พืชที่ปล่อยสารก๊าซหัวเราะ! ต้นไม้ที่เมื่อเผาใบแล้วจะปล่อยก๊าซที่ทำให้คนสูดดมหัวเราะไม่หยุด

มีเรื่องเล่าบนโลกออนไลน์ว่า มีพืชชนิดหนึ่งที่เพียงนำใบไปเผา ควันก็สามารถทำให้คนที่สูดเข้าไปหัวเราะไม่หยุด ราวกับต้นไม้กำลังปล่อย “ก๊าซหัวเราะ” ออกมา

พืชที่ใกล้เคียงกับเรื่องนี้มากที่สุดคือ Salvia divinorum หรือ “Diviner’s Sage” พืชในวงศ์กะเพรา สะระแหน่ที่มีถิ่นกำเนิดในรัฐ โออาซากา ประเทศเม็กซิโก และถูกใช้ในพิธีกรรมของชาวมาซาเตกมานานหลายชั่วอายุคน 

แต่เรื่องที่ว่ามันปล่อย “ก๊าซหัวเราะ” เมื่อถูกเผา ไม่ตรงกับข้อเท็จจริงทางวิทยาศาสตร์

✦ หัวเราะจริง แต่ไม่ได้เกิดจากก๊าซ N₂O

คำว่า ก๊าซหัวเราะ ในทางการแพทย์หมายถึง ไนตรัสออกไซด์ (Nitrous Oxide หรือ N₂O) ก๊าซไม่มีสีที่ใช้เป็นยาระงับปวดและยากล่อมประสาทในงานทันตกรรมและการแพทย์ ก๊าซชนิดนี้ทำให้บางคนรู้สึกผ่อนคลาย เคลิบเคลิ้ม และอาจหัวเราะได้

แต่ Salvia divinorum ไม่ได้สร้าง N₂O ออกมาจากใบเมื่อถูกเผา

สิ่งที่ทำให้พืชชนิดนี้โดดเด่นคือสารชื่อ Salvinorin A สารออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทที่มีอยู่ตามธรรมชาติในใบ และมีฤทธิ์หลอนประสาทสูงมาก

✦ แล้วทำไมบางคนถึงหัวเราะแบบควบคุมไม่ได้?

เมื่อสาร Salvinorin A เข้าสู่ร่างกาย มันสามารถเปลี่ยนการรับรู้ของสมองอย่างรวดเร็ว ผู้ได้รับสารอาจเห็นภาพผิดเพี้ยน รู้สึกว่าร่างกายหรือสิ่งรอบตัวเปลี่ยนรูปร่าง สับสนกับสถานที่และเวลา หรือรู้สึกเหมือนอยู่ในอีกโลกหนึ่ง

สำนักงานปราบปรามยาเสพติดสหรัฐฯ หรือ DEA ระบุผลที่อาจเกิดขึ้นจาก Salvia divinorum ไว้หลายอย่าง ตั้งแต่ภาพหลอน ความกลัว ความตื่นตระหนก สูญเสียการทรงตัว ไปจนถึง การหัวเราะแบบควบคุมไม่ได้

เสียงหัวเราะที่เกิดขึ้นจึงไม่ได้หมายความว่าคนนั้นกำลังสนุกเสมอ บางครั้งอาจเกิดพร้อมความสับสนหรือความกลัวอย่างรุนแรง

✦ พืชธรรมดาที่ซ่อนสารแปลกประหลาดไว้ในใบ

หากมองจากภายนอก Salvia divinorum แทบไม่มีอะไรชวนให้คิดว่าเป็นพืชออกฤทธิ์ต่อสมอง มันมีใบสีเขียวขนาดใหญ่ ขอบหยัก ลำต้นเป็นเหลี่ยมตามลักษณะของพืชวงศ์ Lamiaceae

ฐานข้อมูล Plants of the World Online ของ Royal Botanic Gardens, Kew ระบุว่า Salvia divinorum เป็นไม้ล้มลุกหลายปี มีถิ่นกำเนิดตามธรรมชาติใน โออาซากา ทางตะวันตกเฉียงใต้ของเม็กซิโก ชื่อวิทยาศาสตร์ของมันได้รับการตีพิมพ์อย่างเป็นทางการในปี ค.ศ. 1962 

สิ่งที่ทำให้มันแตกต่างจากเสจทั่วไปคือ Salvinorin A ซึ่งออกฤทธิ์ต่อ kappa-opioid receptor ในสมอง กลไกนี้แตกต่างจากสารหลอนประสาทชื่อดังหลายชนิดที่ออกฤทธิ์ผ่านระบบเซโรโทนิน

✦ เรื่องจริงน่ากลัวกว่าเรื่อง “ต้นไม้ปล่อยก๊าซหัวเราะ”

ภาพพืชที่ปล่อยก๊าซออกมาแล้วทำให้คนรอบข้างหัวเราะพร้อมกันฟังดูเหมือนฉากในภาพยนตร์ แต่จนถึงปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานน่าเชื่อถือว่ามีพืชชนิดใดที่เมื่อเผาใบแล้วจะผลิต ก๊าซไนตรัสออกไซด์ในปริมาณที่ทำให้คนหัวเราะ

กรณีของ Salvia divinorum ต่างออกไป เพราะเป็น สารเคมีที่อยู่ในเนื้อพืช ไม่ใช่ก๊าซหัวเราะที่ต้นไม้สร้างขึ้น

และผลของมันก็ไม่ได้มีเพียงเสียงหัวเราะ ผู้ได้รับสารอาจเสียการควบคุมร่างกาย สับสน หวาดกลัว หรือเกิดอุบัติเหตุจากการรับรู้สภาพแวดล้อมผิดไปจากความจริง DEA จึงจัด Salvia divinorum ไว้ในกลุ่มสารหลอนประสาทที่ต้องเฝ้าระวัง