พฤติกรรมทั่วไปที่อาจทำให้ตกเป็นเป้าของมิจฉาชีพโดยไม่รู้ตัว

หลายครั้งที่มิจฉาชีพสมัยนี้มาในรูปแบบที่ดูธรรมดามาก บางทีก็เป็นข้อความจากร้านค้า
บัญชีโซเชียลที่ดูเหมือนคนทั่วไป โทรศัพท์จากคนที่อ้างว่าเป็นเจ้าหน้าที่
หรือแม้แต่ข้อเสนอที่ดูเหมือนกำลังจะได้ของดีในราคาถูก

สิ่งที่น่ากังวลจึงไม่ใช่แค่กลโกงที่ซับซ้อน แต่คือ พฤติกรรมธรรมดาของเราเองบางอย่างที่อาจเปิดโอกาสให้คนร้ายเข้าถึงข้อมูลหรือสร้างความน่าเชื่อถือได้ง่ายขึ้น

โพสต์เรื่องส่วนตัวมากเกินไป

วันเกิด ที่ทำงาน สถานที่ที่อยู่เป็นประจำ ร้านที่ชอบไป หรือแม้แต่ภาพหน้าบ้าน อาจดูเป็นเรื่องเล็ก ๆ เมื่อโพสต์แยกกัน

แต่ข้อมูลหลายชิ้นเมื่อถูกรวบรวมเข้าด้วยกัน อาจทำให้คนอื่นรู้จักชีวิตของเรามากกว่าที่คิด

สำนักงานตำรวจแห่งชาติเคยเตือนว่าบัญชีปลอมหรือบัญชีอวตารอาจเข้ามาส่องข้อมูลจากโซเชียล และอาจนำรูปของเราไปใช้สร้างบัญชีปลอมได้ด้วย

ไม่ได้หมายความว่าต้องเลิกเล่นโซเชียล

แค่ลองถามตัวเองก่อนโพสต์ว่า

“ข้อมูลนี้จำเป็นต้องให้คนที่ไม่รู้จักเห็นจริง ๆ หรือ?”

รับแอดคนแปลกหน้าเพราะเห็นว่ามีเพื่อนร่วมกัน

มีเพื่อนร่วมกัน ไม่ได้แปลว่าเป็นคนรู้จักกันเสมอไป

บัญชีปลอมอาจสร้างโปรไฟล์ให้ดูเหมือนคนทั่วไป มีรูป มีโพสต์ มีเพื่อน และค่อย ๆ เข้ามาทำความรู้จัก

บางรายไม่ได้รีบขอเงินตั้งแต่แรกด้วยซ้ำ แต่อาจค่อย ๆ สร้างความคุ้นเคยก่อน

ถ้าบัญชีที่ไม่รู้จักพยายามชวนคุยเรื่องเงิน การลงทุน การซื้อขาย หรือส่งลิงก์แปลก ๆ มาให้ ยิ่งควรหยุดก่อน

ตำรวจเคยแนะนำให้ระวังบัญชีลักษณะนี้ โดยเฉพาะบัญชีที่ไม่รู้ว่าเป็นใครจริง ๆ

รีบย้ายไปคุยนอกแพลตฟอร์ม

พฤติกรรมนี้กำลังเป็นอีกจุดที่ควรระวัง

เริ่มจาก Social Media หรือแพลตฟอร์มซื้อขายสินค้า แล้วอีกฝ่ายบอกว่า

“แอดมาคุยกันในอีกแพลตฟอร์มกันเถอะ เพราะมันคุยง่ายกว่า”

การย้ายช่องทางไม่ได้แปลว่าเป็นมิจฉาชีพทุกกรณี แต่สำนักงานตำรวจแห่งชาติเตือนว่า มิจฉาชีพใช้วิธีชวนเหยื่อออกจากแพลตฟอร์มเดิม แล้วพาเข้าแชตที่มีบัญชีปลอมและหน้าม้าคอยสร้างความน่าเชื่อถืออยู่ด้วย

ดังนั้นถ้าเริ่มมีเรื่องเงินเข้ามาเกี่ยวข้อง ควรยิ่งตรวจสอบให้มากขึ้น

เชื่อเพราะอีกฝ่ายรู้ข้อมูลของเรา

นี่เป็นกับดักที่ทำให้หลายคนตกใจ

คนโทรมาอาจรู้ชื่อ รู้เบอร์โทร หรือรู้ข้อมูลบางอย่างเกี่ยวกับเรา แล้วเราก็คิดว่า

“ถ้าไม่ใช่เจ้าหน้าที่จริง เขาจะรู้ข้อมูลพวกนี้ได้ยังไง?”

แต่การรู้ข้อมูลบางส่วน ไม่ได้พิสูจน์ว่าอีกฝ่ายเป็นเจ้าหน้าที่จริง

ข้อมูลส่วนบุคคลอาจถูกนำมาประกอบเพื่อสร้างความน่าเชื่อถือได้

เพราะฉะนั้น ถ้ามีคนโทรมาอ้างว่าเป็นธนาคาร ตำรวจ หน่วยงานรัฐ

หรือบริษัทใดก็ตาม อย่าใช้แค่ข้อมูลที่อีกฝ่ายพูดมาเป็นเครื่องยืนยันตัวตน

วิธีที่ปลอดภัย ๆ คือ วางสาย แล้วติดต่อหน่วยงานนั้นผ่านช่องทางทางการด้วยตัวเอง

ตกใจแล้วรีบทำตาม

นี่อาจเป็นพฤติกรรมที่อันตรายที่สุด

มิจฉาชีพมักพยายามทำให้เหยื่อ กลัวหรือรีบ เช่น อ้างว่าบัญชีมีปัญหา มีคดีความ ต้องยืนยันตัวตน หรือกำลังจะเสียสิทธิ

เมื่อคนตกใจ ความสามารถในการคิดอย่างรอบคอบก็อาจลดลง

สำนักงานตำรวจแห่งชาติแนะนำหลักง่าย ๆ ว่า “ไม่เชื่อ ไม่รีบ ไม่โอน”

โดยเฉพาะถ้ามีการบอกให้โอนเงินเพื่อ “ตรวจสอบบัญชี” หรือ “พิสูจน์ความบริสุทธิ์”

ควรหยุดทันที เพราะตำรวจและหน่วยงานรัฐไม่มีนโยบายให้ประชาชนโอนเงิน

เพื่อพิสูจน์ความบริสุทธิ์ในลักษณะดังกล่าว

ดาวน์โหลดแอปตามที่คนอื่นส่งมาให้

บางคนเห็นข้อความว่า

“ดาวน์โหลดแอปนี้เพื่อรับเงินคืน”

“ติดตั้งแอปเพื่อยืนยันตัวตน”

หรือ

“โหลดแอปของเจ้าหน้าที่ แล้วทำตามขั้นตอน”

ด้วยความที่ชื่อแอปดูเป็นทางการ จึงกดติดตั้งทันที

แต่แอปปลอมอาจถูกใช้เพื่อหลอกเอาข้อมูลหรือควบคุมอุปกรณ์ได้

ตำรวจจึงแนะนำให้ดาวน์โหลดแอปจากแหล่งที่น่าเชื่อถือ และไม่ติดตั้งแอปตามลิงก์ที่คนแปลกหน้าส่งมาให้

เห็นของถูกแล้วรีบโอน

ของถูกไม่ได้แปลว่าโกงทุกครั้ง

แต่ถ้าราคาถูกผิดปกติ แล้วคนขายเร่งให้โอนเงินทันที บอกว่ามีคนรอซื้อหลายคน หรือสร้างความกดดันว่า

“โอนตอนนี้เท่านั้น”

ควรหยุดก่อน

โดยเฉพาะถ้าอีกฝ่ายพยายามดึงเราออกจากระบบซื้อขายเดิมไปคุยช่องทางอื่น

ตรงนี้ควรเพิ่มความระมัดระวังเป็นพิเศษ

สิ่งสำคัญที่สุดอาจไม่ใช่การจำกลโกงทุกแบบ

เพราะมิจฉาชีพเปลี่ยนวิธีอยู่เรื่อย ๆ

วันนี้อาจอ้างเป็นตำรวจ พรุ่งนี้อาจอ้างเป็นร้านค้า

วันต่อไปอาจใช้เรื่องลงทุน งานออนไลน์ หรือรางวัล

ถ้าพยายามจำทุกกลโกง อาจจำไม่หมด

แต่ถ้าจำหลักง่าย ๆ ได้ว่า

อย่ารีบเชื่อ
อย่ารีบคลิก
อย่ารีบโอน
และตรวจสอบกับต้นทางด้วยตัวเอง

โอกาสพลาดก็ลดลงมาก

ที่สำคัญ อย่าคิดว่า “คงไม่เกิดกับเรา”

เพราะคนที่ถูกหลอกจำนวนมากไม่ได้ขาดความฉลาด

เพียงแต่คนร้ายกำลังพยายามสร้างสถานการณ์ให้เราตัดสินใจเร็วเกินไป

ดังนั้นครั้งหน้าถ้ามีข้อความหรือโทรศัพท์ที่ทำให้รู้สึกว่า ต้องรีบทำเดี๋ยวนี้

ลองหยุดสักครู่

วางโทรศัพท์ลง

หายใจ แล้วถามตัวเองว่า

“ถ้าเรื่องนี้สำคัญจริง ทำไมเราถึงไม่มีเวลาตรวจสอบก่อน?”

บางครั้งการหยุดแค่ไม่กี่นาที อาจเป็นสิ่งที่สามารถรักษาทรัพย์สินของเราไว้ได้