มี "นายเงือก" ไหม? มาดูเรื่องเล่าในตำนานกัน
เคยสงสัยไหมว่า เวลาเราพูดถึง “เงือก” ทำไมภาพที่นึกขึ้นมามักเป็นหญิงสาวผมยาว หางปลา และเสียงร้องอันไพเราะอยู่กลางทะเล แล้วถ้าเป็น เงือกผู้ชาย ล่ะ มีหรือเปล่า?
คำตอบคือ มีครับ และไม่ได้เพิ่งถูกสร้างขึ้นมาเพื่อให้เข้ากับการ์ตูนหรือภาพยนตร์สมัยใหม่ด้วย
เงือกผู้ชายเรียกว่า “Merman”
ในตำนานตะวันตกมีคำเรียกสิ่งมีชีวิตลักษณะมนุษย์ครึ่งปลาเพศชายว่า Merman ส่วนคำรวมที่ใช้เรียกสิ่งมีชีวิตกลุ่มนี้คือ Merfolk หรือ Merpeople
แหล่งข้อมูลด้านนิทานพื้นบ้านระบุว่า Merman เป็นคู่เพศชายของ Mermaid โดยมีรูปร่างท่อนบนเป็นมนุษย์และส่วนล่างเป็นหางปลา เพียงแต่เรื่องราวของเงือกชายมักพบได้น้อยกว่าเรื่องของเงือกหญิงอย่างเห็นได้ชัด
และถ้าคิดว่าเงือกผู้ชายเป็นเรื่องแต่งในยุคใหม่ ต้องบอกว่า ไม่ใช่เลย
หนึ่งในตัวอย่างเก่าแก่คือ “Triton”
ในตำนานกรีกมีตัวละครที่ใกล้เคียงกับภาพของเงือกชายอย่าง Triton ซึ่งพิพิธภัณฑ์บริติชระบุว่าเป็นเทพหรือสิ่งมีชีวิตในตำนานเพศชาย มีลักษณะ ครึ่งคนครึ่งปลา และเป็นบุตรของ Poseidon กับ Amphitrite
ที่น่าสนใจคือภาพของ Triton ปรากฏอยู่ในงานศิลปะกรีกโบราณมานานนับพันปี เช่น เครื่องปั้นดินเผาที่สร้างขึ้นราว 520 ปีก่อนคริสตกาล ซึ่งแสดง Triton เป็นชายมีหนวดและหางปลาอย่างชัดเจน
พูดง่าย ๆ คือ “เงือกผู้ชาย” มีอยู่ในจินตนาการของมนุษย์มานานมากแล้ว
แล้วทำไมเราถึงคุ้นกับ “เงือกหญิง” มากกว่า?
ตรงนี้น่าสนใจมาก เพราะคำว่า Mermaid และเรื่องเล่าของหญิงสาวแห่งท้องทะเลแพร่หลายกว่า Merman มาก ทั้งในนิทาน หนังสือ ภาพวาด และภาพยนตร์
พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ธรรมชาติในกรุงลอนดอนอธิบายว่า เรื่องราวของเงือกมีประวัติยาวนานในคติชน และมีข้อเสนอว่าสัตว์ทะเลอย่าง พะยูนและแมนนาที อาจมีส่วนทำให้เกิดเรื่องเล่าเกี่ยวกับเงือกขึ้นมา โดยเฉพาะในหมู่นักเดินเรือสมัยก่อน
ส่วนบันทึกการพบ “เงือก” ของนักสำรวจในอดีตก็มีอยู่จริง แต่ไม่ได้หมายความว่าพวกเขาพบสิ่งมีชีวิตครึ่งคนครึ่งปลาจริง ๆ เช่น Smithsonian ชี้ว่าการพบเห็นบางกรณีอาจเกี่ยวข้องกับการมองเห็นสัตว์ทะเลอย่างแมนนาทีผิดไปจากความเป็นจริง
เงือกชาย vs เงือกหญิง
| คำเรียก | ความหมาย |
|---|---|
| Mermaid | เงือกเพศหญิง |
| Merman | เงือกเพศชาย |
| Merfolk / Merpeople | คำเรียกรวมกลุ่มเงือก |
| Triton | ตัวละครชายครึ่งคนครึ่งปลาในตำนานกรีก |
แต่มีเรื่องหนึ่งที่ต้องแยกให้ออก
แม้จะมีตำนาน ภาพวาด ประติมากรรม และเรื่องเล่ามากมายเกี่ยวกับเงือกชายและหญิง แต่ ยังไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ยืนยันว่ามีสิ่งมีชีวิตครึ่งมนุษย์ครึ่งปลาอาศัยอยู่จริงในธรรมชาติ
ดังนั้นคำตอบของคำถามว่า “เงือกมีเพศชายไหม?” จึงเป็น มีในโลกของตำนานและคติชน และเงือกชายมีชื่อเรียกว่า Merman ส่วนในตำนานกรีก Triton ก็เป็นตัวอย่างสำคัญของตัวละครชายครึ่งคนครึ่งปลา
เอาเข้าจริง เรื่องนี้ทำให้เห็นอย่างหนึ่งว่า ภาพจำของเงือกที่เราคุ้นเคยอาจเป็นเพียงส่วนหนึ่งของตำนานเท่านั้น เพราะเมื่อย้อนกลับไปดูประวัติศาสตร์ เราจะพบว่า “ชายหางปลา” มีที่ยืนอยู่ในจินตนาการของมนุษย์มานานไม่แพ้เงือกสาวเลย
British Museum — Herakles and Triton, Greek vase
The Metropolitan Museum of Art — Two Tritons at the Feast of Acheloüs
Natural History Museum — The real cast of The Little Mermaid
Smithsonian Magazine — Five “Real” Sea Monsters Brought to Life by Early Naturalists
ทำไมถึงเรียก “ป่าช้า” ทั้งที่คนตายไม่ได้เดินช้า? เปิดที่มาคำโบราณที่คนไทยคุ้นเคย แต่หลายคนไม่เคยรู้ความหมาย
เบื้องหลังนามสกุล “เชิญยิ้ม” 40 ปีแห่งมิตรภาพ วิกฤตการสูญเสีย และเส้นทางสร้างตำนาน
ให้โชคมาแล้ว 8 งวด คนแห่ขอเลข “กุมารจิตติ” รอบนี้ให้เลขเดียวกันทุกคน แก้บนถึงขั้นจ้างรถแห่มาถวาย
5 คณะที่เรียนจบแล้วอาจต้องเจอกับการแข่งขันสูงในยุค AI
บอล ซุปเปอร์บอล มาแล้ว! แนวทางหวยงวด 1 ก.ย. 69 เน้นวิ่ง 9-6
เมล็ดมะขามในวงพนันโบราณ ย้อนรอย “กำถั่ว” จากบ่อนเบี้ยสู่หน้าประวัติศาสตร์
ศิษย์เก่ารวมพลังขุดหลักฐาน ปมตัดต้นไม้โรงเรียนกมลาไสย 32 ต้น ผอ.ถูกย้ายแล้ว
รถ EV ใช้ไปหลายปีแล้ว แบตเก่าจะไปไหน? ทำไมแบตเตอรี่ถึงต้องมี “พาสปอร์ต” ของตัวเอง
5 โรงเรียนในตำนานของไทย เปิดประวัติ โรงเรียนเก่าแก่ที่มีอายุมากกว่าร้อยปี
5 กลยุทธ์ "ป้ายเหลือง" ในซูเปอร์มาร์เก็ต ปักเวลาไหนได้ของดีราคาถูกที่สุด?
ล้างหาดต้อนรับทหารเรือสหรัฐฯ 5,000 นาย หลังจากนี้ต้นมะพร้าวพัทยาจะกลับมาอีกไหม?
เปิดรายได้ "คนขายที่ปัดน้ำฝนข้างทาง" ขายดีขนาดไหน?
ให้โชคมาแล้ว 8 งวด คนแห่ขอเลข “กุมารจิตติ” รอบนี้ให้เลขเดียวกันทุกคน แก้บนถึงขั้นจ้างรถแห่มาถวาย
10 รถ EV ที่คนไทยกำลังแห่ซื้อ รุ่น ไหนมาแรงที่สุด?
รถ EV ใช้ไปหลายปีแล้ว แบตเก่าจะไปไหน? ทำไมแบตเตอรี่ถึงต้องมี “พาสปอร์ต” ของตัวเอง
ล้างหาดต้อนรับทหารเรือสหรัฐฯ 5,000 นาย หลังจากนี้ต้นมะพร้าวพัทยาจะกลับมาอีกไหม?
เมล็ดมะขามในวงพนันโบราณ ย้อนรอย “กำถั่ว” จากบ่อนเบี้ยสู่หน้าประวัติศาสตร์
ทำไมตั้งชื่อจังหวัดว่า “ร้อยเอ็ด” ทั้งที่ไม่ได้มี 101 เมือง
ทำความรู้จัก“มะปลิง”หรือ“ตะลิงปลิง”ผลไม้พื้นบ้านรสเปรี้ยวที่กินได้ทั้งผล
เมล็ดมะขามในวงพนันโบราณ ย้อนรอย “กำถั่ว” จากบ่อนเบี้ยสู่หน้าประวัติศาสตร์
ทำไมตั้งชื่อจังหวัดว่า “ร้อยเอ็ด” ทั้งที่ไม่ได้มี 101 เมือง
5 กลยุทธ์ "ป้ายเหลือง" ในซูเปอร์มาร์เก็ต ปักเวลาไหนได้ของดีราคาถูกที่สุด?


