ก่อนมือถือจะอยู่ในกระเป๋า คนไทยพกอะไรก่อนออกจากบ้าน

ทุกวันนี้ก่อนออกจากบ้าน หลายคนคงต้องหยิบ

หยิบกระเป๋าสตางค์ หยิบกุญแจ แล้วก็หยิบโทรศัพท์มือถือ

บางคนกลับเข้าบ้านเพราะลืมโทรศัพท์ ทั้งที่ลืมอย่างอื่นยังพอทนได้

โทรศัพท์กลายเป็นทั้งแผนที่ กล้องถ่ายรูป เครื่องคิดเลข กระเป๋าเงิน ปฏิทิน สมุดจด

และช่องทางติดต่อกับคนทั้งโลกในเครื่องเดียว

แต่ถ้าย้อนกลับไปก่อนที่มือถือจะเข้ามาอยู่ในชีวิตประจำวันอย่างทุกวันนี้

การออกจากบ้านแต่ละครั้งไม่ได้มีของชิ้นเดียวที่ทำหน้าที่แทบทุกอย่าง

แล้วคนไทยสมัยนั้นพกอะไรกัน?

หลายอย่างเป็นของที่คุ้นเคยจนแทบลืมไปแล้วว่า ครั้งหนึ่งเคยขาดไม่ได้

สมัยที่โทรศัพท์ยังทำอะไรได้ไม่มาก กระเป๋าสตางค์มีหน้าที่สำคัญกว่าปัจจุบัน

ข้างในมีธนบัตร เหรียญ บัตรประชาชน ใบขับขี่ บัตรสมาชิก และบางครั้งก็มีรูปถ่ายของคนในครอบครัว

บัตรต่าง ๆ ยังไม่ได้ถูกรวมอยู่ในโทรศัพท์

เงินสดจึงเป็นสิ่งสำคัญสำหรับการเดินทางออกจากบ้าน

ไปตลาด ซื้ออาหาร จ่ายค่ารถ หรือซื้อของจากร้านเล็ก ๆ ล้วนต้องมีเงินติดตัว

ถ้ากระเป๋าสตางค์หายขึ้นมา วันนั้นก็อาจยุ่งยากกว่าที่คิด

วันนี้แค่หยิบโทรศัพท์ขึ้นมาก็รู้เวลา

แต่ก่อนหน้านั้น นาฬิกาข้อมือทำหน้าที่นี้มาตลอด

หลายคนมีนาฬิกาเรือนประจำ บางคนใส่ทุกวันจนกลายเป็นส่วนหนึ่งของการแต่งตัว

นาฬิกาไม่ได้มีไว้แค่ดูเวลา แต่ยังช่วยให้รู้ว่าต้องขึ้นรถกี่โมง นัดหมายกี่โมง หรือควรกลับบ้านเมื่อไร

สำหรับคนทำงาน นาฬิกาข้อมือจึงเป็นของติดตัวที่สำคัญไม่น้อย

กุญแจบ้านเป็นอีกอย่างที่ต้องอยู่ในกระเป๋าหรือห้อยอยู่กับพวงกุญแจ

ก่อนออกจากบ้านต้องเช็กว่าล็อกประตูเรียบร้อยหรือยัง

และก่อนกลับถึงบ้านก็ต้องแน่ใจว่ากุญแจยังอยู่

บางคนมีกุญแจบ้านรวมกับกุญแจรถ

บางคนห้อยพวงกุญแจขนาดใหญ่จนมีเสียงดังทุกครั้งที่เดิน

ของชิ้นเล็ก ๆ แบบนี้ แต่ถ้าลืมขึ้นมา เรื่องใหญ่ทันที

มือถือวันนี้ทำหน้าที่เป็นสมุดโน้ตให้เรา

แต่ในอดีต สมุดเล่มเล็กกับปากกาคือเครื่องมือสำหรับจำเรื่องสำคัญ

เบอร์โทรศัพท์

ที่อยู่

รายการของที่ต้องซื้อ

นัดหมาย

ค่าใช้จ่าย

หรือข้อความที่อยากจดเอาไว้ก่อนลืม

บางคนมีสมุดโทรศัพท์เล่มเล็ก ๆ อยู่ในกระเป๋า

เบอร์ของเพื่อน ญาติ ลูกค้า และคนรู้จัก ถูกเขียนลงไปทีละชื่อ

การจำเบอร์โทรศัพท์ของคนใกล้ตัวได้หลายหมายเลขจึงเป็นเรื่องธรรมดากว่าทุกวันนี้

นี่อาจเป็นสิ่งที่คนรุ่นใหม่เห็นแล้วสงสัยที่สุด

เมื่อออกจากบ้านแล้วเกิดเรื่องจำเป็นต้องโทรหาใคร

คนในยุคนั้นไม่ได้หยิบมือถือออกมาโทร

ทางเลือกเดียวที่มี คือ เดินหาตู้โทรศัพท์สาธารณะ

และแน่นอนว่า ต้องมีเงินสำหรับโทร

เหรียญจึงเป็นสิ่งที่หลายคนเตรียมติดกระเป๋าไว้

ต่อมาจึงมีบัตรโทรศัพท์เข้ามาช่วยให้การใช้โทรศัพท์สาธารณะสะดวกขึ้น

การโทรหาคนที่บ้านจึงต้องคิดก่อนว่า จะโทรจากที่ไหน และต้องเตรียมอะไรไว้บ้าง

ทุกวันนี้หลงทางก็เปิดแผนที่ในโทรศัพท์

แต่ก่อนหน้านั้น ถ้าเดินทางไปสถานที่ที่ไม่คุ้นเคย แผนที่กระดาษมีประโยชน์มาก

บางคนพับแผนที่เก็บไว้ในรถ

บางคนพกแผ่นพับแนะนำเส้นทางหรือแผนที่ของสถานที่ท่องเที่ยว

เวลาหลงทางก็ต้องกางออกมา แล้วพยายามหาว่าตัวเองอยู่ตรงไหน

ถ้าไม่แน่ใจก็ถามคนแถวนั้น

วิธีเดินทางจึงอาศัยทั้งแผนที่และความจำของคนในพื้นที่

ก่อนกล้องจะติดอยู่ในโทรศัพท์ การถ่ายรูปต้องพกกล้องออกจากบ้าน

กล้องฟิล์มจึงเป็นอุปกรณ์ที่หลายคนใช้ในช่วงท่องเที่ยว งานแต่ง งานวันเกิด หรือโอกาสสำคัญ

การถ่ายภาพแต่ละครั้งมีจำนวนจำกัดตามความยาวของฟิล์ม

ถ่ายแล้วดูรูปทันทีไม่ได้

ต้องนำฟิล์มไปล้างและอัดรูปเสียก่อน

เพราะแบบนั้น การกดชัตเตอร์แต่ละครั้งจึงมีความหมายมากกว่าการถ่ายรูปในวันนี้

ในช่วงหนึ่ง หากพูดถึงอุปกรณ์สื่อสารที่พกติดตัว หลายคนจะนึกถึงเพจเจอร์

เพจเจอร์สามารถรับข้อความสั้น ๆ จากผู้ส่งผ่านระบบเครือข่ายของผู้ให้บริการ

แต่ไม่ใช่โทรศัพท์มือถือ

ถ้ามีข้อความเข้ามา ผู้รับอาจต้องไปหาโทรศัพท์สาธารณะหรือโทรศัพท์บ้าน เพื่อโทรกลับหาคนที่ส่งข้อความมา

จึงเกิดภาพคุ้นตาของคนในยุคนั้น ที่ต้องเดินไปหาโทรศัพท์เพื่อโทรกลับ หลังจากเพจเจอร์ส่งเสียงแจ้งเตือน

มันเป็นช่วงเวลารอยต่อระหว่างยุคที่ต้องพึ่งโทรศัพท์ประจำที่ กับยุคที่ทุกคนสามารถพกโทรศัพท์ไว้กับตัว

เมื่อไม่มีมือถือเป็นศูนย์กลางของชีวิต ของหลายอย่างจึงต้องแยกหน้าที่กัน

อยากดูเวลา ต้องมีนาฬิกา

อยากจดอะไร ต้องมีสมุด

อยากถ่ายรูป ต้องมีกล้อง

อยากหาเส้นทาง ต้องมีแผนที่

อยากโทรศัพท์ ต้องหาโทรศัพท์สาธารณะ

อยากติดต่อคนที่อยู่นอกบ้าน ก็อาจต้องพึ่งเพจเจอร์หรือฝากข้อความผ่านคนอื่น

ของแต่ละชิ้นทำหน้าที่ของตัวเอง

ไม่มีเครื่องเดียวที่รวบทุกอย่างไว้ด้วยกัน

ทุกวันนี้ ถ้ามีโทรศัพท์เครื่องเดียว หลายปัญหาก็แก้ได้

หลงทางก็เปิดแผนที่

อยากถ่ายรูปก็ยกโทรศัพท์ขึ้นมา

ต้องจดอะไร ก็เปิดแอปโน้ต

อยากโทรหาใคร ก็แตะชื่อในรายชื่อ

อยากจ่ายเงิน ก็เปิดแอปธนาคาร

แต่ก่อนหน้านั้น จะทำเรื่องเหล่านี้ได้ทั้งหมด

ต้องเตรียมตัวมากกว่าเดิม

บางครั้งต้องจำเบอร์โทรศัพท์

ต้องพกเงินสด

ต้องรู้เส้นทาง

ต้องเตรียมกล้อง

ต้องพกนาฬิกา

และถ้าไปไกลจากบ้าน ก็ต้องคิดเผื่อเรื่องการติดต่อเอาไว้ด้วย

โลกก่อนมือถือจึงไม่ได้ลำบากไปเสียทุกอย่าง

มันเพียงเป็นโลกที่ของแต่ละชิ้นยังทำหน้าที่ของตัวเอง

กระเป๋าหนึ่งใบอาจมีทั้งเงิน กุญแจ นาฬิกา สมุด ปากกา เหรียญโทรศัพท์ แผนที่ และกล้อง

วันนี้ของเหล่านั้นบางส่วนถูกแทนที่ด้วยอุปกรณ์เพียงชิ้นเดียว

นั่นก็คือ โทรศัพท์มือถือ

เมื่อเราเห็นของเก่าอย่างสมุดโทรศัพท์ นาฬิกาข้อมือ กล้องฟิล์ม หรือเพจเจอร์ 

เราไม่ได้เห็นเพียงสิ่งของ แต่ยังเห็นภาพของชีวิตในวันที่การออกจากบ้านยังต้องเตรียมตัวมากกว่านี้อีกนิด

เป็นยุคในวันที่ไม่มีใครถามว่า "หยิบโทรศัพท์มาแล้วหรือยัง" แต่คนส่วนใหญ่มักถามกันว่า

"เตรียมของมาครบแล้วใช่ไหม"