“นายใน” คือใคร? เปิดเรื่องราวมหาดเล็กฝ่ายในชายในสมัยรัชกาลที่ 6

“นายใน” หมายถึงอะไร?

งานศึกษาของ ชานันท์ ยอดหงษ์ ซึ่งจัดทำเป็นวิทยานิพนธ์และต่อมาได้รับการตีพิมพ์เป็นหนังสือ นายใน สมัยรัชกาลที่ 6 อธิบายถึง “พระราชสำนักฝ่ายในชาย” และกลุ่มบุรุษที่ทำหน้าที่ถวายงานใกล้ชิดพระมหากษัตริย์ในรัชกาลที่ 6

พูดให้เข้าใจง่าย ๆ นายในคือกลุ่มมหาดเล็กและข้าราชบริพารชายที่ถวายงานอยู่ใกล้ชิดพระมหากษัตริย์ โดยเฉพาะงานส่วนพระองค์ ตั้งแต่การดูแลพระบรมราชกิจประจำวัน ไปจนถึงการตามเสด็จและร่วมกิจกรรมต่าง ๆ

คำว่า “นายใน” จึงไม่ใช่ตำแหน่งเดียวแบบมีหน้าที่ตายตัว แต่เป็นคำที่ใช้เรียกกลุ่มบุรุษในบริบทของพระราชสำนักฝ่ายในชายสมัยรัชกาลที่ 6

แล้วนายในทำหน้าที่อะไร?

ชีวิตของนายในไม่ได้มีแค่การยืนถวายงานหรือเดินตามเสด็จอย่างที่หลายคนอาจจินตนาการ

ข้อมูลจากงานศึกษาระบุว่า มหาดเล็กบางกลุ่มมีหน้าที่เกี่ยวกับ ห้องพระบรรทม การตั้งเครื่อง การถวายอาหารและเครื่องดื่ม การดูแลเครื่องใช้ ตลอดจนการตามเสด็จ ขณะที่บางคนมีหน้าที่เฉพาะด้านอื่น ๆ

ตัวอย่างที่เห็นภาพชัดคือ เจ้าพระยารามราฆพ (ม.ล.เฟื้อ พึ่งบุญ) ซึ่งเริ่มเข้าถวายตัวตั้งแต่วัยเยาว์ เรียนที่โรงเรียนมหาดเล็กหลวง ก่อนเข้ารับราชการในพระองค์ และทำหน้าที่ถวายงานใกล้ชิดรัชกาลที่ 6 อย่างมาก รัฐบาลไทยระบุว่าเขาดูแลตั้งแต่ช่วงตื่นพระบรรทมจนถึงเข้าบรรทม และได้รับความไว้วางพระราชหฤทัยอย่างสูง

ทำไมรัชกาลที่ 6 จึงมี “ฝ่ายในชาย”?

นี่เป็นจุดที่ทำให้เรื่องนายในน่าสนใจมาก เพราะงานศึกษาทางประวัติศาสตร์ไม่ได้มองนายในเพียงในฐานะ “คนรับใช้” แต่ยังศึกษาว่า พระราชสำนักฝ่ายในชายกลายเป็นพื้นที่ทางสังคมและวัฒนธรรมแบบหนึ่งในรัชกาลที่ 6 อย่างไร

ภายในพระราชสำนักมีทั้ง โขนละคร กีฬา เสือป่า ลูกเสือ โรงเรียนกินนอนชายล้วน สโมสร และกิจกรรมสันทนาการ ทำให้ชีวิตของคนกลุ่มนี้ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงงานถวายรับใช้เท่านั้น

สิ่งสำคัญคือ เรื่อง ความสัมพันธ์ทางเพศหรืออัตลักษณ์ของบุคคล ไม่ควรถูกนำมาเหมารวมกับนายในทั้งหมด เพราะงานวิชาการศึกษาประเด็นเหล่านี้ในฐานะหนึ่งในมิติทางสังคมและเพศภาวะของยุคนั้น ไม่ได้หมายความว่านายในทุกคนมีรสนิยมทางเพศแบบเดียวกัน

เอาเข้าจริง “นายใน” จึงเป็นเรื่องที่สะท้อนการเปลี่ยนแปลงของราชสำนักไทยได้ดีมาก เพราะมันไม่ได้บอกแค่เรื่องคนรับใช้ใกล้ชิดพระมหากษัตริย์ แต่ยังเปิดให้เห็น วิถีชีวิต ระบบราชการ ความเป็นชาย การศึกษา และวัฒนธรรมของสังคมไทยในช่วงเปลี่ยนผ่านสู่โลกสมัยใหม่