พลาดปุ๊บ มือขึ้นหัวปั๊บ ทำไมเวลาเขินร่างกายถึงชอบ “แก้เก้อ”
พลาดปุ๊บ มือขึ้นหัวปั๊บ ทั้งที่ตรงนั้นไม่ได้คันเลย
เคยเผลอเรียกชื่อคนผิด เดินชนประตูกระจก พูดมุกแล้วเงียบทั้งโต๊ะ หรือยกมือไหว้คนที่ไม่ได้ทักตัวเองไหม
ช่วงไม่กี่วินาทีหลังรู้ตัว มักมีท่าประหลาดโผล่มาเอง เช่น เกาหัว ลูบท้ายทอย จับผม แตะหน้า ยิ้มแห้ง หรือหัวเราะเบาๆ ทั้งที่ไม่มีเหตุผลทางกายให้ต้องทำแบบนั้น
หลายครั้งนี่ไม่ใช่อาการคัน แต่เป็นหนึ่งในพฤติกรรมที่อาจเกิดขึ้นตอนเรากำลังอึดอัด เครียด หรือไม่รู้ว่าจะตอบสนองต่อสถานการณ์ตรงหน้าอย่างไร
เวลาเกิดเรื่องหน้าแตก สมองต้องรับมือหลายอย่างพร้อมกัน ทั้งความผิดพลาดที่เพิ่งเกิด การรับรู้ว่าคนอื่นอาจกำลังมอง และการคิดว่าจะทำอะไรต่อดี ความเขินและความเครียดจากการถูกประเมินทางสังคมจึงอาจมาพร้อมความตื่นตัวทางอารมณ์และทางกาย
แล้วมือก็หาอะไรทำ
งานวิจัยด้านพฤติกรรมใช้คำหลายคำกับการเคลื่อนไหวลักษณะนี้ เช่น self-touch หรือในบางบริบทเรียกว่า displacement behavior ซึ่งรวมพฤติกรรมอย่างการเกา แตะใบหน้า หรือสัมผัสตัวเอง งานทดลองบางชิ้นพบว่าพฤติกรรมเหล่านี้สัมพันธ์กับสถานการณ์ที่สร้างความเครียดและความกังวล โดยเฉพาะเมื่อบุคคลกำลังเผชิญแรงกดดันทางสังคม
แต่ตรงนี้มีข้อสำคัญมาก
ไม่ได้แปลว่า เกาท้ายทอย = กำลังโกหก หรือ เกาหัว = กำลังอาย แบบสูตรสำเร็จ
ภาษากายหนึ่งท่าไม่มีความหมายตายตัว ต้องดูสถานการณ์และพฤติกรรมอื่นประกอบ บางคนเกาเพราะคันจริง บางคนจับผมเป็นนิสัย และบางคนแทบไม่มีท่าพวกนี้เลย
แล้วทำไมต้องเป็นหัวกับท้ายทอย?
ส่วนหนึ่งอาจเป็นเพราะบริเวณศีรษะ ใบหน้า และคออยู่ในระยะที่มือเอื้อมถึงได้ง่าย ไม่ต้องเปลี่ยนท่ายืนหรือหยิบสิ่งของขึ้นมา
ลองนึกภาพพูดผิดกลางวงสนทนา ถ้ายืนนิ่งสนิทอาจรู้สึกแข็งและไม่รู้จะวางมือไว้ไหน แต่พอยกมือเกาหัวพร้อมยิ้ม เหมือนร่างกายมีจังหวะพักเล็กๆ ให้ตั้งหลัก
บางครั้งท่าทางไม่ได้แก้ความผิดพลาด
แต่มันช่วยแก้จังหวะที่ไม่รู้จะทำตัวยังไง
อีกมุมหนึ่งคือ ความเขินเองก็มีหน้าที่ทางสังคม
งานวิจัยเกี่ยวกับการแสดงความเขินพบว่า คนรอบข้างสามารถรับรู้สัญญาณอย่างการหลบสายตา ยิ้มแบบเขินๆ หรือการเคลื่อนไหวบางอย่างที่แสดงว่าเจ้าตัวรับรู้ว่าตัวเองเพิ่งทำอะไรผิดพลาด การแสดงความเขินยังอาจทำให้ผู้สังเกตมองบุคคลนั้นในเชิงเป็นมิตรและน่าไว้วางใจมากขึ้นในบางสถานการณ์
สมมติเดินไปสะดุดเก้าอี้เสียงดังแล้วรีบยิ้มพร้อมเกาหัว คนรอบข้างอาจเข้าใจได้ทันทีว่าเจ้าตัวรู้แล้วว่าพลาด ไม่ได้กำลังโกรธหรือหาเรื่อง
ท่าประกอบเล็กๆ จึงอาจช่วยลดความกระอักกระอ่วนในสถานการณ์ทางสังคม แม้เจ้าตัวไม่ได้วางแผนว่าจะต้องแสดงอะไรเลยก็ตาม
การแตะตัวเองอาจเกี่ยวข้องกับการจัดการความเครียดด้วย
มีงานศึกษาที่พบความสัมพันธ์ระหว่างพฤติกรรมอย่างการเกา แตะใบหน้า หรือสัมผัสตัวเองกับความเครียดและความวิตกกังวล ขณะเดียวกัน งานทดลองเกี่ยวกับ self-soothing touch หรือการสัมผัสตัวเองเพื่อปลอบประโลมอย่างตั้งใจ ก็พบว่าสามารถมีผลต่อการตอบสนองต่อความเครียดในบางเงื่อนไขได้
อย่างไรก็ตาม สองเรื่องนี้ไม่ควรถูกเหมารวมว่าเป็นสิ่งเดียวกันทั้งหมด
การตั้งใจวางมือเพื่อปลอบประโลมตัวเองในงานทดลอง ไม่ได้พิสูจน์ว่าเวลาคนเผลอเกาท้ายทอยหลังพูดผิด ร่างกายกำลังใช้กลไกเดียวกันหรือทำให้ระบบประสาทสงบลงทันที
สิ่งที่พูดได้ปลอดภัยกว่าคือ เมื่อคนอยู่ในสถานการณ์กดดันหรือไม่สบายใจ พฤติกรรมสัมผัสตัวเองบางประเภทอาจเกิดขึ้นบ่อยขึ้น
เช่น
-
พูดผิด แล้วเกาหัว
-
ตอบคำถามไม่ได้ แล้วจับคางหรือคอ
-
โดนแซว แล้วลูบผมหรือแตะหน้า
-
ทำของหล่นต่อหน้าคนอื่น แล้วหัวเราะพร้อมจับท้ายทอย
ทั้งหมดนี้เป็นเพียงตัวอย่าง ไม่ใช่สูตรอ่านใจคน
ที่น่าสนุกคือ ลองสังเกตตัวเองตอนอยู่คนเดียวแล้วทำของหล่น เทียบกับตอนทำพลาดต่อหน้าคนอื่น คุณอาจพบว่าปฏิกิริยาของตัวเองไม่เหมือนกัน เพราะความเขินเกี่ยวข้องกับการรับรู้ว่าคนอื่นกำลังมองหรือประเมินเราอยู่ด้วย
ส่วนคำว่า “แก้เก้อ” ในภาษาไทยอธิบายภาพนี้ได้ตรงมาก
ร่างกายเหมือนสร้างกิจกรรมเล็กๆ มาคั่นช่วงที่เรายังเลือกปฏิกิริยาหลักไม่ทัน จะพูดต่อก็ยังคิดไม่ออก จะนิ่งก็รู้สึกแปลก มือเลยขึ้นไปจับอะไรสักอย่างก่อน
คราวหน้าถ้าพูดผิดแล้วพบว่ามือขึ้นไปเกาท้ายทอยเอง ลองจับจังหวะดู
รู้ตัวว่าพลาด → รู้ว่ามีคนเห็น → เริ่มอึดอัด → มือขยับ
ทั้งหมดอาจเกิดเร็วเสียจนบางครั้งมือไปถึงหัวก่อนเราจะทันคิดด้วยซ้ำว่า
“เมื่อกี้ทำอะไรลงไปเนี่ย”
ทำไมไม่ค่อยมีธงชาติสีม่วง
เด่นเหนือเด่นใต้ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 5-4 จัดชุดสองตัวท้ายและสามตัวท้าย
นกตาทิพย์ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขวงกลมเด่น 3 จัดชุดสองตัวบน 31-33-35-37
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
รีวิวแกะกล่อง CAPTAIN AMERICA : THE FIRST AVENGERS กัปตันอเมริกา อเวนเจอร์สรุ่นที่ 1
ตำนานเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยวกับมัสยิดกรือเซะ
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
รู้หรือไม่? รองเท้าส้นสูงในอดีตไม่ได้สร้างมาเพื่อผู้หญิง แต่เริ่มต้นจากรองเท้าของผู้ชายและทหารม้า
ย้อนตำนาน "Seiko TV Watch" นาฬิกาดูทีวีเรือนแรกของโลกแห่งยุค 80
อาจารย์หนู เปิดโพยหวยงวด 1 ธ.ค. 69 แยกเลขมงคลบน-ล่าง พร้อมชุดสามตัวและสองตัว
เปิด 5 อาชีพราชการ สอบเข้ายากที่สุดในไทย
มดเดินเป็นแถวเพราะตามกลิ่นฟีโรโมน ไม่ใช่เพราะมีหัวหน้า
มันมากกว่าแค่ “สมอง”
เปิด 6 ปรากฏการณ์ซีรีส์แนว Girl’s Love (GL) ของไทย ที่กำลังสร้างกระแสฟีเวอร์ไปทั่วเอเชียและโกยรายได้มหาศาล
ย้อนรอย 5 เหตุการณ์สารเคมีรั่วไหลและมลพิษทางน้ำครั้งใหญ่ในไทย บทเรียนราคาแพงที่ทำลายระบบนิเวศและวิถีชีวิตชาวบ้าน
เปิด 6 สารพิษอันตรายที่ปนเปื้อนในแหล่งน้ำธรรมชาติ! สังเกตอย่างไร และส่งผลต่อสุขภาพระยะยาวร้ายแรงแค่ไหน?