หน้าแรก ตรวจหวย เว็บบอร์ด ควิซ Pic Post แชร์ลิ้ง หาเพื่อน Chat หาเพื่อน Line Page อัลบั้ม คำคม Glitter เกมถอดรหัสภาพ คำนวณ การเงิน ราคาทองคำ กินอะไรดี
ข้อตกลงการใช้บริการนโยบายความเป็นส่วนตัวนโยบายเนื้อหานโยบายการสร้างรายได้About Usติดต่อเว็บไซต์แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม
เว็บบอร์ด บอร์ดต่างๆค้นหาตั้งกระทู้

ปฏิทินภาษาไทยฉบับแรกพิมพ์เมื่อใด? ย้อนหลักฐานปี 2404

เขียนโดย Mesuk

 

 

หากถามเฉพาะ “ปฏิทินที่พิมพ์เป็นภาษาไทยฉบับแรก” หลักฐานทางประวัติศาสตร์ระบุว่าออกเมื่อวันที่ 12 มีนาคม พ.ศ. 2404 ในสมัย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4

อย่างไรก็ตาม ก่อนหน้านั้นประเทศไทยมีการพิมพ์ปฏิทินมาแล้วตั้งแต่วันที่ 14 มกราคม พ.ศ. 2385 แต่เป็นปฏิทินภาษาอังกฤษ จึงเป็นคนละหมุดหมายกับการพิมพ์ปฏิทินภาษาไทยที่เกิดขึ้นในอีก 19 ปีต่อมา

ก่อนมีปฏิทินที่จัดพิมพ์

ในสมัยโบราณ คนไทยใช้ ปฏิทินจันทรคติ โดยนับวันตามข้างขึ้นและข้างแรม กรมโหรหลวงมีหน้าที่คำนวณวัน เดือน และปี ก่อนจัดทำต้นแบบไว้ในสมุดไทยดำ

หน่วยงานราชการหรือผู้ที่ต้องการใช้งานจะขอคัดสำเนาไปใช้สำหรับกำหนดวันสำคัญทางศาสนา พระราชพิธี ฤกษ์ยาม และกิจกรรมต่าง ๆ ในชีวิตประจำวัน ภายหลังจึงเริ่มมีการจัดพิมพ์ปฏิทินลงบนกระดาษแทนการคัดลอกด้วยมือ

ปฏิทินพิมพ์ครั้งแรกในเมืองไทย

หลักฐานที่นำมาใช้อ้างอิงเรื่องปฏิทินพิมพ์ครั้งแรก ปรากฏอยู่ใน Bangkok Calendar ฉบับ ค.ศ. 1870 ซึ่งบันทึกข้อความว่า “14 First Calendar print in B. 1842” สื่อว่ามีการพิมพ์ปฏิทินในกรุงเทพฯ เมื่อวันที่ 14 มกราคม ค.ศ. 1842 หรือ พ.ศ. 2385

อย่างไรก็ตาม บันทึกดังกล่าวไม่ได้ระบุชื่อสิ่งพิมพ์และผู้จัดพิมพ์โดยตรง แหล่งข้อมูลไทยหลายแห่งจึงสันนิษฐานว่าอาจเป็นผลงานของ หมอบรัดเลย์ หรือแดน บีช แบรดลีย์ มิชชันนารีชาวอเมริกันผู้มีบทบาทสำคัญต่อกิจการพิมพ์ในสยาม ปฏิทินในระยะแรกนี้ใช้ภาษาอังกฤษ จึงยังไม่นับเป็นปฏิทินภาษาไทย

ปฏิทินภาษาไทยฉบับแรก

ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 4 มีการออกปฏิทินภาษาไทยเมื่อวันที่ 12 มีนาคม พ.ศ. 2404 ซึ่งตรงกับวันขึ้นปีใหม่ของสยามในปีนั้น

หลักฐานชั้นต้นจาก Bangkok Calendar ฉบับ ค.ศ. 1862 บันทึกว่า พระมหากษัตริย์สยามทรงออกปฏิทินเป็นภาษาสยาม เพื่อแก้ไขความคลาดเคลื่อนในการกำหนดวันสำคัญตามข้างขึ้น ข้างแรม และวันพระ รวมทั้งแจ้งเวลาการเกิดสุริยุปราคา จันทรุปราคา และการเคลื่อนผ่านหน้าดวงอาทิตย์ของดาวพุธ

รายละเอียดนี้แสดงให้เห็นว่า ปฏิทินในเวลานั้นไม่ได้ใช้เพียงบอกวันที่ แต่ยังเกี่ยวข้องกับศาสนา ดาราศาสตร์ พระราชพิธี และการจัดระเบียบเวลาในสังคมไทยด้วย

จากจันทรคติสู่ปฏิทินแบบปัจจุบัน

หลังจากนั้น รูปแบบปฏิทินไทยได้รับการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ทั้งปฏิทินสำหรับราชการและปฏิทินที่ประชาชนทั่วไปนำไปใช้

เมื่อประเทศไทยรับระบบสุริยคติและการเรียกชื่อเดือนแบบสากลมากขึ้น รูปแบบวัน เดือน และปีจึงค่อย ๆ เปลี่ยนมาใกล้เคียงกับปฏิทินที่ใช้ในปัจจุบัน ส่วนระบบจันทรคติยังคงมีบทบาทในการกำหนดวันพระ วันสำคัญทางพุทธศาสนา และประเพณีไทยหลายประเภท

สรุปสองวันที่มักสับสน

วันที่ 14 มกราคม พ.ศ. 2385 เป็นหมุดหมายของการพิมพ์ปฏิทินครั้งแรกในเมืองไทยตามหลักฐานที่มีการอ้างถึง แต่ปฏิทินดังกล่าวเป็นภาษาอังกฤษ และหลักฐานต้นทางไม่ได้ระบุชื่อผู้พิมพ์ไว้อย่างชัดเจน

ส่วนวันที่ 12 มีนาคม พ.ศ. 2404 คือวันที่มีการออกปฏิทินภาษาไทยในสมัยรัชกาลที่ 4 จึงถือเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของปฏิทินภาษาไทยที่จัดพิมพ์อย่างเป็นทางการ

 

⚠ แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม 
Mesuk's profile
มีผู้เข้าชมแล้ว 100 ครั้ง
เขียนโดย Mesuk
เป็นกำลังใจให้เจ้าของกระทู้โดยการ VOTE และ SHARE
5 VOTES (5/5 จาก 1 คน)
VOTED: Mesuk
Hot Topic ที่น่าสนใจอื่นๆ
ตำแหน่งสุดขอบของอลาสกาบนโลกโรงเรียนที่มีนักเรียนมากที่สุดในไทยอาจารย์หนู งวด 1 ต.ค. 69 เปิดเลขร้อยมาลัย เทียบชุดพญานาคนำโชคพื้นที่รัสเซียเทียบกับผิวดาวพลูโตน้ำมันขึ้น-ลง แล้วกระทบเงินในกระเป๋าเราอย่างไร ? เรื่องใกล้ตัวที่หลายคนอาจมองข้ามเปิดแนวทางเลขเด็ด "มังกรเมรัย" เลขนี้ท่านได้แต่ใดมา วันที่ 1 ตุลาคม 2569หมู่บ้านของไทยมีคนไม่ถึง 100 คน เปิดข้อมูลจริง บางแห่งเหลือไม่ถึง 10 คนอำเภอที่มีชื่ออำเภอสั้นที่สุด 3 อำเภอเท่านั้นในประเทศไทยตาราง “เด่นเหนือเด่นใต้” งวด 1 ต.ค. 69 เปิดข้อมูลตามโพย เลขไหนอยู่ตรงไหนเปิดข้อมูล 3 สำนักดัง งวด 1 ต.ค. 69 เลขไหนซ้ำกันบ้างโรงเรียนหญิงล้วนของรัฐบาล ที่เด็กอยากเข้าเรียนที่สุดเปิดแนวทางเลข "แต๋วจ๋า พารวย" งวด 1 ตุลาคม 2569
Hot Topic ที่มีผู้ตอบล่าสุด
โรงแรมไทยที่ได้ 3 MICHELIN Keys ระดับสูงสุด มีเพียง 6 แห่งในประเทศ!พื้นที่รัสเซียเทียบกับผิวดาวพลูโตตำแหน่งสุดขอบของอลาสกาบนโลกดาวนิวตรอน 1 ช้อนชาหนักแค่ไหนกลิ่นที่ติดกลับมากับชุดนักบินอวกาศหลังเดินอวกาศปฏิทินจักรวาลบีบอายุ 13,800 ล้านปีเหลือ 1 ปีได้อย่างไร
กระทู้อื่นๆในบอร์ด สาระ เกร็ดน่ารู้
ทำไมแอนน์ แฟรงก์กับมาร์ติน ลูเธอร์ คิง จูเนียร์จึงดูเหมือนอยู่คนละยุคธุรกิจสัตว์เลี้ยง (Pet Economy) ทำไมโตไม่หยุด?พื้นที่รัสเซียเทียบกับผิวดาวพลูโตตำแหน่งสุดขอบของอลาสกาบนโลก
ตั้งกระทู้ใหม่