หนังสือพิมพ์ฉบับแรกของไทย จุดเริ่มต้นสื่อที่เปลี่ยนหน้าประวัติศาสตร์

หนังสือพิมพ์ฉบับแรกของไทย จุดเริ่มต้นสื่อที่เปลี่ยนหน้าประวัติศาสตร์

         ทุกวันนี้เราสามารถติดตามข่าวสารได้ตลอด 24 ชั่วโมงผ่านโทรศัพท์มือถือ แต่หากย้อนเวลากลับไปเมื่อกว่า 180 ปีก่อน การได้รับรู้ข่าวสารในสยามยังเป็นเรื่องใหม่อย่างยิ่ง และจุดเริ่มต้นของวงการสื่อสิ่งพิมพ์ไทย ก็คือหนังสือพิมพ์ที่ชื่อว่า "บางกอกรีคอร์เดอร์" (Bangkok Recorder) ซึ่งได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางว่าเป็น หนังสือพิมพ์ภาษาไทยฉบับแรกของประเทศไทย

จุดเริ่มต้นของ "บางกอกรีคอร์เดอร์"

        หนังสือพิมพ์ฉบับนี้จัดพิมพ์โดย นายแพทย์แดน บีช บรัดเลย์ (Dan Beach Bradley) หรือที่คนไทยรู้จักในชื่อ หมอบรัดเลย์ มิชชันนารีชาวอเมริกัน ผู้มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อการนำเทคโนโลยีการพิมพ์แบบตะวันตกเข้าสู่สยาม ฉบับปฐมฤกษ์ออกวางจำหน่ายเมื่อ 4 กรกฎาคม พ.ศ. 2387 ในสมัยรัชกาลที่ 3  โดยตีพิมพ์ทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ ใช้อักษรไทยที่พัฒนาขึ้นสำหรับงานพิมพ์ และออกจำหน่ายในลักษณะรายเดือน ก่อนจะปรับเป็นรายปักษ์ในเวลาต่อมา

สิ่งที่ทำให้หนังสือพิมพ์ฉบับนี้แตกต่าง

        ก่อนหน้าการถือกำเนิดของบางกอกรีคอร์เดอร์ ข่าวสารส่วนใหญ่เผยแพร่ผ่านประกาศราชการ หนังสือ หรือการบอกเล่าปากต่อปากแต่บางกอกรีคอร์เดอร์นำเสนอสิ่งใหม่ เช่น ข่าวเหตุการณ์ทั้งในแลต่างประเทศ บทความความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ การแพทย์  เทคโนโลยี บทความแสดงความคิดเห็นและวิพากษ์วิจารณ์

        แนวทางดังกล่าวถือเป็นรูปแบบของสื่อมวลชนสมัยใหม่ที่คนไทยยังไม่คุ้นเคยในยุคนั้น แม้อายุสั้น    แต่มีอิทธิพลยาวนานบางกอกรีคอร์เดอร์ดำเนินกิจการอยู่ช่วงหนึ่ง ก่อนจะยุติการตีพิมพ์จากปัญหายอดจำหน่ายและจำนวนผู้อ่านที่ยังมีจำกัดต่อมา หมอบรัดเลย์ได้กลับมาจัดพิมพ์หนังสือพิมพ์ฉบับนี้อีกครั้งในสมัยรัชกาลที่ 4 ทำให้บทบาทของหนังสือพิมพ์มีความต่อเนื่อง และช่วยวางรากฐานให้กิจการหนังสือพิมพ์ไทยพัฒนาต่อมาในยุคหลัง

        แม้หลายคนจะเรียกว่า "หนังสือพิมพ์ฉบับแรกของไทย" แต่ในทางประวัติศาสตร์มีการแยกความหมายระหว่าง "หนังสือพิมพ์ภาษาไทยฉบับแรก" กับสิ่งพิมพ์ประเภทอื่นที่เกิดขึ้นก่อนหน้านั้น เช่น หนังสือคำสอนหรือเอกสารศาสนา ซึ่งไม่ได้มีลักษณะเป็นหนังสือพิมพ์ที่รายงานข่าวอย่างต่อเนื่อง จึงทำให้ "บางกอกรีคอร์เดอร์" ได้รับการยอมรับว่าเป็นจุดเริ่มต้นของกิจการหนังสือพิมพ์ไทย