“ต้นไม้แห่งชีวิต” กลางทะเลทราย! ยืนเขียวสดกว่า 400 ปี ทั้งที่รอบตัวแทบไม่มีแหล่งน้ำให้เห็น

กลางทะเลทราย Sakhir ทางตอนใต้ของประเทศบาห์เรน มีต้นไม้ใหญ่ต้นหนึ่งยืนเด่นอยู่ท่ามกลางพื้นดินแห้งแล้ง รอบตัวแทบไม่มีต้นไม้ใหญ่ต้นอื่น ไม่มีแม่น้ำ และไม่มีลำธารไหลผ่าน

แต่ต้นไม้ต้นนี้กลับยังแตกกิ่งก้านและมีใบเขียวอยู่มานานกว่า 400 ปี

คนท้องถิ่นเรียกมันว่า Shajarat al Hayat หรือ “Tree of Life ต้นไม้แห่งชีวิต” และมันได้กลายเป็นหนึ่งในสถานที่ธรรมชาติที่มีชื่อเสียงที่สุดของบาห์เรน

✦ ต้นไม้โดดเดี่ยวกลางทะเลทราย ที่มองไกล ๆ ก็เห็นทันที

Tree of Life ตั้งอยู่ในเขตทะเลทราย Sakhir ห่างจากกรุงมานามาประมาณ 35 กิโลเมตร พื้นที่รอบข้างแห้งและโล่งจนต้นไม้ดูโดดเด่นราวกับถูกวางไว้กลางทะเลทรายเพียงต้นเดียว

ต้นไม้มีความสูงเกือบ 10 เมตร กิ่งแผ่ออกกว้างจนเกิดร่มเงาขนาดใหญ่ และยังมีใบเขียวปกคลุมอยู่แม้ต้องเจอกับอากาศร้อนและปริมาณฝนที่น้อยมากของบาห์เรน

ด้วยภาพที่ดูขัดกับสภาพแวดล้อมเช่นนี้ คนจึงสงสัยกันมานานว่า

มันเอาน้ำจากไหนมาหล่อเลี้ยงตัวเอง?

✦ จริง ๆ แล้วมันไม่ได้ “อยู่โดยไม่มีน้ำ”

คำว่า “ไม่มีแหล่งน้ำ” ที่มักใช้เล่าถึงต้นไม้แห่งชีวิต หมายถึง ไม่มีแหล่งน้ำบนผิวดินให้เห็นชัดเจน

นักวิทยาศาสตร์ไม่ได้มองว่าต้นไม้สามารถมีชีวิตโดยไม่ใช้น้ำ เพราะพืชทุกต้นยังต้องใช้น้ำในการดำรงชีวิต

คำอธิบายที่เป็นไปได้มากที่สุดคือ ระบบรากที่ลงลึกใต้พื้นดินและอาจเข้าถึงความชื้นหรือน้ำใต้ดิน โดยมีรายงานว่ารากของต้นไม้อาจลงลึกได้หลายสิบเมตร ขณะที่บาห์เรนเองก็มีชั้นน้ำใต้ดินอยู่ใต้พื้นที่แห้งแล้งหลายแห่ง

ความมหัศจรรย์จึงไม่ได้อยู่ที่ต้นไม้ “สร้างน้ำขึ้นมาเอง” แต่คือความสามารถในการตามหาน้ำในสภาพแวดล้อมที่ต้นไม้ธรรมดาจำนวนมากอยู่ไม่ได้

✦ ตัวมันเองก็เป็นพืชที่เกิดมาเพื่อรับมือความแห้งแล้ง

ต้นไม้แห่งชีวิตอยู่ในกลุ่ม Prosopis cineraria ซึ่งเป็นไม้ที่พบตามเขตแห้งแล้งของคาบสมุทรอาหรับ อินเดีย ปากีสถาน อิหร่าน และพื้นที่ใกล้เคียง

พืชชนิดนี้ขึ้นชื่อเรื่องความทนแล้ง สามารถเติบโตในพื้นที่ที่มีฝนน้อยและอุณหภูมิสูงได้ดีกว่าต้นไม้หลายชนิด

รากที่แข็งแรงช่วยค้นหาความชื้นใต้ดิน ขณะที่ใบขนาดเล็กช่วยลดการสูญเสียน้ำจากการคายน้ำ

คุณสมบัติเหล่านี้ทำให้มันเหมือนต้นไม้ที่ถูกสร้างมาเพื่ออยู่กับทะเลทรายตั้งแต่แรก

✦ อายุเกิน 400 ปี หมายความว่ามันยืนอยู่มาตั้งแต่ราวคริสต์ศตวรรษที่ 17

Tree of Life มีอายุประมาณ 400 ปี ขณะที่การวิเคราะห์ที่เคยทำในช่วงทศวรรษ 1990 ประเมินว่ามันอาจถูกปลูกมาตั้งแต่ราวปี ค.ศ. 1582

ถ้าการประเมินนั้นใกล้เคียงความจริง ต้นไม้ต้นนี้ก็ยืนอยู่กลางทะเลทรายมาตั้งแต่ยุคที่หลายประเทศในโลกยังมีหน้าตาแตกต่างจากปัจจุบันมาก

มันผ่านทั้งฤดูร้อนรุนแรง ลมทะเลทราย และช่วงฝนน้อยซ้ำแล้วซ้ำอีกนับร้อยปี

แต่ทุกวันนี้ก็ยังมีใบเขียวให้เห็น

✦ ความลึกลับทำให้เกิดตำนานตามมา

เมื่อคนในอดีตยังไม่เข้าใจระบบน้ำใต้ดิน ต้นไม้ที่ยืนเขียวอยู่กลางความแห้งแล้งย่อมดูเหนือธรรมชาติ

จึงมีเรื่องเล่าหลายแบบเกิดขึ้น บางตำนานเชื่อว่าบริเวณนี้เกี่ยวข้องกับ สวนเอเดน ขณะที่บางเรื่องเล่ามองว่าต้นไม้ได้รับพลังจากแหล่งน้ำลึกลับใต้พื้นดิน

เรื่องเหล่านี้ไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับ แต่ก็ช่วยทำให้ Tree of Life กลายเป็นมากกว่าสถานที่ธรรมชาติธรรมดา

มันถูกมองเป็นสัญลักษณ์ของ ความอดทน การอยู่รอด และชีวิตที่ยังคงดำเนินต่อแม้อยู่ในสภาพแวดล้อมที่โหดร้าย

✦ รอบต้นไม้ยังพบร่องรอยคนโบราณด้วย

บริเวณรอบ Tree of Life ไม่ได้มีเพียงทราย

การขุดค้นทางโบราณคดีในพื้นที่เคยพบ เศษภาชนะและโบราณวัตถุอายุหลายร้อยปี ทำให้มีข้อสันนิษฐานว่าบริเวณนี้อาจเคยมีคนเดินทางหรือใช้พื้นที่มาก่อนในอดีต

สิ่งนี้ยิ่งเพิ่มคำถามว่า ต้นไม้ถูกมนุษย์นำมาปลูกไว้ หรือเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ

คำตอบยังไม่ชัดทั้งหมด แต่ตัวต้นไม้เองก็ยืนผ่านช่วงเวลานั้นมาได้จนถึงยุคปัจจุบัน

✦ จากต้นไม้กลางทะเลทราย กลายเป็นสัญลักษณ์ของบาห์เรน

ปัจจุบัน Tree of Life เป็นหนึ่งในสถานที่ท่องเที่ยวเด่นของประเทศ นักท่องเที่ยวเดินทางฝ่าทะเลทรายมาเพื่อเห็นภาพต้นไม้สีเขียวขนาดใหญ่ยืนอยู่ท่ามกลางพื้นดินสีซีดด้วยตาตัวเอง