วังสะพุง เมืองหลวงของคนขายลอตเตอรี่แห่งประเทศไทย

อำเภอวังสะพุง จังหวัดเลย ถือเป็นพื้นที่ที่มีชื่อเสียงอย่างมากในเรื่องอาชีพ เดินขายสลากกินแบ่งรัฐบาล โดยมีผู้ค้าสลากจากวังสะพุงและพื้นที่ใกล้เคียงเดินทางไปขายลอตเตอรี่ตามจังหวัดต่าง ๆ ทั่วประเทศ จนกลายเป็นอาชีพสำคัญที่สร้างรายได้ให้กับคนในชุมชนมายาวนาน

จุดเริ่มต้นของอาชีพขายลอตเตอรี่   เรื่องราวเริ่มต้นขึ้นในช่วงประมาณ พ.ศ. 2526 โดยมีบุคคลที่ชาวบ้านรู้จักในชื่อ “ลุงเยี่ยน” หรือ นายยศพล มูลกองศรี ชาวบ้านโพนงาม ตำบลทรายขาว อำเภอวังสะพุง ในช่วงนั้น ลุงเยี่ยนเดินทางไปทำงานที่กรุงเทพมหานคร และเริ่มต้น ปั่นจักรยานขายลอตเตอรี่เป็นอาชีพเสริม เมื่อเห็นว่าสามารถสร้างรายได้ จึงชักชวนญาติพี่น้องและคนรู้จักจากบ้านเกิดให้เข้ามาประกอบอาชีพขายสลากด้วย  เมื่อคนในชุมชนเห็นว่าการขายลอตเตอรี่สามารถสร้างรายได้และเลี้ยงครอบครัวได้ จึงเริ่มมีผู้คนเข้ามาทำอาชีพนี้เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ  จากคนไม่กี่คน กลายเป็นกลุ่มผู้ค้าขนาดใหญ่ และค่อย ๆ แพร่กระจายไปยังหมู่บ้าน ตำบล และอำเภอต่าง ๆ ในจังหวัดเลย

จากอาชีพเสริมสู่ธุรกิจของชุมชน  เมื่อจำนวนผู้ค้าสลากเพิ่มขึ้น อาชีพขายลอตเตอรี่จึงไม่ได้เป็นเพียงอาชีพของคนบางครอบครัวอีกต่อไป แต่กลายเป็น อาชีพสำคัญของชาววังสะพุงและจังหวัดเลย

ผู้ค้าจำนวนมากเดินทางออกจากจังหวัดเลยไปยังพื้นที่ต่าง ๆ ตั้งแต่กรุงเทพฯ ภาคกลาง ภาคตะวันออก ภาคเหนือ และภาคใต้ เพื่อจำหน่ายสลากให้กับประชาชน  บางคนเดินขายด้วยตนเอง ขณะที่บางรายมีเครือข่ายผู้ค้าหลายคน ทำให้เกิดระบบซื้อขายและกระจายสลากที่มีขนาดใหญ่ขึ้น

ตลาดลอตเตอรี่ วังสะพุง อีกหนึ่งสิ่งที่ทำให้วังสะพุงมีชื่อเสียงคือ ตลาดซื้อขายสลากในพื้นที่วังสะพุง ซึ่งทำหน้าที่เป็นจุดรวมของผู้ค้าสลากจำนวนมาก ผู้ค้าจากหลายพื้นที่สามารถมาซื้อขายและจัดหาสลาก ก่อนนำไปกระจายต่อให้กับผู้เดินขายตามจังหวัดต่าง ๆ ด้วยจำนวนผู้ค้าและปริมาณสลากที่หมุนเวียนจำนวนมาก ทำให้วังสะพุงถูกเรียกในเชิงภาพจำว่าเป็น “เมืองของคนขายลอตเตอรี่”

เหตุผลสำคัญมาจากการที่อาชีพนี้มีการส่งต่อกันภายในครอบครัวและชุมชน คนรุ่นหนึ่งเริ่มขาย → ญาติพี่น้องเข้ามาทำตาม → คนในหมู่บ้านเห็นโอกาส → เกิดเครือข่ายผู้ค้าขนาดใหญ่  เมื่อมีเครือข่ายอยู่ทั่วประเทศ ผู้ค้าจากวังสะพุงจึงสามารถเดินทางไปขายในพื้นที่ที่มีลูกค้าจำนวนมากได้  นี่จึงเป็นตัวอย่างของ อาชีพที่เติบโตจากภูมิปัญญาและเครือข่ายของชุมชน จนกลายเป็นเอกลักษณ์ของจังหวัดเลย  วังสะพุงกับลอตเตอรี่ในปัจจุบัน  แม้รูปแบบการจำหน่ายสลากจะเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย ทั้งการซื้อขายผ่านระบบดิจิทัลและแพลตฟอร์มออนไลน์ แต่การเดินขายสลากแบบดั้งเดิมยังคงพบเห็นได้ในหลายพื้นที่

และชื่อของ อำเภอวังสะพุง จังหวัดเลย ก็ยังคงเชื่อมโยงกับภาพของผู้ค้าสลากจำนวนมากที่เดินทางออกไปประกอบอาชีพทั่วประเทศไทย

เรื่องราวของวังสะพุงจึงไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของ “ลอตเตอรี่” แต่เป็นเรื่องของ การสร้างอาชีพ การช่วยเหลือกันในชุมชน และการสร้างเครือข่ายทางเศรษฐกิจจากคนธรรมดา จนกลายเป็นอาชีพที่มีชื่อเสียงไปทั่วประเทศหมายเหตุ: ตัวเลขอย่าง “เงินหมุนเวียนหลักพันล้านบาทต่อเดือน” และคำกล่าวว่า “มากที่สุดในประเทศไทย” ควรระบุว่าเป็นข้อมูล/คำกล่าวจากแหล่งข่าวหรือการประมาณการในช่วงเวลานั้น ไม่ควรนำเสนอเป็นสถิติทางการล่าสุดหากไม่มีข้อมูลจากสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล