อะตอมคือหน่วยเล็กจิ๋วที่ประกอบเป็นทุกสิ่งรอบตัว
อะตอมเล็กมาก แต่แทบทุกอย่างที่จับต้องได้เกิดจากมัน
โต๊ะ แก้วน้ำ โทรศัพท์ อากาศในห้อง เลือดในร่างกาย ไปจนถึงดาวเคราะห์ ทั้งหมดประกอบขึ้นจากอะตอมในรูปแบบต่างๆ ถ้าจะนึกภาพง่ายๆ อะตอมคล้ายชิ้นส่วนพื้นฐานของสสาร เพียงแต่เล็กจนมองด้วยตาเปล่าไม่ได้ และต่อให้ใช้กล้องจุลทรรศน์ทั่วไปก็ยังเล็กเกินไปมาก
อะตอมไม่ได้เป็นลูกกลมตันๆ
ภาพในหนังสือเรียนที่มักวาดนิวเคลียสอยู่ตรงกลางแล้วมีอิเล็กตรอนวิ่งเป็นวงรอบๆ ช่วยให้เข้าใจโครงสร้างคร่าวๆ ได้ดี แต่ธรรมชาติจริงซับซ้อนกว่านั้น อิเล็กตรอนไม่ได้โคจรเป็นเส้นวงกลมเหมือนดาวเคราะห์รอบดวงอาทิตย์ ในกลศาสตร์ควอนตัมจะอธิบายตำแหน่งของอิเล็กตรอนด้วยบริเวณความน่าจะเป็นที่เรียกว่า ออร์บิทัล มากกว่า
ตรงกลางอะตอมมี นิวเคลียส ซึ่งเล็กมากเมื่อเทียบกับขนาดอะตอม แต่รวบรวมมวลเกือบทั้งหมดเอาไว้ ภายในนิวเคลียสมีโปรตอนซึ่งมีประจุไฟฟ้าบวก และนิวตรอนซึ่งไม่มีประจุไฟฟ้า ส่วนอิเล็กตรอนมีประจุลบและกระจายตัวอยู่รอบนิวเคลียส
จุดที่น่าสนใจคือ อะตอมส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ว่าง
ขนาดของอะตอมทั่วไปอยู่ราวระดับหนึ่งในสิบของนาโนเมตร หรือประมาณ 10-10 เมตร ขณะที่นิวเคลียสมีขนาดเล็กกว่านั้นหลายหมื่นเท่า ถ้าขยายอะตอมให้มีขนาดประมาณสนามกีฬา นิวเคลียสตรงกลางจะเล็กมากเมื่อเทียบกับพื้นที่ทั้งหมด ส่วนอิเล็กตรอนจะไม่ได้เป็นเม็ดเล็กๆ วิ่งอยู่ตามขอบแบบภาพการ์ตูน แต่ต้องอธิบายด้วยฟิสิกส์ควอนตัม
แล้วทำไมอะตอมแต่ละชนิดถึงไม่เหมือนกัน
สิ่งที่ใช้กำหนดว่าอะตอมนั้นเป็นธาตุอะไร คือ จำนวนโปรตอน ในแกนกลาง ไฮโดรเจนมีโปรตอน 1 ตัว ฮีเลียมมี 2 ตัว คาร์บอนมี 6 ตัว ออกซิเจนมี 8 ตัว ส่วนทองคำมี 79 ตัว จำนวนนี้เรียกว่าเลขอะตอม และเป็นเหมือนหมายเลขประจำตัวของธาตุ
ถ้าจำนวนโปรตอนเปลี่ยน ธาตุก็เปลี่ยนทันที แต่ถ้าจำนวนโปรตอนเท่าเดิมแล้วจำนวนนิวตรอนต่างกัน จะกลายเป็น ไอโซโทป ของธาตุเดียวกัน เช่น คาร์บอนมีหลายไอโซโทป หนึ่งในนั้นคือคาร์บอน-14 ที่นำไปใช้ในการหาอายุวัตถุอินทรีย์ทางโบราณคดีได้
อะตอมจับมือกันจนกลายเป็นโลกที่มองเห็น
อะตอมจำนวนมากสามารถสร้างพันธะทางเคมีร่วมกันแล้วกลายเป็นโมเลกุล ตัวอย่างใกล้ตัวที่สุดคือน้ำ โมเลกุลน้ำหนึ่งโมเลกุลประกอบด้วยไฮโดรเจน 2 อะตอมและออกซิเจน 1 อะตอม จึงเขียนสูตรว่า H2O
พอลักษณะการจับตัวเปลี่ยน คุณสมบัติของสารก็เปลี่ยนตามไปด้วย คาร์บอนเป็นตัวอย่างชัดมาก เพชรและกราไฟต์ในไส้ดินสอต่างมีคาร์บอนเป็นองค์ประกอบหลักเหมือนกัน แต่โครงสร้างการจัดเรียงอะตอมต่างกันมาก จึงทำให้เพชรแข็งมาก ขณะที่กราไฟต์นิ่มและหลุดออกมาเป็นรอยบนกระดาษได้ง่าย
• โปรตอน กำหนดว่าธาตุนั้นคืออะไร
• นิวตรอน ทำให้เกิดไอโซโทปต่างๆ และมีผลต่อเสถียรภาพของนิวเคลียส
• อิเล็กตรอน มีบทบาทสำคัญต่อพันธะเคมี การนำไฟฟ้า และปฏิกิริยาเคมี
อีกเรื่องที่ชวนงงครั้งแรกคือ คำว่าอะตอมมาจากแนวคิดโบราณที่หมายถึงสิ่งที่แบ่งต่อไม่ได้ แต่ปัจจุบันรู้แล้วว่าอะตอมยังแบ่งย่อยได้อีก โปรตอนและนิวตรอนเองก็ไม่ได้เป็นอนุภาคพื้นฐานที่สุด เพราะภายในประกอบด้วยอนุภาคที่เรียกว่า ควาร์ก ซึ่งยึดเหนี่ยวกันด้วยแรงนิวเคลียร์อย่างเข้ม
อิเล็กตรอนต่างออกไป เพราะตามความรู้ฟิสิกส์อนุภาคมาตรฐานในปัจจุบัน อิเล็กตรอนถือเป็นอนุภาคพื้นฐานชนิดหนึ่ง ยังไม่พบว่ามีโครงสร้างย่อยภายใน
แล้วทำไมถึงเดินชนกำแพงทั้งที่อะตอมส่วนใหญ่เป็นที่ว่าง?
เพราะคำว่า “ว่าง” ในระดับอะตอมไม่ได้แปลว่าวัตถุสามารถทะลุผ่านกันได้ง่าย อิเล็กตรอนของอะตอมในมือและอะตอมในกำแพงมีปฏิสัมพันธ์ทางแม่เหล็กไฟฟ้าต่อกัน อีกทั้งยังอยู่ภายใต้กฎควอนตัมต่างๆ ทำให้อะตอมไม่สามารถซ้อนทับกันตามใจได้ ความรู้สึกว่าโต๊ะแข็งหรือพื้นรับน้ำหนักได้ จึงเกิดจากแรงปฏิสัมพันธ์ระดับจิ๋วที่รวมกันมหาศาล
แม้อะตอมหนึ่งอะตอมจะเล็กจนแทบนึกภาพไม่ออก แต่เมื่ออะตอมจำนวนมหาศาลรวมตัวกัน มันสร้างตั้งแต่เม็ดฝุ่น เซลล์สมอง ต้นไม้ มหาสมุทร ไปจนถึงดาวฤกษ์ ความแตกต่างของสิ่งของรอบตัวจึงไม่ได้เกิดเพราะมีวัตถุดิบพื้นฐานนับไม่ถ้วน แต่เกิดจากชนิดของอะตอม จำนวนอะตอม และวิธีที่อะตอมเหล่านั้นจัดเรียงและเชื่อมโยงกัน
เปิดเลขธูป 3 ตัวตรง "ท้าวเวสสุวรรณ" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
มหาทักษา เปิดตารางเลขมงคล งวด 1 ธ.ค. 69 ส่องเลข 5 ตัว จับสลับจัดชุด 2 ตัวท้าย–3 ตัวท้าย
ไม่ต้องจบปริญญาตรี ! เปิด 10 อาชีพรายได้สูงในสหรัฐฯ เงินเดือนหลักล้านต่อปี อันดับ 8 หลายคนคาดไม่ถึง
ผ้าเช็ดทำความสะอาดจากเส้นใยไม้ไผ่และเยื่อไม้ นวัตกรรมผ้าเช็ดคราบที่ดูดซับน้ำได้ดี แห้งไว และช่วยลดปัญหากลิ่นอับ
เลขน่าจับตา "แต๋วจ๋า พารวย" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
จากครัวโลกสู่ถังขยะโลก ? เปิดปัญหาขยะนำเข้า ขยะอาหาร และ E-Waste ที่ไทยต้องเร่งแก้
"น้ำ รพีภัทร" แจงปม "ซองดูฮี" ลั่น! แค่เช็กเกลียว..ไม่เกี่ยวยูทูบพรีเมี่ยม
ศาลโลกชี้เมียนมารับผิดฐานฆ่ๅล้ๅงเผ่าพันธุ์โรฮิงญา เหตุการณ์ปี 2017 คร่าชีวิตอย่างน้อย 10,000 คน
จำฝันไม่ได้เพราะสมองไม่ได้บันทึกไว้ตั้งแต่แรก ไม่ใช่เพราะฝันไม่ชัด
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
ปลาโลมาหลับได้โดยไม่จมน้ำ เพราะสมองครึ่งหนึ่งไม่เคยหลับ
เดือนกุมภาพันธ์มีแค่ 28 วัน เพราะโรมันโบราณยกเดือนนี้ให้พิธีชำระล้างและวิญญาณผู้ตาย
โทรศัพท์รู้ตำแหน่งเราได้โดยไม่ต้องต่อเน็ต เพราะดาวเทียม 24 ดวงกำลังส่งเวลาลงมาบอก
จำฝันไม่ได้เพราะสมองไม่ได้บันทึกไว้ตั้งแต่แรก ไม่ใช่เพราะฝันไม่ชัด
จำหน้าคนได้แต่จำชื่อไม่ได้ เพราะชื่อไม่มีความหมายให้สมองเกาะ
เดือนกุมภาพันธ์มีแค่ 28 วัน เพราะโรมันโบราณยกเดือนนี้ให้พิธีชำระล้างและวิญญาณผู้ตาย