ทำไมคนหนุ่มสาวนิวซีแลนด์ถึงย้ายออก ทั้งที่ประเทศยังน่าอยู่ระดับโลก

ประเทศสวย งานสมดุล ธรรมชาติดี แล้วทำไมคนวัยทำงานถึงเก็บกระเป๋าออก?

ช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา นิวซีแลนด์เจอภาพที่ดูขัดกันสุดๆ ด้านหนึ่งยังเป็นประเทศที่คนทั่วโลกอยากไปเที่ยว อยากเรียน อยากย้ายไปอยู่ เมืองไม่แน่น ธรรมชาติอลังการ ระบบสังคมค่อนข้างมั่นคง แต่อีกด้านหนึ่งกลับมีชาวนิวซีแลนด์จำนวนมากเดินทางออกไปตั้งหลักในต่างประเทศ โดยเฉพาะคนอายุช่วงเริ่มสร้างอาชีพ

ตัวเลขนี่ไม่ใช่แค่ความรู้สึก

ข้อมูลของ Stats NZ ระบุว่าในช่วงปีสิ้นสุดเดือนมีนาคม 2025 มีชาวนิวซีแลนด์ย้ายออกประมาณ 70,000 คน และกลุ่มอายุ 18-30 ปีมีถึงราว 27,200 คน หรือประมาณ 39% ของชาวนิวซีแลนด์ที่ย้ายออกทั้งหมดในช่วงนั้น หลังจากนั้นตัวเลขการเดินทางออกของพลเมืองนิวซีแลนด์ยังขึ้นไปแตะระดับสูงเป็นประวัติการณ์ในบางช่วงของปี 2025

คำถามเลยไม่ใช่แค่ว่า นิวซีแลนด์ยังน่าอยู่ไหม แต่เป็นว่า สำหรับคนอายุยี่สิบกว่าๆ ที่กำลังหางาน เก็บเงิน ซื้อบ้าน และสร้างอนาคต ประเทศนี้ให้โอกาสมากพอหรือเปล่า

ปัญหาแรก งานไม่ได้โตตามค่าครองชีพ

เศรษฐกิจนิวซีแลนด์ผ่านช่วงชะลอตัวค่อนข้างแรง ธุรกิจลดการจ้างงาน ชั่วโมงทำงานลดลง และการแข่งขันหางานสูงขึ้น กระทรวงการคลังนิวซีแลนด์ระบุว่าอัตราว่างงานในไตรมาสเดือนมิถุนายน 2025 อยู่ที่ 5.2% และคาดไว้ที่ประมาณ 5.5% ในเดือนมิถุนายน 2026 ก่อนจะค่อยๆ ลดลงภายหลัง

ตัวเลขระดับ 5% ฟังดูไม่ได้น่ากลัวมาก แต่สำหรับคนเพิ่งเรียนจบหรือกำลังเปลี่ยนสายงาน ผลกระทบสัมผัสได้ตรงๆ เพราะตำแหน่งดีๆ มีคู่แข่งเยอะขึ้น บริษัทระมัดระวังเรื่องการจ้าง และการต่อรองเงินเดือนยากกว่าช่วงตลาดแรงงานร้อนแรง

ที่สำคัญ นิวซีแลนด์เป็นตลาดขนาดเล็ก ประชากรราวไม่กี่ล้านคน งานเฉพาะทางบางประเภทจึงมีจำนวนจำกัด ต่อให้มีทักษะสูง ก็อาจพบเพดานของตำแหน่งและรายได้เร็วกว่าการทำงานในประเทศขนาดใหญ่

แล้วประเทศข้างๆ ดันมีทางเลือกที่เย้ายวน

ออสเตรเลียกลายเป็นปลายทางสำคัญแบบแทบไม่ต้องคิดนาน เพราะพลเมืองนิวซีแลนด์มีความสะดวกในการเข้าไปอยู่อาศัยและทำงานในออสเตรเลียมากกว่าการย้ายไปประเทศอื่น ระยะทางก็ใกล้ ภาษาเดียวกัน วัฒนธรรมการทำงานไม่ต่างจนต้องเริ่มชีวิตใหม่ทั้งหมด

ช่วงที่ตลาดแรงงานนิวซีแลนด์อ่อนตัว กระทรวงการคลังยังชี้ว่าตลาดแรงงานออสเตรเลียแข็งแรงกว่า และช่วยอธิบายกระแสการย้ายออกไปออสเตรเลีย โดยปีสิ้นสุดเดือนธันวาคม 2024 มีการย้ายสุทธิจากนิวซีแลนด์ไปออสเตรเลียประมาณ 30,000 คน ซึ่งสูงที่สุดในรอบกว่าทศวรรษ

นี่จึงเป็นแรงดึงที่ทรงพลังมาก คนอายุ 23 ปีไม่จำเป็นต้องเกลียดบ้านเกิดถึงจะย้ายประเทศ แค่เห็นว่าบินไม่กี่ชั่วโมงแล้วมีตลาดงานใหญ่กว่า รายได้บางสายดีกว่า และโอกาสเติบโตเยอะกว่า การลองไปทำงานสักสองสามปีก็ดูสมเหตุสมผลแล้ว

เรื่องบ้านก็เจ็บไม่น้อย

ปัญหาที่สะสมมานานของนิวซีแลนด์คือราคาที่อยู่อาศัยสูงเมื่อเทียบกับรายได้ โดยเฉพาะเมืองใหญ่อย่างโอ๊คแลนด์และเวลลิงตัน ราคาบ้านเคยพุ่งแรงมากในช่วงดอกเบี้ยต่ำ ก่อนเผชิญการปรับฐานเมื่อดอกเบี้ยสูงขึ้น แต่คำว่า ราคาบ้านลด ไม่ได้แปลว่าคนหนุ่มสาวซื้อบ้านได้ง่ายทันที เพราะเงินกู้แพงขึ้น ค่าอาหาร ค่าเช่า ค่าเดินทาง และค่าใช้จ่ายประจำวันยังบีบงบพร้อมกัน

คนมีบ้านอยู่แล้วกับคนที่กำลังเริ่มสะสมเงินดาวน์จึงมองประเทศเดียวกันต่างกันมาก คนกลุ่มแรกอาจรู้สึกว่าคุณภาพชีวิตยังดีเยี่ยม ส่วนคนวัยเริ่มทำงานอาจมองตัวเลขในบัญชีแล้วรู้สึกว่าเส้นทางไปสู่บ้านหนึ่งหลังยาวเหลือเกิน

แต่คำว่า ล่มสลาย ก็แรงเกินข้อมูลจริง

ตรงนี้ต้องแยกให้ออก นิวซีแลนด์ไม่ได้กำลังหายไปจากแผนที่เศรษฐกิจ และไม่ได้อยู่ในภาวะที่ระบบประเทศหยุดทำงาน กระทรวงการคลังประเมินว่าเศรษฐกิจเริ่มมีสัญญาณฟื้นในช่วงครึ่งหลังของปี 2025 แม้การฟื้นตัวยังเปราะบาง และประมาณการล่าสุดในงบประมาณปี 2026 ยังคาดว่า GDP จริงจะกลับมาเติบโตในช่วงปีต่อๆ ไป

• สิ่งที่กำลังเกิดขึ้นจริง คือเศรษฐกิจอ่อนแรงพร้อมกับการย้ายออกของพลเมืองจำนวนมาก

• กลุ่มที่น่าจับตา คือคนวัยหนุ่มสาว ซึ่งเป็นกำลังแรงงานในอนาคต

• แรงดึงสำคัญ คือออสเตรเลียที่อยู่ใกล้และมีตลาดงานใหญ่กว่า

• แรงผลัก คือค่าครองชีพ บ้านราคาแพง ตลาดงานซบเซา และโอกาสในบางอาชีพที่จำกัด

เรื่องน่าสนใจคือในเวลาเดียวกัน นิวซีแลนด์ยังรับผู้อพยพจากประเทศอื่นอยู่ จึงเกิดภาพแปลกๆ คือคนจากหลายประเทศมองนิวซีแลนด์เป็นโอกาสใหม่ ขณะที่ชาวนิวซีแลนด์บางส่วนกลับมองออสเตรเลียหรือประเทศอื่นเป็นโอกาสที่ดีกว่าอีกทอดหนึ่ง

การย้ายประเทศจึงไม่ได้เป็นคะแนนโหวตว่าใครรักหรือเกลียดบ้านเกิด

สำหรับคนอายุยี่สิบกว่า การเดินทางออกอาจเป็นเพียงการทดลองชีวิต ไปหาเงิน เก็บประสบการณ์ แล้วกลับมาในภายหลัง สิ่งที่นิวซีแลนด์ต้องกังวลจริงๆ ไม่ใช่จำนวนคนขึ้นเครื่องบินในปีใดปีหนึ่ง แต่คือถ้าคนทักษะสูงออกไปแล้วพบว่ารายได้ โอกาส และเส้นทางสร้างครอบครัวที่อื่นดีกว่า จนไม่มีเหตุผลมากพอให้กลับบ้าน นั่นต่างหากที่จะกลายเป็นปัญหาระยะยาว