

 

ข้อมูลปี 2024 พบว่า ญี่ปุ่นนำเข้าเมล็ดกาแฟดิบจากไทยประมาณ 82.7 ตัน คิดเป็นมูลค่าราว 791,000 ดอลลาร์สหรัฐ และหากย้อนดูข้อมูลปี 2023 ญี่ปุ่นก็ยังเป็นตลาดอันดับต้น ๆ ของเมล็ดกาแฟไทยเช่นกัน

 

ความน่าสนใจของตลาดญี่ปุ่นอยู่ที่วัฒนธรรมกาแฟที่ให้ความสำคัญกับคุณภาพ แหล่งที่มา และรายละเอียดของเมล็ด ทำให้กาแฟไทยที่มีเอกลักษณ์เฉพาะพื้นที่สามารถมีโอกาสเข้าสู่ตลาด Specialty Coffee ได้

 

สหรัฐฯ ก็เป็นอีกตลาดที่มีเมล็ดกาแฟไทยเดินทางไปถึง

 

สหรัฐอเมริกาเป็นตลาดกาแฟขนาดใหญ่ และมีผู้บริโภคกลุ่ม Specialty Coffee ที่มองหากาแฟจากแหล่งปลูกใหม่ ๆ

 

ข้อมูลปี 2024 ระบุว่า ไทยส่งออกเมล็ดกาแฟดิบไปสหรัฐฯ ประมาณ 61 ตัน มูลค่าราว 478,000 ดอลลาร์สหรัฐ ขณะที่ปี 2023 มีการส่งออกประมาณ 54 ตัน

 

แม้ปริมาณจะไม่ได้มากเมื่อเทียบกับประเทศผู้ผลิตกาแฟรายใหญ่ แต่ตลาดเฉพาะกลุ่มเปิดโอกาสให้กาแฟไทยสามารถขายด้วยเรื่องราวของแหล่งปลูกและคุณภาพ มากกว่าการแข่งขันด้านปริมาณเพียงอย่างเดียว

 

แล้วกาแฟจากภาคเหนือปลูกที่ไหน?

 

ประเทศไทยมีแหล่งปลูกกาแฟทั้งภาคใต้และภาคเหนือ แต่ลักษณะสำคัญแตกต่างกัน โดย โรบัสตาส่วนใหญ่อยู่ภาคใต้ ขณะที่อาราบิกามีการปลูกในพื้นที่ภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

 

พื้นที่สูงทางภาคเหนือ เช่น เชียงใหม่และเชียงราย จึงกลายเป็นพื้นที่สำคัญของกาแฟอาราบิกา และในช่วงหลังชื่อของกาแฟจากพื้นที่เหล่านี้เริ่มปรากฏในวงการ Specialty Coffee มากขึ้น

 

เชียงใหม่เองกำลังถูกพูดถึงในฐานะศูนย์กลางกาแฟแห่งหนึ่ง เพราะอยู่ใกล้แหล่งปลูกบนพื้นที่สูง ทำให้สามารถนำเมล็ดกาแฟจากฟาร์มเข้าสู่เมืองเพื่อคั่วและนำเสนอให้ผู้บริโภคได้ค่อนข้างรวดเร็ว

 

จากไร่บนดอยเดินทางไปไหนบ้าง?

 

เส้นทางของกาแฟไม่ได้จบลงที่ตลาดในหมู่บ้านหรือร้านกาแฟในจังหวัดเท่านั้น

 

เมล็ดกาแฟจากภาคเหนือสามารถผ่านผู้รวบรวม โรงคัดแปรรูป ผู้คั่ว และผู้ส่งออก ก่อนเดินทางไปยังตลาดต่างประเทศ

 

ตลาดที่มีข้อมูลการส่งออกเมล็ดกาแฟไทยอย่างชัดเจน ได้แก่ ญี่ปุ่น สหรัฐฯ เยอรมนี แคนาดา เนเธอร์แลนด์ มาเลเซีย และตลาดอื่น ๆ ในเอเชีย

 

ขณะเดียวกันจีนก็เป็นตลาดที่หน่วยงานไทยมองว่ามีศักยภาพ โดยเฉพาะกาแฟ Specialty Coffee เนื่องจากความต้องการกาแฟในจีนเพิ่มขึ้น และผู้บริโภคบางกลุ่มให้ความสนใจกาแฟคุณภาพสูงมากขึ้น

 

กาแฟไทยยังมีโอกาสเติบโตอีกมาก

 

สิ่งที่ทำให้กาแฟจากภาคเหนือมีความน่าสนใจคือไม่ได้แข่งขันด้วยปริมาณ แต่สามารถสร้างจุดขายจาก พื้นที่ปลูก สายพันธุ์ กระบวนการแปรรูป และรสชาติที่แตกต่าง

 

ปัจจุบันมีทั้งเกษตรกร โรงคั่ว และผู้ประกอบการที่พยายามสร้างเรื่องราวให้กับกาแฟไทยมากขึ้น ทำให้ผู้บริโภคไม่ได้มองเพียงว่า “กาแฟมาจากประเทศไทย” แต่สามารถรู้ได้ถึงระดับว่าเมล็ดมาจากจังหวัดไหน ฟาร์มใด และผ่านกระบวนการอย่างไร

 

อย่างไรก็ตาม กาแฟไทยยังมีข้อจำกัดเรื่องปริมาณการผลิตและต้นทุน เมื่อเทียบกับประเทศผู้ผลิตรายใหญ่ จึงต้องเน้นคุณภาพและสร้างความแตกต่างเพื่อแข่งขันในตลาดโลก

 

จากเมล็ดกาแฟที่เริ่มต้นบนพื้นที่สูงทางภาคเหนือ วันนี้จึงสามารถเดินทางออกจากประเทศไทยไปถึงโตเกียว อเมริกา ยุโรป และตลาดกาแฟในเอเชียได้

 

กาแฟหนึ่งแก้วที่อยู่ไกลจากเมืองไทยหลายพันกิโลเมตร จึงอาจมีจุดเริ่มต้นมาจากเมล็ดเล็ก ๆ ที่ปลูกอยู่บนดอยของไทย และนี่คืออีกตัวอย่างที่แสดงให้เห็นว่า ผลผลิตจากชุมชนเล็ก ๆ สามารถเดินทางเข้าสู่ตลาดโลกได้ หากสามารถสร้างคุณภาพและเอกลักษณ์ให้ผู้บริโภคจดจำได้