“สัตว์สงวน” กับ “สัตว์คุ้มครอง” ต่างกันอย่างไร? หลายคนยังเข้าใจผิดว่าเป็นคำเดียวกัน

เมื่อพูดถึงสัตว์ป่าที่กฎหมายไทยให้ความคุ้มครอง หลายคนอาจคุ้นกับคำว่า “สัตว์สงวน” และ “สัตว์คุ้มครอง” และเข้าใจว่าเป็นสถานะเดียวกัน แต่จริง ๆ แล้วทั้งสองคำมีความหมายและระดับการคุ้มครองที่แตกต่างกัน

🐘 สัตว์สงวน คืออะไร?

สัตว์ป่าสงวน คือสัตว์ป่าที่มีความหายาก หรือมีสถานภาพที่น่าเป็นห่วงอย่างมาก จนจำเป็นต้องได้รับการคุ้มครองเป็นพิเศษ โดยถูกกำหนดรายชื่อไว้ตามกฎหมาย

ประเทศไทยกำหนดสัตว์ป่าสงวนไว้เป็นกลุ่มเฉพาะ เช่น พะยูน สมเสร็จ เลียงผา เก้งหม้อ นกแต้วแล้วท้องดำ วาฬบรูด้า วาฬโอมูระ และฉลามวาฬ เป็นต้น

การล่า ครอบครอง หรือค้าสัตว์ป่าสงวนจึงอยู่ภายใต้ข้อห้ามและเงื่อนไขทางกฎหมายที่เข้มงวดมาก

พูดง่าย ๆ คือ

«สัตว์สงวน = สัตว์ป่าที่กฎหมายยกระดับให้ได้รับการคุ้มครองเป็นพิเศษ»

🦧 สัตว์คุ้มครองคืออะไร?

สัตว์ป่าคุ้มครอง คือสัตว์ป่าที่มีความสำคัญต่อระบบนิเวศ หรือมีความเสี่ยงจากการถูกล่าและการใช้ประโยชน์จากมนุษย์ จึงจำเป็นต้องมีมาตรการควบคุม

กลุ่มนี้มีจำนวนชนิดมากกว่าสัตว์สงวน เช่น สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม นก สัตว์เลื้อยคลาน สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก และสัตว์น้ำบางชนิดที่ถูกกำหนดไว้ในบัญชีสัตว์ป่าคุ้มครอง

แม้จะไม่ได้อยู่ในกลุ่ม “สัตว์สงวน” แต่ก็ ไม่ได้หมายความว่าสามารถจับ ล่า หรือซื้อขายได้ตามใจ

การล่า ครอบครอง นำเข้า ส่งออก หรือค้าสัตว์ป่าคุ้มครอง อาจเป็นความผิดตามกฎหมาย หากไม่ได้รับอนุญาตหรือไม่เข้าเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด

⚖️ แล้วใช้กฎหมายคนละฉบับหรือไม่?

ไม่ใช่คนละกฎหมายหลัก

ทั้ง “สัตว์ป่าสงวน” และ “สัตว์ป่าคุ้มครอง” อยู่ภายใต้ พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า แต่กฎหมายแบ่งสถานะของสัตว์ออกเป็นคนละประเภท และกำหนดมาตรการควบคุมที่แตกต่างกัน

ดังนั้น สิ่งสำคัญไม่ใช่แค่ถามว่า

«“เป็นสัตว์ป่าหรือไม่?”»

แต่ต้องดูด้วยว่า สัตว์ชนิดนั้นถูกกำหนดให้เป็น “สัตว์ป่าสงวน” หรือ “สัตว์ป่าคุ้มครอง” หรือไม่

🔎 เปรียบเทียบให้เห็นภาพ

❗ จุดที่ต้องจำ

“สัตว์คุ้มครอง” ไม่ได้แปลว่า “จับมาเลี้ยงได้”

เช่น หากพบสัตว์ป่าคุ้มครองอยู่ในธรรมชาติ การจับมาเลี้ยงเองอาจเข้าข่ายความผิดได้ แม้สัตว์ชนิดนั้นจะไม่ใช่สัตว์สงวนก็ตาม

ในทางกลับกัน สัตว์บางชนิดที่พบเห็นทั่วไปก็อาจไม่ได้มีสถานะเป็นสัตว์ป่าคุ้มครองตามกฎหมาย ดังนั้นจึงต้องตรวจสอบ รายชื่อและสถานะตามกฎหมายของสัตว์แต่ละชนิด ไม่ควรตัดสินจากชื่อเรียกหรือความหายากเพียงอย่างเดียว

🐾 จำง่าย ๆตามนี้

«🐘 สัตว์สงวน = กลุ่มที่ได้รับการสงวนและคุ้มครองเป็นพิเศษ

🦧 สัตว์คุ้มครอง = สัตว์ป่าที่กฎหมายกำหนดให้ต้องได้รับการคุ้มครองและควบคุม»