หน้าแรก ตรวจหวย เว็บบอร์ด ควิซ แชร์ลิ้ง Page อัลบั้ม คำคม Glitter เกมถอดรหัสภาพ คำนวณ การเงิน ราคาทองคำ กินอะไรดี
ข้อตกลงการใช้บริการนโยบายความเป็นส่วนตัวนโยบายเนื้อหานโยบายการสร้างรายได้About Usติดต่อเว็บไซต์แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม

รายละเอียดพระสูตรและอรรถกถา: การบันลือสีหนาทของพระสารีบุตรเถระ (วุฏฐิสูตร)

โพสท์โดย กัลยาณปุถุชน

ข้อความที่กล่าวถึงพระสารีบุตรเถระทำไว้ในใจดุจ ธาตุดิน น้ำ ไฟ ลม ผ้าเช็ดธุลี (ผ้าขี้ริ้ว) ลูกคนจัณฑาล โคเขาขาด ซากศพผูกคอ และคนบริหารภาชนะก้นทะลุใส่น้ำมัน ปรากฏอยู่ในพระสูตรและอรรถกถาสำคัญทางพระพุทธศาสนาดังนี้

1. ที่มาในพระไตรปิฎกและอรรถกถา

2. มูลเหตุของเรื่อง (เหตุการณ์อุปปัตติเหตุ)

  1. เหตุการณ์เกิดขึ้น ณ พระวิหารเชตวัน เมืองสาวัตถี:
    หลังจากออกพรรษา พระสารีบุตรเถระได้เข้าเฝ้าพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ถวายบังคมแล้วกราบทูลขอลาไปจาริก
  2. การกระทบกระทั่งโดยไม่เจตนา:
    ขณะที่พระสารีบุตรกำลังก้าวเดินออกไป ชายจีวรของท่านได้ไปเฉียดถูกภิกษุรูปหนึ่ง (ซึ่งมีความขัดเคืองหรือริษยาในใจ)
  3. การถูกกล่าวหา:
    ภิกษุรูปนั้นได้เข้าไปกราบทูลฟ้องพระพุทธเจ้าว่า "ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ท่านพระสารีบุตรกระทบข้าพระองค์แล้ว ไม่ขอโทษ หลีกจาริกไปเสียแล้ว" เพื่อใส่ร้ายว่าพระสารีบุตรมีความเย่อหยิ่ง ไม่เคารพเพื่อนพรหมจรรย์
  4. การประชุมสงฆ์และบันลือสีหนาท:
    พระพุทธองค์ทรงรับสั่งให้ภิกษุไปรับพระสารีบุตรกลับมา พระมหาโมคคัลลานะและพระอานนท์เมื่อทราบเรื่อง จึงได้แจ้งข่าวแก่พระสงฆ์ทั้งหลายว่า "ท่านทั้งหลาย จงมาฟังพระสารีบุตรบันลือสีหนาทต่อพระพักตร์พระผู้มีพระภาค"

3. สาระสำคัญ: อุปมา 9 ประการของพระสารีบุตร

พระสารีบุตรได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า บุคคลที่ไม่ได้ตั้ง กายคตาสติ (สติอันระลึกพิจารณากาย) ไว้เท่านั้น จึงจะกระทบเพื่อนพรหมจรรย์แล้วหลีกไปโดยไม่ขอโทษ ส่วนตัวท่านนั้นมีจิตตั้งมั่นด้วยกายคตาสติ มีใจกว้างขวาง ปราศจากเวร ปราศจากความเบียดเบียน โดยเทียบเคียงสภาพจิตใจของตนกับอุปมา 9 ประการ ได้แก่:

ลำดับ

อุปมา

ความหมายและการเปรียบเทียบสภาพจิตใจ

1

จิตเสมอด้วยแผ่นดิน (ธาตุดิน)

มนุษย์ทิ้งของสะอาดบ้าง ไม่สะอาดบ้าง (อุจจาระ ปัสสาวะ น้ำลาย น้ำหนอง โลหิต) ลงบนแผ่นดิน แผ่นดินก็มิได้อึดอัด ระอา หรือเกลียดชังสิ่งเหล่านั้น จิตของท่านก็กว้างใหญ่ ไม่มีประมาณ ไม่หวั่นไหวเช่นนั้น

2

จิตเสมอด้วยน้ำ (ธาตุน้ำ)

ผู้คนล้างของสะอาดและสกปรกในน้ำ น้ำก็ไม่อึดอัด ระอา หรือเกลียดชัง

3

จิตเสมอด้วยไฟ (ธาตุไฟ)

ไฟย่อมเผาไหม้สิ่งของทั้งที่สะอาดและสกปรก โดยไม่อึดอัด ระอา หรือเกลียดชัง

4

จิตเสมอด้วยลม (ธาตุลม)

ลมย่อมพัดพาถูกต้องสิ่งของทั้งที่สะอาดและสกปรก โดยไม่อึดอัด ระอา หรือเกลียดชัง

5

จิตเสมอด้วยผ้าเช็ดธุลี (ผ้าขี้ริ้ว/ผ้าเช็ดเท้า)

ผ้าเช็ดธุลีย่อมใช้เช็ดสิ่งของสะอาดและสกปรก โดยไม่เกลียดชัง หรือเลือกว่าสิ่งใดสะอาดหรือสกปรก

6

จิตเสมอด้วยเด็กจัณฑาล (ลูกคนโซ/คนเข็ญใจ)

เด็กจัณฑาลชายหญิง นุ่งท่อนผ้าเก่าๆ ถือตะกร้า เดินเข้าไปในบ้านหรือนิคม ย่อมตั้งจิตนอบน้อม ถ่อมตนต่อผู้คนทุกชั้นวรรณะ ไม่มีความเย่อหยิ่งถือตัว

7

จิตเสมอด้วยโคเขาขาด (โคเขาหัก)

โคที่ถูกตัดเขาแล้ว ฝึกฝนมาดีแล้ว สงบเสงี่ยม เมื่อเดินไปตามถนนหนทาง ก็ไม่เอาเท้าหรือเขากระทบหรือทำร้ายใครๆ

8

จิตดุจคนรักสวยรักงาม ที่ถูกผูกซากศพไว้ที่คอ

สตรีหรือบุรุษรุ่นหนุ่มสาวที่ชอบแต่งตัว ย่อมอึดอัด ระอา และเกลียดชังเมื่อมีซากศพงูหรือซากศพสุนัขมาผูกไว้ที่คอ ฉันใด ท่านก็อึดอัด ระอา เกลียดชังในกายอันเปื่อยเน่านี้ ฉันนั้น (มองกายตามความเป็นจริง ไม่ติดใจในกาย)

9

จิตดุจคนถือภาชนะอันมีช่องทะลุ (หม้อน้ำมันก้นทะลุ)

ท่านบริหารกายที่มีแผล 9 ช่อง มีน้ำเหลืองน้ำหนองไหลออกอยู่เสมอ ต้องคอยระมัดระวังประคบประคอง เหมือนคนถือภาชนะก้นทะลุที่มีน้ำมันเยิ้มไหลออกอยู่ตลอดเวลา

4. ผลลัพธ์และบทสรุปของเรื่องราว

  1. การสำนึกผิดของภิกษุผู้กล่าวตู่:
    เมื่อพระสารีบุตรแสดงคุณธรรมและอุปมาจบลง ภิกษุผู้ฟ้องเกิดความเร่าร้อนในกาย ตกใจและก้มลงกราบพระศาสดา สารภาพว่าตนได้กล่าวตู่ (ใส่ร้าย) พระสารีบุตรด้วยความเขลาและความหลง
  2. พระพุทธโอวาทและการยกโทษ:
    พระพุทธเจ้าตรัสตักเตือนภิกษุรูปนั้น และทรงรับการกระทำคืน (ยอมรับการขอขมา) แล้วตรัสสั่งให้พระสารีบุตรยกโทษให้ภิกษุนั้น มิฉะนั้น "ศีรษะของโมฆบุรุษนี้จักแตกเป็น 7 เสี่ยง"
  3. ความเมตตาอันยิ่งใหญ่ของพระสารีบุตร:
    พระสารีบุตรนอกจากจะยกโทษให้แล้ว ยังประคองอัญชลีกล่าวต่อภิกษุรูปนั้นว่า "ข้าพเจ้าย่อมอดโทษต่อท่านอาวุโส และขอให้ท่านอาวุโสจงอดโทษแก่ข้าพเจ้าด้วย หากข้าพเจ้ามีข้อผิดพลาดอันใด"
  4. พระพุทธสรรเสริญ:
    พระพุทธองค์ทรงสรรเสริญพระสารีบุตรว่า มีจิตมั่นคงดั่งแผ่นดินใหญ่ ดั่งเสาเขื่อน และดั่งห้วงน้ำใสที่ไม่มีโคลนตม ไม่ยินดียินร้าย ไม่หวั่นไหวต่อโลกธรรม 8 (ลาภ ยศ สรรเสริญ สุข และฝั่งตรงข้าม)

5. ข้อคิดสำคัญที่ควรทราบ (Key Takeaways)

6. การต่อยอดและการเชื่อมโยงกับ "สูญญตาวิหาร" (Suññatāvihāra)

เรื่องราวในวุฏฐิสูตรสามารถเชื่อมโยงเข้ากับ สูญญตาวิหาร (การวิหารธรรมหรือการใช้วิถีชีวิตอยู่ด้วยความว่างเปล่าจากตัวตน) ได้อย่างลึกซึ้งทั้งในทางทฤษฎีและการปฏิบัติจริง:

6.1 ถอนความถือตัว (สละตัวตน / ละมานะ)

6.2 การมองกายดุจซากศพและหม้อน้ำมันก้นทะลุ (สติปัฏฐานสู่อนัตตา)

7. ประโยชน์และการประยุกต์ใช้สำหรับ "คนยุคปัจจุบัน" โดยเฉพาะ "คนมาใหม่ใหญ่ทีหลัง"

ในโลกทำงาน สังคม หรือองค์กรยุคปัจจุบัน "คนมาใหม่ใหญ่ทีหลัง" (เช่น ผู้บริหารรุ่นใหม่ที่ย้ายเข้ามา, คนลัดขั้นตอนเก่ง, Young Executive, Startup Founders, หรือผู้ที่ได้ตำแหน่งสูงกว่าคนที่อยู่มาก่อน) มักต้องเผชิญกับ แรงต้าน แรงริษยา การรับน้อง การเลื่อยขาเก้าอี้ หรือการถูกกล่าวหาใส่ร้าย เรื่องราวของพระสารีบุตรให้บทเรียนชีวิตและภาวะผู้นำ (Leadership) ที่ทรงคุณค่าอย่างยิ่ง:

7.1 วางจิตดุจ "เด็กจัณฑาล" และ "โคเขาขาด" (ลดมานะเมื่อเข้าสู่ถิ่นใหม่)

7.2 รับมือการถูกใส่ร้ายและแรงต้านด้วย "จิตดุจธาตุ 4" (Emotional Resilience)

7.3 ศิลปะการสร้างพันธมิตรด้วย "การยกโทษและการขอขมา" (High EQ & Conflict Resolution)

7.4 คอยดูแลตนเองดุจ "หม้อน้ำมันก้นทะลุ" (Self-Awareness & Risk Management)

ขอบคุณเนื้อหา และสามารถติดตามเพิ่มเติมได้ที่:
https://share.gemini.google/DdaEYYzN9TE0
⚠ แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม 
กัลยาณปุถุชน's profile
มีผู้เข้าชมแล้ว 72 ครั้ง
โพสท์โดย กัลยาณปุถุชน
https://satisamadhi.online/balanace/
เป็นกำลังใจให้เจ้าของกระทู้โดยการ VOTE และ SHARE
Hot Topic ที่น่าสนใจอื่นๆ
เด่นเหนือเด่นใต้ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 5-4 จัดชุดสองตัวท้ายและสามตัวท้ายอาจารย์หนู เปิดโพยหวยงวด 1 ธ.ค. 69 แยกเลขมงคลบน-ล่าง พร้อมชุดสามตัวและสองตัวตำนานพญากงพญาพานกับพระปฐมเจดีย์หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศรีวิวแกะกล่อง CAPTAIN AMERICA : THE FIRST AVENGERS กัปตันอเมริกา อเวนเจอร์สรุ่นที่ 1รู้หรือไม่? รองเท้าส้นสูงในอดีตไม่ได้สร้างมาเพื่อผู้หญิง แต่เริ่มต้นจากรองเท้าของผู้ชายและทหารม้าสลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯตำนานเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยวกับมัสยิดกรือเซะส่องก่อนใคร ปฏิทินจีนกับเลขปฏิทิน งวด 1 ธันวาคม 2569 นี้ชีวิตใต้ดินของชาวเมืองคูเบอร์พีดีในทะเลทรายออสเตรเลียเปิด 5 ประเทศในโลกที่ใช้ “ระบบกษัตริย์” สืบทอดยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์ บางราชวงศ์มีรากเก่าแก่กว่าพันปี!ทำไมไม่ค่อยมีธงชาติสีม่วง
ดู Hot Topic ทั้งหมด
กระทู้อื่นๆในบอร์ด สาระ เกร็ดน่ารู้
มันมากกว่าแค่ “สมอง”เปิด 6 ปรากฏการณ์ซีรีส์แนว Girl’s Love (GL) ของไทย ที่กำลังสร้างกระแสฟีเวอร์ไปทั่วเอเชียและโกยรายได้มหาศาลย้อนรอย 5 เหตุการณ์สารเคมีรั่วไหลและมลพิษทางน้ำครั้งใหญ่ในไทย บทเรียนราคาแพงที่ทำลายระบบนิเวศและวิถีชีวิตชาวบ้านเปิด 6 สารพิษอันตรายที่ปนเปื้อนในแหล่งน้ำธรรมชาติ! สังเกตอย่างไร และส่งผลต่อสุขภาพระยะยาวร้ายแรงแค่ไหน?
ตั้งกระทู้ใหม่